Çöp, işlevini yitirmiş, yarar sağlamayan, hatta bazen zararlı ve atılması gereken, kullanılamaz her türlü materyale verilen genel addır. Bu yüzden atık olarak da isimlendirilebilir. Tabi bu atıkların bir kısmı dönüştürülerek tekrar kullanılabilir ürün haline getirilebilmektedir. Bazı atıkların ise doğal ortama/toprağa-suya ve havaya dolayısı ile insan sağlığına zararlı olabileceğini de biliyoruz. Çok sayıda insanın yaşadığı yerleşimlerde bu çöplerin toplanarak, ayrıştırılması, tekrar ekonomiye kazandırılması ve doğaya zarar vermeyecek şekilde tutulması işlemleri önemli bir konudur. Bunun için yerleşimlerde doğal çevreyi ve insan sağlığını en az etkileyecek yerler belirlenir. Buna kısaca toplum arasında çöpün atıldığı/toplandığı yer anlamında çöplük denir. Çöplüğün bilimsel ve tekniğin adı (katı) atık bertaraf tesisidir. Bu tesisler hem depolanması gereken çöpler hem de bunların yeniden ekonomiye kazandırılması için gereken işlemler hem de doğal ortama daha az zarar vermesi için yapılan işlemler sebebi ile yakın çevresindeki yerleşimleri olumsuz etkileyebilmektedir. Depolama alanı dolunca bu tesisler için hem yeni yer arayışları başlar hem de depolaması tamamlanmış tesislerin sonraki süreçleri planlanır. Bu tesislerde bir süre enerji üretilebilirken zamanla oluşabilecek gaz çıkışı vb durumlar için patlama ve yangın gibi sorunlar oluşmaması için güvenlik tedbirlerinin alınması önemlidir.

Uzmanları daha iyi bilir ama işin ideali çöpü ilk çıktığı kaynaktan itibaren ayrıştırmaya başlamaktır. Hatta daha az çöp çıkarmak için yaşam tarzımızı bile buna göre belirlemektir. Çıkma ihtimali olan çöpün niteliği bile çok önemlidir. Ya doğal ortamda hızla dönüşebilen ve dönüştüğünde zarar vermeyen ya da çöp olduktan sonra tekrar geri dönüştürerek ekonomiye/hayata yeniden kazandırılması bile önceden kurgulanmalıdır. Geri dönüşüm çok sık duyduğumuz bir kavramken ileri dönüşüm çok da duymadığımız ama en az geri dönüşüm kadar üzerinde durulması gereken bir konudur. Şimdilerde yine bilim dünyasının gündeminde olan bir konu da 'akıllı yaşam döngüsü'dür. İçinde yaşadığımız tüm ortam bütünü ile ekosistem adı verilen bir doğal döngüsel bir düzendir. Bu doğal döngünün kendi içinde sağlıklı/sorunsuz işleyebilmesinin belli kuralları vardır. İnsan yaşamının varlığı bu doğal döngünün içerisinde önemli bir yer tutar, zira insan kendi yaşamsal devamlılığı için bir yandan doğadan yararlanırken diğer yandan da doğa ile mücadele içerisindedir. Tabi bu mücadele aslında doğayı alt etmek gibi bir mücadele değil tabi, çünkü böylesi bir mücadelenin aslında mutlak galibi hemen her zaman doğa olur. Buradaki mücadele insanın yaşaması için doğanın ona verebileceği olumsuzlukları en aza indirgemek ve ideal yapılı yaşamsal çevresini oluşturmaktır. Yani yer edinmek, yani bina yapmak yani yerleşimler ve şehirler yapmaktır. Mekansal ihtiyacın karşılanması için yapılan bu üretimin dışında diğer yaşamsal ihtiyaçların giderilmesi için de birçok farklı üretim yapılır. Bugün irili ufaklı birçok işletmede pekçok insan hemen her gün sürekli üretimde bulunur. Üretim o kadar önemlidir ki insan yaşamını tarifleyen dönemler bile bu üretim şekillerinin oluşturduğu düzenlerle anılır. Taş devrinde hemen her türlü mücadele ve üretim taşın kullanımına dayalı bir süreci tariflerken bugün üretimi endüstri 5.0 gibi sanal dünyanın sağladığı imkanlar ve oluşturduğu dijital ortamla ifade ediyoruz. Çöpten konu nerelere geldi. Ama çok ilişkili zira üretimin değişmesi ile ortaya çıkan çöplerde değişmeye artmaya başladı. Bugün insanlık kendi yaşamını sorunsuz devam ettirebilecek doğal yaşam döngüsünün bozulmasını tartışır hale geldi ki bugün buna küresel iklim değişikliği lafını kolayca yakıştırıp geçiyor. Ama iklimi küresel ölçekte değiştiren şey işte bu üretim ve hatta tüketim alışkanlıklarımız malesef. Yaşamın temel felsefesi neredeyse bütün ile tüketim üzerine ve bu tüketimden kazanç elde etme üzerine kuruldu. Kısaca sosyolojik olarak 'ne kadar çok tüketirsen o kadar bireysin' haline geldik. Halbuki içinde yaşadığımız doğal çevre bu sayede hızla bozulmaya başladı. Hem üretime kaynak sağlamak için verilen zararlar hem de üretimden kaynaklanan doğal ortam kirliliği ve ürünlerin kısa sürede tüketilmesi ile neredeyse tümünün çöp olması ile oluşan çöplerin/atıkların bertaraf edilmesi sorunları giderek arttı. Yüzlerce yıl kullandığımız binalarımız yerleşimlerimiz bile artık çok kısa sürede ömrünü tüketerek adeta çöp olup yeniden kullanım için dönüşmeye ihtiyaç duymaya başladı.

Tüm bu sorunları çözmek/hatta sorunların oluşmaması için daha akılcı bir yaşamsal döngü sistemi kurgulamak artık kaçınılmaz hale geldi.

Siz güzelim bir doğal coğrafyaya ve doğal kaynaklara sahip bir şehri doğru düzgün planlayamayın, derme çatma, kaçak ve gecekondular ile hatta doğal kaynakların hemen yanı başına kontrolsüz bir sanayi yapılanmasına izin verin, bunların doğaya, etrafındaki yaşama vereceği zararı düşünmeden hareket edin sonra şehir çöplüğünü oraya mı yapalım, yoksa buraya mı yapalım diye anlamsız yere tartışın durun. Artık bu yüzyılda yaşamın her alanında çok daha akılcı ve sistematik şekilde hareket etmemiz gerektiğini kavrayıp buna göre ekonomiyi büyütmek için sanayi mi yapacaksınız, para kazanmak için durmadan her yere binalar yapıp şehri mi büyüteceksiniz siz karar verin. Sonra zaten yaptığınız nitelikli işlerle az çöp çıkaracaksınız, çıkanları da yaşama yeniden döndüreceksiniz, durmadan şehri dönüştürmek için projeler yapmaya da ihtiyaç duymayacaksınız.

Sağlam karakterli, onurlu, gururlu, duruşu olan, yüreği sevgi dolu, merhametli, her türlü zorluğa göğüs geren, fedakar, korumacı, esirgeyen, inançlı, adaletli, cesur, adam gibi adam, tüm babaların günü kutlu olsun. Hayatını kaybettiklerimize rahmet, hayatta olanlara sağlıklı uzun ömürler diliyorum.

Dünya kupasında mücadele eden ancak turnuvaya erken veda eden A Milli Futbol takımımıza ve Milletler Kupasında mücadele eden A Milli Bayan Voleybol takımımıza/bizim çocuklara bizlere yaşattıkları heyecan için gönülden teşekkür ederim.

Bir sonraki yazımda buluşmak dileğiyle sağlıcakla kalın, sevgiyle kalın, güvenle kalın, Allah'a emanet olun.