İklim değişikliğine bağlı küresel ısınma, yağışların yetersizliği, konutta, tarımda ve sanayide suyun hoyratça tüketilmesi kuraklığı artık bir ihtimal olmaktan çıkardı, felaketin ta kendisi yaptı.

Toprak çatladı, barajlar kurudu, çeşmeler sustu, dereler akmaz oldu.

Nilüfer Barajı'nın dibi göründü, Doğancı Barajı'nda su seviyesinin adı var, kendisi yok. Doluluk oranı bugün itibarıyla yüzde 7.21.

Veriler ortada! Elimizde sadece 18 gün yetecek kadar su kaldı.

Bu sayı basit bir veri değil. Bu, musluktan akan suyun, tarladaki ürünün, sanayideki çarkın, ekmeğin, aşın, hatta sabah demlediğimiz çayın geri sayımı demek.

Bu, hayatın alarm zili... Duyan var mı?

Ama duyurmaya çalışanlar elbette var. Ama sesleri maalesef barajlardaki su kadar az.

Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Egemen Aras, önceki yıllarda su krizine karşı 'yerin altını' işaret ederek, 'yer altı barajı' önerisinde bulundu.  Buharlaşma faktörünü ortadan kaldıran, su kaybını azaltan, yapımı kolay, maliyeti düşük, etkisi büyük...

Kendisine ulaşıp, "Hocam, önerilerinizin ardından bu konuda bir çalışma yapıldı mı?' diye sordum. "Teknik rapor olarak kaldı" dedi. 

Türkiye'nin alametifarikasıdır bu cevap. Konuşulanlar lafta, bilim insanlarının günlerce emek harcayarak araştırıp hazırladığı raporlar da rafta kalır. Neyse konumuza dönelim.

***

Prof. Dr. Aras, Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Devlet Su İşleri'nin 'yer altı barajı' konusunda çalışmalar yaptığını söyledi ancak "Sayının daha artması gerekiyor" vurgusunu yaptı.  

Prof. Dr. Aras'ın aktardığı bilgilere göre, barajlarımızdaki suların yaklaşık yüzde 70'i tarımsal sulamaya, yüzde 10'u sanayiye, yüzde 20'si de evlerimize veriliyor. Yani en büyük tüketim tarımda.

Aras, bu yer altı barajlarıyla özellikle yüzde 70'lik tüketimle en çok suyun aktığı tarımsal alana büyük katkılar sağlanabileceğinin altını çiziyor.  

Prof. Dr. Aras, yer altı barajı yapımı için Bursa genelinde yaptıkları çalışmanın ardından 6 noktanın buna uygun olduğunu dile getirdi: Karacabey ilçesindeki Akçasusurluk ve Ekmekçi, İznik ilçesindeki Sansarak, İnegöl ilçesindeki Gündüzlü, Kozluca, Madenköy.  Aras'ın belirttiği bu 6 nokta, Bursa'nın su haritasında birer umut noktası olabilir.

Tabi bu noktaların belirlenmesi metodolojiye bağlı. Öyle alelade "Buraya yapalım" demekle olmuyor.

Akarsu ağı, eğim, ulaşım yollarına olan mesafe, faylara olan mesafe, doğal ve yapay yer üstü su depolamaları, yerleşim yerlerine olan mesafe, tarımsal sulama sahaları, su talebi, jeolojik ve topografik uygunluk, tüketim noktasına olan mesafe, alüvyon tabakası kalınlığı gibi birçok kriter göz önünde bulundurulmuş.

Bilim, harita, veri, analiz...  Görüldüğü gibi her biri bu kararın temel taşı.  

Doğru adımlar atılırsa, her biri Bursa'nın kuraklığa karşı en güçlü silahı.

***

"EN GÜZEL ÇÖZÜM BU OLUR"

Prof. Dr. Aras'la görüşmemizin sonlarına doğru atık suların arıtılma meselesi de gündeme geldi. Bursa'da arıtılan atık suların, derelere bırakıldığını, oradan da Marmara'ya aktığını söyledi.  

Aras, şehre kazandırılacak ileri atık su arıtma tesisi ile bu suların tarımsal sulamada kullanımının mümkün olabileceğini dile getirerek, "En güzel çözüm bu olur" dedi.

***

Sözün özü: Su varsa hayat var, su yoksa tartışacak başka bir şey de yok.

Bilimin önerilerini dikkate almanın, yer altına bakmanın, suyu korumanın, geleceği düşünmenin zamanı.

Yoksa 18 gün sonra, sadece barajlar değil, umutlar da kuruyacak. Ve o zaman, 'Duyan var mı?' diye sormaya gerek kalmayacak.

Çünkü herkes susacak, herkes susayacak...