Prof. Dr. Murat Taş

Prof. Dr. Murat Taş

Bursamızın ikinci yüz yıllık şehirleşme ve mimari gelişme hedefi...

2026.11.09 08:13 - Son Güncellenme: 2026.11.09 08:13
A

Cumhuriyetimizin ilk yıllarında başta başkent Ankara olmak üzere tüm şehirlerimizin en iyi şekilde imar edilmesindeki başarıyı genç cumhuriyetimizin başarısı ile özdeş olduğunu vurgulayan büyük önder Atatürk hem devletçilik ilkesi ile büyük kamu yatırımlarının gerektirdiği imar hareketlerini başlattı, hem şehirleri birbirine bağlayan yolların yapılmasını çok önemsedi, hem savaş sonrası yıkılmış, zarar görmüş ve yoksulluktan gelişemeyen, bakımsız şehirlerin-binaların yenilenmesi hareketini başlattı, hem de şehirlerimizde halkın içinde olduğu yeni yönetsel anlayışı ifade eden mekansal düzenlemelerin yapılması için büyük bir imar hareketi başlattı.

Cumhuriyetimizin ilk yıllarında hem ekonomik güçlükleri aşmak hem gerekli işgücü ve teknolojik bilgi birikimi ile imkanları oluşturmak üzere yurtdışından alınan desteklerle, davet edilen mimar, plancı ve mühendislerin ürettiği proje ve planlarla bu imar hareketi şekillendi. Bursamızda da cumhuriyetin simge yapılarından Merinos, İpekiş gibi büyük kamu yatırımları gerçekleşti. Bursamız uzun yıllar tekstil, tarım ve sonraları sıcak su kaplıca turizmi şehri olarak gelişti. Cumhuriyetin ilk yıllarda tüm ülke genelinde olduğu gibi yönetim binalarından oluşan şehir merkezi çalışmaları oldu.

Modern bir ulusun inşası çabalarının neticeleri Bursamızda da görüldü. Bu dönemde belli başlı birçok Osmanlıdan kalan anıt eserlerin restorasyonu gerçekleştirilmiş olsa da coğrafyanın şekillendirdiği organik yapılı şehir dokusu yerine açılan yeni yollar nedeniyle bazı kayıplar da yaşandı. Tayyare Kültür Merkezi, Kirazlıyayla Senatoryumu gibi cumhuriyetin ilk mimarlarının simge yapıları inşa edildi. 1960 yıllarda ülke genelinde yaşanan sanayileşme hamlesi ile gelişen Türkiye'nin ilk organize sanayi bölgesi, otomobil fabrikaları Bursamızda yapıldı. Sanayi sebebi ile yaşanan iç göçler beraberinde şehir merkezine yakın yerlerde apartmanlaşmayı hızlandırdı. Ovaya doğru tarımsal arazilerinden oluşan hisseli parsellerde plansız, kendiliğinden kontrolsüz yapılaşma yayılımı başgösterdi. Bu durum malesef başta tarihi şehir merkezine yakın bölgelerde Uludağ yamaçlarına doğru da yayılım gösterdi. Şehrin karakteri, yeşil Bursa'dan gri Bursa'ya evrilme hızlandı.

Uzun yıllar Türkiye ortalamasının iki katı nüfus artış hızına ulaşan şehrimizdeki yapılaşma baskısı, beraberinde sudan ibaret Bursamızda doğal kaynakların yitirilmesi ve çevre kirliliği sorunlarının baş göstermesine sebep oldu. Bugün plansız büyüme sebebi ile başta büyük ölçekli bir ulaşım sorunu, sonrasında başta deprem olmak üzere olası bir afette ciddi risk altında bir yapı stoğu, yetersiz sosyal donatılar ve kimliksiz gelişen bir mimari şehir dokusu karşımızda durmaktadır. Bu sorunları köklü çözüm önerileri ile düzeltmek yerine ve yeni şehir gelişimini daha düzenli yapma şansımız varken malesef şehir kapsamlı planlama anlayışından uzak yeni kararlarla yüksek yoğunluklu bina yığılmalarından ibaret azman bir şehir olmaya doğru hızla ilerlemektedir. En azından bu şehirde uzun yıllardır yaşadığımızın bir kanıtı niteliğindeki tarihi kültürel mirasımızın en güzel ve özgün değerlerini geleceğe aktarmak zorunda olduğumuz bir emanet anlayışı ile nitelikli çalışmalarla yeniden şehir yaşamına kazandıralım. Şehrimizin değerlerine sahip çıkma anlayışının hakim olduğu bilinçle, şehrimizin ihtiyaç duyduğu mekansal yenilenme ve kalkınma ile cumhuriyetimizin ortaya koyduğu hedefe yakışır bir Bursa şehrini imar etmeyi hep birlikte başaralım.

Devletimizin kurucusu, büyük devlet adamı, ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü vefatının 88. yıl dönümünde özlemle, saygıyla, sevgiyle, minnetle ve rahmetle anıyorum.

Bir sonraki yazımda buluşmak dileğiyle sağlıcakla kalın, sevgiyle kalın, güvenle kalın, Allah'a emanet olun.


A

Yazarın diğer yazıları

Yazarın Tüm Yazıları