Değerli okurlarım,

Almanya'da yaşamış, çocuklarını orada büyütmüş ve emeklilik hakkı konusunda merak ettikleri sorularla bizlere ulaşan vatandaşlarımızın mesajlarını bu hafta köşeme taşıyorum.

Özellikle Almanya'da hiç çalışmadığı hâlde çocuklarını büyüten annelerin emeklilik hakkı, çocuk yetiştirme sürelerinin nasıl değerlendirildiği ve geçmiş yıllara ait belgelerin bulunamaması sıkça sorulan konular arasında.

Gelen mesajlara baktığımda, birçok vatandaşımızın benzer bir geçmişe sahip olduğunu görüyorum. Kimi Almanya'da çalışmış, kimi eşinin yanında yaşamış, kimi ise yıllar önce çocuklarını büyüttükten sonra Türkiye'ye kesin dönüş yapmış. Aradan geçen zaman nedeniyle bugün bazılarının elinde Almanya'daki geçmişine ilişkin çok az belge bulunuyor.

Tam da bu nedenle şu noktayı baştan belirtmekte fayda var:

Almanya'da çocuk yetiştirmiş olmak, belirli şartlar altında emeklilik sigortası kapsamında hak elde edilmesini sağlayabilir. Bunun için kişinin mutlaka Almanya'da çalışmış ve kendi adına prim ödemiş olması gerekmiyor.

Ancak çocuk yetiştirme sürelerinin emeklilik hesabında dikkate alınması ile doğrudan emekli aylığına hak kazanmak aynı şey değil. Öncelikle çocuk yetiştirme sürelerinin tespit edilmesi ve Alman Emeklilik Sigortası tarafından kabul edilmesi, ardından kişinin diğer emeklilik şartlarının değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu hafta gelen bir okur mesajı, aslında birçok annenin yaşadığı tereddüdü çok iyi anlatıyor.

"Almanya'da hiç çalışmadım. Çocuklarımı orada büyüttüm. Emekli olabilir miyim?"

Okurumuz soruyor:

"Ferdi Bey merhaba. 1951 doğumluyum. Almanya'da da Türkiye'de de hiç çalışmadım. 1974-1985 yılları arasında Almanya'da yaşadım. 1977 ve 1980 doğumlu iki çocuğumu Almanya'da büyüttüm.

Şu anda pasaportum dışında Almanya'ya ilişkin herhangi bir belgem yok. Almanya'dan emekli olma hakkım var mı? Başvuru yapabilmek için ne yapmam gerekiyor?"

Cevap:

Almanya'da hiç çalışmamış olmak, çocuklarını orada büyüten annelerin emeklilik dosyasının baştan kapanacağı anlamına gelmiyor.

Çünkü Alman emeklilik sisteminde, belirli şartları taşıyan çocuk yetiştirme dönemleri (Kindererziehungszeiten), annenin kendi çalışma hayatından bağımsız olarak emeklilik hesabında dikkate alınabiliyor. Bu nedenle Almanya'da çalışmamış annelerin de geçmişlerini araştırmaları önem taşıyor.

Burada ilk bakılması gereken konular; çocukların doğum tarihleri, annenin çocukların yetiştirildiği dönemde Almanya'daki ikameti ve çocuk yetiştirme sürelerinin hangi koşullarda değerlendirilebileceğidir.

Peki ya yıllar geçtikten sonra elde neredeyse hiç belge kalmamışsa?

Bu durum da geçmişin araştırılmasına engel değil.

Pasaport, çocukların doğum belgeleri, nüfus kayıtları, eski yazışmalar, bilinen adresler veya Almanya'da yaşanan şehir gibi bilgiler, geçmişin araştırılması için önemli ipuçları olabilir. Gerekli durumlarda ilgili resmi kayıtlardan geçmiş dönemlerin araştırılması da talep edilebilir.

Bu nedenle "Elimde belge yok, demek ki yapacak hiçbir şey yok" düşüncesiyle dosyayı daha en başında kapatmamak gerekiyor.

Ancak burada başka bir yanılgıya da düşmemek lazım.

Almanya'da çocuk yetiştirmiş olmak, tek başına emekliliğin kesinleştiği anlamına gelmez. Önce çocuk yetiştirme sürelerinin hangi dönemler için kabul edilebileceği belirlenmeli, ardından kişinin diğer emeklilik şartları ve varsa sigortalılık geçmişi birlikte değerlendirilmelidir.

Kısacası, bu dosyalarda önce geçmiş araştırılır, sonra emeklilik hesabı yapılır.

Değerli okurlarım,

Almanya'da çocuklarını büyütmüş birçok kadın, o yıllarda yaptığı fedakârlığın emeklilik hesabında bir karşılığının olabileceğini bilmiyordu.

Bugün ise aradan onlarca yıl geçmiş durumda.

Bu nedenle özellikle yıllar önce Almanya'da yaşayan annelerimizin şu iki düşünce arasında sıkışıp kaldığını görüyorum:

"Almanya'da hiç çalışmadım, demek ki hakkım yok."

Ya da tam tersine:

"Çocuklarımı Almanya'da büyüttüm, o hâlde kesin emekli olurum."

İki yaklaşım da dosya incelenmeden söylenebilecek kesin ifadeler değil.

Doğru olan, kişinin Almanya'daki geçmişini, çocuklarının doğum tarihlerini, ikamet dönemlerini, çocuk yetiştirme sürelerini ve mevcut emeklilik kayıtlarını birlikte değerlendirmek.

Elinizde belge az olabilir. Hatta yıllar öncesine ait hiçbir Almanya belgeniz bulunmayabilir. Buna rağmen öncelikle mevcut kayıtların araştırılması gerekir.

Çünkü emeklilik konusunda en doğru yaklaşım, duyumlara göre değil, kişinin kendi kayıtlarına ve mevzuata göre hareket etmektir.

Herkese sağlıklı ve huzurlu günler diliyorum.