Ev sahibi ve kiracı arasında yıllardır süregelen sorunlar artık ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Zaman zaman bu anlaşmazlıklar kavga ve yaralama gibi üzücü olaylara kadar ilerleyebiliyor. Kimin haklı olduğu konusu elbette her olayda değişir; ancak mevcut sistemin özellikle uzun süren dava süreçleri nedeniyle hem ev sahiplerini hem de kiracıları yıprattığı açık.

Bugüne kadar çıkarılan birçok düzenlemenin daha çok kiracıyı korumaya yönelik olduğu yönünde yaygın bir düşünce var. Mahkemelerde hâlâ binlerce ev sahibi-kiracı davası sürüyor. Üstelik bazı davaların 10-12 yıl sürdüğü bile konuşuluyor. Bu kadar uzun süreçlerde artık haklı-haksız meselesinden çok, ortaya çıkan maddi ve manevi kayıplar dikkat çekiyor. Bu nedenle ya sorunun kökten çözülmesi ya da süreçlerin çok daha hızlı ilerlemesi gerekiyor.

Son dönemde gündeme gelen "Kiracı Skor Sistemi" ise bana göre dikkat çekici ve faydalı bir uygulama olabilir. Doğru şekilde uygulanırsa hem ev sahibini hem de kiracıyı koruyabilir, olası mağduriyetlerin önüne geçebilir. Peki nedir bu Kiracı Skor Sistemi?

Sorunun temelinde aslında ev sahiplerinin kiracı adayı hakkında yeterli ve güvenilir bilgiye ulaşamaması yatıyor. Bu eksikliği gidermek amacıyla, uzmanlar tarafından bankalardaki kredi notu sistemine benzer bir "kiracı skor sistemi" öneriliyor. Sistem sayesinde kiracının ödeme düzeni, geçmiş kira ilişkileri ve güvenilirliği belirli kriterlere göre değerlendirilmeli bu bilgilere istinaden ev sahibi tarafından onay verilmeli yani yine son tercih kendisine kalmalı.

Ancak burada önemli bir gerçek de var: Ülke olarak iyi niyeti suistimal etme konusunda oldukça yaratıcıyız. Bu nedenle böyle bir sistem yürürlüğe girse bile, açıklarını kullanmaya çalışacak kötü niyetli kişiler mutlaka olacaktır. Tıpkı bugün kredi notu yüksek olmasına rağmen bankalara borcunu ödeyemeyen insanlar olduğu gibi, kiracı skor sisteminde de benzer sorunlar yaşanabilir.

Yine de sistemin tamamen faydasız olduğunu söylemek doğru olmaz. Örneğin artık birçok kişi evini bireysel olarak kiraya vermek yerine işi profesyonel şekilde yapan gayrimenkul uzmanlarıyla çalışmayı tercih ediyor. Bana göre de bu süreçlerin yetkili ve deneyimli emlak danışmanları aracılığıyla yürütülmesi daha sağlıklı olur.

Planlanan sisteme göre yalnızca lisanslı ve yetkili emlak ofisleri kiracı adayının skorunu görüntüleyebilecek. Sistem, BDDK denetimindeki bankacılık altyapılarına benzer şekilde güvenli ve denetlenebilir bir yapıda çalışacak.

Kiracı skorunu belirlerken; veri toplama, profil oluşturma, sınıflandırma, risk değerlendirmesi, şeffaflık, itiraz hakkı gibi kriterlerin dikkate alınması planlanıyor. Böylece ev sahiplerinin biraz daha güven içinde karar vermesi hedefleniyor.

Elbette sistemin en tartışmalı noktası ise şu: Bu sistemi kim yönetecek ve ne kadar adil uygulanacak? İşte asıl cevap bekleyen soru da burada ortaya çıkıyor.