Aslında burada bir belirsizlik var.
Öyle ki; Bursa kimlik konusunda bir karar verebilmiş değil.
Yani Bursa, otomotiv, sanayi ve tekstil kenti mi? 
Yoksa tarih ve turizm kenti mi? 
Veyahut tarım kenti mi?
Belki zorunluluktan ve planlı bir kentleşmeye mekan olamamaktan belki de başka nedenlerle bu soruya yanıt veremedi Bursa.
Ve tüm bu unvanları kabul etmiş oldu bir anlamda.
Kimi zaman otomotiv ve sanayi kenti ile tekstil kenti olmakla ün yaptı kimi zaman da tarih ve kültür kenti olmakla.
Artık daha az olsa da tarım kenti olmakla övünülmekte.
Oysa Pandemi ile birlikte gıda hususu daha da tartışılır ve önemsenir oldu.
Gelecekte daha da önemli hale geleceği aşikar.

Bursa'da katma değeri yüksek ürün olarak zeytin, şeftali ve armut önemli ürünler olarak ihracat pazarında yerini aldı.
Bu konuda üreticiler çoğu zaman emeklerinin karşılığını alamadıklarını düşünseler de Bursa'nın bu husustaki marka değeri azalmış değil.
Siyah incir de ihracat ürünlerinin başında gelmekte.
Özellikle Bursa'nın kimi bölgeleri siyah incirle Dünyada bir marka halinde.
Elbette burada da tarladan satışa giden süreçte üreticiden çok aracılar kazanmakta.

Bursa üreticisinin son zamanlarda önem verdiği bir diğer ürün ise "Mavi yemiş" olarak bilinen "blueberry"ürünü.
Bu son derece kıymetli bir ürün. 
Nitekim marketlerde gramla satılıyor. 
Özellikle çocukların çok sevdiği bir ürün.
Aynı zamanda sağlık açısından önerilen bir meyve.
"Mavi yemiş" ABD ve Avrupa ülkelerinde çok popüler ve katma değeri yüksek bir ürün.
"Mavi yemiş" şimdilerde Bursa  ve Antalya gibi kentlerde üretiliyor. 
Ürün saksılarda profesyonel ellerle yetiştirilip satılır hale getiriliyor ya da bu alanda üreticilerin tarlalarında yetiştirmeleri için hazır hale getiriliyor. 
Konuyla ilgili görüşlerini dinlediğimiz Safir Berry firmasından Ziraat Yüksek Mühendisi Cihan Tozlu,
"mavi yemişin" 2005 yılından itibaren faydalı meyveler kategorisinde üst sıralarda yer almaya başladığını anlatıyor. 
Ve alternatif ürün yetiştirme bağlamında üreticilerin bu ürüne yönelmelerinin önemli olacağını belirtiyor.

Tarım alanında ülkelerin politikaları sanılanın çok ötesinde önemli.
Hele gününüzde.
Kurumların, pazarın talepleri ve katma değeri açısından "mavi yemiş" gibi ürünlere yönlendirme ve destekleme konusunda istekli olmaları gerekmekte.
Aynı zamanda piyasada görünmez el olma rolünü desteklerle biraz daha belirgin hale getirmesi gerekmekte.
Zira tarımsal alanda üreticilerin desteklenmesi ve yönlendirilmesi günümüzde çok daha önemli hale gelmiş durumda.