Almanya'da yaşayan veya yıllarca Almanya'da çalıştıktan sonra Türkiye'ye dönen binlerce vatandaşımızı yakından ilgilendiren önemli bir yargı kararı, yıllardır gözden kaçan bir ayrıntıyı yeniden gündeme taşıdı.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 05.10.2023 tarihli, 2023/10459 Esas ve 2023/9261 Karar sayılı kararı, Almanya'da doğum yapan anneler açısından özellikle dikkat çekici.

Karara konu olayda, Alman hizmet cetvelinde yer alan "Schwangerschaft/Mutterschutz" (Gebelik/Analık Koruma) kaydının, Alman Rant Sigortasına giriş kapsamında değerlendirilmesi ve bu tarihin belirli şartlar altında Türkiye'deki sigorta başlangıcının tespitinde esas alınması kabul edildi.

Üstelik bu değerlendirme yalnızca ilk derece mahkemesinde kalmadı. Bölge Adliye Mahkemesinin kararı, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince de hukuka uygun bulunarak 05 Ekim 2023 tarihinde oy birliğiyle onandı.

Bu karar, özellikle Almanya'da çocuk dünyaya getiren ve Alman hizmet kayıtlarında Mutterschutz veya benzeri sosyal sigorta süreleri bulunan anneler açısından önemli bir hukuki değerlendirme kapısı açıyor.

Birkaç Gün Değil, Yıllar Kazandırabilir

Türkiye'de emeklilik hesabında en önemli unsurlardan biri sigorta başlangıç tarihidir.

Bazen sigorta başlangıcındaki birkaç aylık, hatta bazı durumlarda daha kısa bir farklılık, kişinin tabi olduğu emeklilik şartlarını değiştirebilir.

İşte bu nedenle Alman hizmet cetvelindeki ilk kayıt büyük önem taşıyor.

Çünkü birçok kişi, hizmet cetvelindeki ilk kaydın mutlaka fiilen çalışmaya başlanan tarih olduğunu düşünüyor.

Oysa bu dosya, ilk kaydın her zaman klasik anlamda bir işe giriş kaydı olmayabileceğini gösteriyor.

Çalışma Olmasa da Sigortalılık Kaydı Önem Taşıyabilir

Almanya'daki hizmet kayıtlarına bakarken yalnızca fiilen çalışılan günlere odaklanmak yeterli olmayabilir.

Gebelik ve analık korumasına ilişkin Mutterschutz gibi kayıtların Alman sosyal güvenlik sistemi içindeki hukuki niteliği, özellikle ilk sigortalılık tarihinin belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir.

Dolayısıyla Alman hizmet cetvelindeki ilk kayıt bazen bir iş sözleşmesine ilişkin çalışma kaydı değil, sosyal güvenlik kapsamında değerlendirilmesi gereken başka bir dönem olabilir.

İncelenen dosyada da tartışılan temel konu buydu.

Mahkeme Ne Dedi?

Karara konu davacının Alman hizmet cetvelinde, 18.05.1992 tarihli "Schwangerschaft/Mutterschutz" kaydı bulunuyordu.

İlk derece mahkemesi, 3201 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 29. maddesini birlikte değerlendirdi.

Mahkeme gerekçesinde, kişinin Türk sigortasına girişinden önce bir Alman Rant Sigortasına girmiş bulunması hâlinde, Alman Rant Sigortasına girişinin Türk sigortasına giriş olarak kabul edileceği hükmüne dikkat çekildi.

Bu çerçevede, davacının hizmet dökümünde yer alan 18.05.1992 tarihli "Schwangerschaft/Mutterschutz" kaydının Türkiye'de ilk sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi gerektiğine karar verildi.

SGK İtiraz Etti, Yargıtay Onadı

İlk derece mahkemesinin kararı, davalı Kurum tarafından istinafa götürüldü.

Bölge Adliye Mahkemesi, somut olayda davacının Alman Rant Sigortasına giriş tarihi olan 18.05.1992'nin Türkiye'de sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna vardı ve istinaf başvurusunu esastan reddetti.

Davalı Kurum bunun üzerine kararı temyiz etti.

Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararın uygulanması gereken hukuk kurallarına ve dosya kapsamına uygun olduğunu belirledi. Temyiz itirazlarının kararı bozmayı gerektirecek nitelikte olmadığına karar veren Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını 05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle onadı.

Kimler Dosyasını Yeniden İnceletmeli?

Özellikle;

• Almanya'da doğum yapan anneler,
• Hizmet cetvelinde ilk kayıt olarak "Schwangerschaft/Mutterschutz" bulunanlar,
• Türkiye'deki emeklilik hesabında yalnızca Almanya'daki ilk çalışma tarihi esas alınanlar,
• Sigorta başlangıcı nedeniyle daha ağır emeklilik şartlarına tabi olduğunu düşünenler,
• 3201 sayılı Kanun kapsamında yurtdışı borçlanması yapan veya yapmayı planlayanlar,
• Alman sigorta kayıtları ayrıntılı şekilde incelenmemiş vatandaşlarımız,

bu karar ışığında hizmet kayıtlarını yeniden değerlendirebilir.

Her Hizmet Cetveli Aynı Sonucu Doğurmaz

Bu karar, Almanya'da doğum yapan herkesin sigorta başlangıcının otomatik olarak geriye çekileceği anlamına gelmez.

Her dosyada, Alman hizmet cetvelindeki kaydın Alman Rant Sigortası kapsamındaki hukuki niteliği, kişinin sigortalılık durumu ve Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle hizmet cetvelindeki yalnızca tarih değil, o kaydın hangi sigorta kapsamında oluştuğu da önem taşımaktadır.