Geçtiğimiz yazıda Bursa'yı bekleyen o sarsıcı paslı kuşak potansiyelinden, küresel sermayenin ucuz işgücü arayışıyla şehri nasıl bir sanayi mezarlığına dönüştürebileceğinden bahsetmiştik. Bursa'nın geleceğine dair geliştirmeye çalıştığımız panorama, belki bir açıdan karanlık bir tabloyu barındırıyor olsa da açıkçası bu değişmez bir kader şeklinde değerlendirilmemelidir. Çünkü tarihsel gelişmelerin ışığından bakıldığında Bursa, tekstilden otomotive kadar her ekonomik kırılmaya başarıyla adapte olmuş, böylelikle üretim gücünün yönlendirilmesine diğer şehirlere oranla daha fazla gelişme imkânı bulabilmiştir.

Bugünü değerlendirdiğimizde ve buradan geleceğe dair bir projeksiyon tutmaya çalıştığımızda, şehri yöneten karar alıcıların, sanayicilerin ve sivil toplumun önünde tarihi bir fırsat var. Söz konusu fırsat, Bursa'yı diğer şehirlere karşı en büyük teknoloji ve inovasyon vahasına dönüştürecek radikal bir atılım hamlesi ile bertaraf etmektir.

Gerçekleştirilecek atılımın ilk ve en önemli adımı, şehrin fiziki büyümesine dair saplantıdan kurtulup zihinsel derinleşmeye geçmektir. Bu doğrultuda mevcut sanayi altyapısının yapay zekâ, AR-GE ve yüksek teknolojiyle donatılmış birer akıllı kuluçka merkezine çevrilmesi elzem görülmelidir. Nihayetinde bugün, kas gücüyle ve metrekareyle sürdürülebilir hale getirilmeye çalışılan anlayış, beyin gücüyle ve patentle değer üreten bir anlayışa doğru sıçrayamadığı takdirde aynı çöküş senaryosu kaçınılmaz olacaktır.

İkinci adım, şehrin kanayan yarası olan beyin göçünü tersine çevirecek bir ekosistemi inşa etmektir. Şehrin parlak beyinleri, yazılımcıları ve mühendisleri İstanbul'a veya Avrupa'ya sadece iş için değil, yenilikçi ve kültürel açıdan nefes alabilen bir şehir hayatı bulamadıkları için gitmektedir. Entelektüel sermayeyi şehirde tutamayan hiçbir sosyo-ekonomik vizyon, Bursa'yı o teknolojik değişme hamlelerinde başarılı kılamaz.

Üçüncü adım, şehri doğu-batı ekseninde yaran mekânsal eşitsizliğe karşı yeni bir anlayışın hâkim olmasını sağlamaktır. Özellikle otomasyonun üretim bantlarından tasfiye edeceği işçi sınıfının çocuklarını, kuryelik gibi güvencesiz dijital çağ köleliğine terk etme riskiyle karşı karşıyayız. Dolayısıyla şehrin dezavantajlı çeperlerine kurulacak veri, veri güvenliği ve yapay zekâ akademileri, bu gençleri geleceğin dünyasına hazırlayan en büyük sosyal entegrasyon projesine dönüştürülmelidir.

Son ve belki de en kritik adım ise, şehrin sermaye sahipleriyle ilişkilidir. Kârını bu şehrin ekonomik süreçlerinden elde eden sanayiciler, geleneksel hayırseverlik anlayışını bir kenara bırakıp zihinsel hayırseverliğe geçiş yapmalıdır. Artık bu şehrin gençleri için yatırım ağları, teknoloji fonları ve bilim enstitüleri kurma vakti geldi, hatta geçiyor bile...

Bursa'yı yöneten karar alıcılar, sanayiciler ve sivil toplum, gerçekçi ve doğru bir vizyonla hareket ettiği takdirde şehri kendi ürettiği zenginliğin enkazı altında kalmaktan kurtarabilir. Bugün ekonomi-politik karar mekanizmalarında yer alanlar, geçmişin ucuz emek taşeronluğunu sürdürenler olmaktan daha çok, geleceğin akıllı, adil ve teknolojik Bursa'sının kurucu mimarları anlamında tarihe geçme şansına sahiptir.