Osmanlı mimarisinin günümüze ulaşan en nadide örneklerinden biri... 2014 yılından bu yana UNESCO tescilli, yani insanlığın ortak hazinesi.

Bursa'nın elindeki en büyük şans... 700 yıllık dev bir miras, çocukluğumuzun 'Kınalı Kar'ı... Cumalıkızık.

Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü'nün (BM Turizm) 2026 yılı için belirlediği 'En İyi Turizm Köyü' adayları açıklandı. Listede Muğla'dan Eski Datça, Çanakkale'den Adatepe, İzmir'den Sığacık ve Tunceli'den Ziyaret Köyü yer aldı.

Gözler Bursa'yı, Cumalıkızık'ı aradı ama 700 yıllık tescilli hazine bu vitrinin dışında kaldı.

***

Hatırlayalım... BM Turizm, 2022 yılında Cumalıkızık'ı 'İyileştirme Programı'na dahil etmişti. Bu karar, köyün potansiyelinin olduğunu ancak yönetim ve kalite açısından eksiklerinin bulunduğu anlamına geliyordu.

Bu süreçle ilgili 2024 yılında Bursa Uludağ Üniversitesi ve İl Kültür Turizm Müdürlüğü arasında önemli bir protokol imzalandı.

Hizmet kalitesini artırmak, işletmecilere mesleki eğitim vermek ve sosyal girişimciliği desteklemek hedefleniyor, tarihi mirasın korunması, yerel yaşamın sürdürülebilirliği ve turizmde kalite amaçlanıyordu.

Hatta Kültür ve Turizm Bakanlığı da Cumalıkızık için başvuruların 2024 yılında tamamlanmasını planlıyordu. 

Aradan geçen 4 yıla, imzalanan protokollere, üniversite desteklerine ve düzenlenen onca panele rağmen Cumalıkızık o 'en iyiler' vitrinine çıkacak düzeye gelemedi.

Nevşehir Mustafapaşa'dan Sakarya Taraklı'ya kadar birçok köyümüz bu ünvanı alıp dünyaya kendini pazarlarken, UNESCO etiketi taşıyan Cumalıkızık, maalesef hala iyileşemedi...

***

Deştikçe altından başka bir gerçek çıkıyor. UNESCO'nun kendi sitesinde bu miras için açık bir uyarı var:

"Cumalıkızık'ın bütünlüğünün korunması için yerel halkın sürekli varlığının sağlanması ve yoğun ticarileşme süreçlerinden kaçınılması önemlidir."

UNESCO açıkça şunu söylüyor: "Burası bir müze değil. Ancak korunmalı ve bir pazar yerine de dönüşmemeli."

Maalesef bugün köy, hafta sonları binlerce kişiye sadece kahvaltı servisi yetiştirmeye çalışan bir açık hava işletmesine dönüşmüş durumda.

Yaklaşık 10 gün önce, havanın bir açıp bir kapandığı, zaman zaman da yağmurun çiselediği o gri günde gittiğimde gözlemledim. Maalesef tarih değil, 'satış telaşı' sokaklara hakimdi. 

Elbette vatandaşın geçim derdini, evine ekmek götürme çabasını eleştirmiyorum, yadırgamıyorum. En doğal hakları, destekliyorum.

Ancak, Cumalıkızık bir miras olarak değil, yalnızca bir gelir kapısı olarak görüldüğü sürece, 'En İyi Turizm Köyü' listesine girmesi zor.

Çünkü o liste, en çok kahvaltı verenlerin değil, mirasını en doğru şekilde yönetenlerin listesi.

Çünkü bu iş sadece köyü kalabalık yapmak değil, o köyü doğru yönetme, 700 yıllık ruhu yaşatma meselesi.

Eğer bu miras uluslararası standartlara uygun hale gelmezse; imzalanan protokoller arşivlerde kalır, UNESCO tabelası duvarda sadece asılı durur. Cumalıkızık ise sadece hafta sonu fotoğraf çekilen bir dekor olur.

Ve mesele tam da burada başlar... Çünkü bazı yerler sadece korunmaz. Ya yaşatılır ya da yavaş yavaş yok olur.

Bursa'nın bu 'iyileşemeyen' yarası için artık pansuman değil, gerçek bir tedavi şart!