Prof. Dr. Celalettin Yanık

Prof. Dr. Celalettin Yanık

"Bulur öğretiriz" yanılgısı

2026.11.22 21:55 - Son Güncellenme: 2026.11.22 21:56
A

Geçenlerde bir OSB'de, otomotiv yan sanayisinde üretim yapan orta ölçekli bir firmanın sahibiyle birlikte Bursa'nın sanayi yapısındaki değişim üzerine konuşma fırsatım oldu.

Konu yeşil dönüşümdü. Otomotiv sanayi özelinde tabloları inceliyorduk. Tabloları ilgiyle incelerken söz arasında enerji etüdü yaptırdığını, güneş paneli için teklif aldığını, arıtma için kredi araştırdığını dile getirdi. Bunları kendisinden duydukça açıkçası karşımdakinin işini iyi bildiğini, kabul etmiştim.

Fakat ben de hemen ardından şu soruyu sordum: "Bunları işletecek ekip hazır mı?" Güldü. "Bulur öğretiriz" dedi. Yılların saha sezgisini, iki haftalık bir oryantasyonla başkasına devredilebilecek sıradan bir talimat listesi sanan o tanıdık özgüvenle...

Sonra üretim hattına birlikte gittik. Hattı dolaşırken bana siparişlerin azaldığını, önümüzdeki ay hattan üç kişiyle yollarını ayıracaklarını üzülerek söyledi.

Üretim hattını gezdiğimiz sırada orada yaşlıca bir ustayı gördüm. Makinenin yanında eğilmiş, elini bir borunun üstünde gezdiriyordu.

Hangi flanşın ısı kaçırdığını, o etüt raporundan çok daha önce bilen biri gibiydi. Firma sahibine, ayrılacak üç kişiden birinin o olup olmadığını soramadım maalesef.Çünkü üretim bandına hüzünle bakan firma sahibi, sonrasında mevzuyu değiştirdi.

Bu sahneyi son aylarda Bursa'da çok duyuyorum. Bir yanda yeşil dönüşüm toplantıları var.

Sanayi Bakanlığı'nın Yeşil Sanayi Buluşmaları'nın ilk durağı Bursa oldu ve salonlarda finansman konuşuluyor.

Öbür yanda fabrika kapıları. Bursa'da üretimlerine devam eden birçok firmada mavi yakanın işten çıkarılması ile ilgili haberler basına yansıyor. Bunların bir kısmı henüz iddia, ama şehirdeki havayı anlatmaya yetiyor. İki konuşma aynı şehirde geçiyor ve birbirini duymuyor.

Sahada yapılacak kısa bir gezinti ile elde edilebilecek sonuç malum...Dönüşüm planlarında makine, belge, kredi var ama usta yok! Bunu neden vurguluyorum? Çünkü sosyolojide örtük bilgi dediğimiz şey tam olarak o ustanın elinde olduğundan.

Yazıya geçmemiş, emirle alınamayan fakat güven duyulduğunda paylaşılan bilgi o. İşini kaybetmekten korkan ve yerine başkasının kolayca bulunabileceğini hisseden insan bildiklerini saklar, o bilgiyi artık elindeki son güvence olarak görür. İş insanlarının da malumu olduğu üzere verimlilik için kurulanmodern sistem dahi, onu en iyi bilen kişinin sessizliğine takılır.

Bu hususta ne yapılabilir diye akla soru gelebilir. Buna cevabım ise yeşil dönüşüm yatırımı planlanırken, makine listesinin yanına bir de bu işi kim yapacak, kim eğitilecek sayfasının konulması.

Bununla bağlantılı başka bir husus da şu, fazla çıkan operatörün komşu fabrikadaki açığa geçebileceği bir OSB düzen kurulması.

Yeşil dönüşüm etüdü yaptırmadan önce de bir kez hat başına inip ustaya sormalılar iş insanları...

O gün işletmeden çıkarken üretim sahasının önünden bir daha geçtim. Usta hâlâ aynı boruda elini gezdiriyordu. Etüt raporu henüz çıkmamıştı.


A

Yazarın diğer yazıları

Yazarın Tüm Yazıları