Aslında bu süreç bize çok şey öğretti. 
Bazılarına farklı öğretiler sunsa da ortak noktada buluştuğumuz çokça konu oldu.
Kimimiz inanç ve ibadet yönünden kendimizi sorguladık, kimimiz ise hayatın acımasız hızından ve hayatın bir gün sona erebileceğinden hareketle kendimizi sorguladık. 
Ve yine normal dönemde bizlere sunulan birçok nimetin kıymetini anlamış olduk.
Yarın işler düzelince yine eskiye döner miyiz?
Bilemiyorum. 
Ama bir şekilde dersler çıkarılması gerektiğini görmüş olduk.
Ortak noktalara ilişkin kendimizi sorguladığımız husus ise doğaya bugüne kadar aşırı yüklenmiş olmamız.
Doğadan insanı bir süreliğine çektiğimizde doğal güzelliklerin farkına varmış olduk. 
Yaşamın ışık hızına endekslendiği bir ortamda doğanın olağan akışının değiştirilmemesi ve bir yarış içerisinde olunmaması gerektiğini idrak etmiş olduk.
Ayrıca hayattaki panik havasının, hızlı yaşamın, tüketim çılgınlığının ortadan kalkmasıyla yavaş bir yaşamın kıymetini görmüş olduk. 
Tabi kıymetini bilebilir ve hayat normale dönmeye başladığında bugünlerden ders çıkarabilirsek...
*
BursadaBugün canlı yayınında Mesut Demir, Aysın Komitgan ve Mehmet Ali Ekmekçi ile birlikte konuk ettiğimiz Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş'ın şu sözleri çok önemli.
"İstanbul'dan, Tekirdağ'dan Uludağ'ın gözükmesi, araç kullanımının azalmasıyla hava kalitesinin değişmesi gibi gelişmelerin hepsi çok güzel. Biz bunların devamını sağlamalıyız" ifadelerini kullanan Aktaş'ın da dikkat çektiği gibi doğa, insanın çıkarılmasıyla nasıl da güzelliklerini ortaya çıkardı, değil mi?
Halbuki doğadaki tüm objeler ve canlılar insanlar için.
Yeter ki, onların doğal ortamlarını bilinçsizce ortadan kaldırmayalım. 
Suyun akışını değiştirmeyelim. 
Tarım alanı olarak kalması gereken arazileri betonlaştırmayalım. 
Sınırsız olan ihtiyaçları karşılama mücadelesinde havamızı, denizlerimizi kirletmeyelim. 
Bu sözler haksız mı?
Aktaş'ın da dediği gibi bu süreçten önemli dersler çıkarmalıyız. 
Aktaş "Yeni süreçte toplu taşımaları daha çok kullanmalıyız, hepimiz bu sorumlulukları net bir şekilde gördük bu manada bu süreçten kazanımlarımız var. Her kriz bir fırsat doğurur, bu süreçten sonra büyük fırsatların ortaya çıkacağını düşünüyorum. Sağlık turizmi başta olmak üzere birçok fırsat yakalayacağız diye düşünüyorum" değerlendirmesini yapıyor.
Doğru. 
*
Bazı önemli kararlar kriz dönemlerinde alınabilir. 
Tıpkı 17 Ağustos depremi sonrasında olduğu gibi. 
Hatırlayın lütfen... 
İnşaatların depreme dayanıklılıkla ilgili nasıl radikal kararlar alınmıştı?
Bir direkte belki de maliyetleri katlayacak şekilde beton yoğunluğu ve demir kullanımı neredeyse iki kat artmıştı. 
Zira öncelik insan canıydı, maliyet artışı değil. 
Şimdi pandemi sonrasında da radikal kararlar alınabilir. 
Bu konuda toplumun beklentisi en üst düzeyde dile getirilmeli.
Yönetimde bulunanlar radikal karar almaya zorlanmalı. 
Elbette ekonomik açıdan hedeflediğimiz Dünya'nın ilk 10 ülkesi arasında yer almak çok önemli. 
Ama bir kez daha gördük ki, ekonomik verilerde önde bulunmak bazen çok önemli olmayabiliyor.
Nükleer silah sahibi olmak ya da Dünya'nın en büyük silah üretici konumunda bulunmak pandemiyle mücadelede aynı konuma getirmiyor ülkeleri.
Nihayetinde doğanın dengesini bozmadan insana yapılan ve insan için yapılan yatırım hepsinden daha öncelikli.