Monolit nedir, nasıl oluşur? Dünyanın en büyük monolitleri hangileri?

Şanlıurfa'da tarihin sıfır noktası olarak bilinen Göbeklitepe yakınlarında esrarengiz bir olay yaşandı. Bölgede, araziye yerleştirilmiş metal blok bulundu. Bloğun üzerinde ise Göktürk alfabesiyle, 'Ay'ı görmek istiyorsan gökyüzüne bak' yazılı olduğu ortaya çıktı. Güvenlik güçleri, daha önce ABD ve Romanya'da bulunan monolitlere benzerliği ile dikkat çeken metal bloğun kimler tarafından ne amaçla araziye dikildiğinin belirlenmesine yönelik çalışma başlattı. Peki Monolit nedir, nasıl oluşur? Dünyanın en büyük monolitleri hangileri?

MONOLİT NEDİR?

Monolit, yekpare taş veya kayadan meydana gelen, görünüşte dağ benzeri bir jeolojik veya teknolojik, büyük boyutlu bir kitledir. Sıklıkla çok sert ve katı metamorfik kayadan olan bu kitleleri, genellikle erozyon açığa çıkarmıştır.

İsim Latince monolithus sözcüğünden gelir ki bu da Yunanca (monolithos) sözcüğünden gelmektedir. İngilizce ve Türkçeye ise Fransızca monolithe sözcüğünden geçmiştir.

Jeolojik Monolitler

Bugün yeryüzündeki en büyük üç monolit şunlardır:

Mount Augustus (Augustus Dağı),Avustralya

La Peña de Bernal, Meksika

Stone Mountain (Taş Dağı),Atlanta, Georgia, ABD

Diğer monolitlerden bazıları:

Kuzey Amerika

Bottleneck Peak and Moon, Utah, ABD

Devils Tower National Monument, Wyoming, ABD

El Capitan, Kaliforniya, ABD

Enchanted Rock, Teksas, ABD

Haystack Rock, Britanya Kolumbiyası, Kanada

Avrupa

Frau Holle Stone, Almanya

Humber Stone, İngiltere

King Arthur's Stone, İngiltere

Logan Stone, İngiltere

Odin Stone, Orkney, Birleşik Krallık - 1814 yılında yok edilmiştir.

Cebelitarık Kayası (Rock of Gibraltar)

Afrika

Ben Amera, Moritanya

Brandberg Mountain, Namibya

Asya

Savandurga, Hindistan

Avustralya

Mount Coolum, Queensland

Mount Wudinna, Güney Avustralya

Güney Amerika

Paine Kuleleri, Şili

Antarktika

Scullin monoliti

Uluru

Yıllar boyunca Uluru/Ayers Kayası'nın dünyanın en büyük monoliti olduğu yazılmış ve söylenmiştir. Aslında bu iki açıdan da yanlıştır. Zira Uluru bir monolit değildir ve bir monolit olsa bile Mount Augustus ondan yaklaşık 2,5 kat daha büyüktür.

Yapay Monolitler

Monolit, Expo.02 İsviçre

Yekpare taştan meydana gelen abidelere tarihte sıklıkla rastlanır. Bunlar diğer özelliklerine göre farklı isimlerle anılır. Bunun dışında insan eliyle, farklı amaçlar için yapılmış monolitler bulunur. Bazı insan eliyle yapılmış monolitler ve tipler:

Theoderik Mozolesi, Ravenna

Aztek takvimi "Güneş Taşı"

Run taşları

Steller

Dikilitaşlar

Ogham Taşı (Ogham Stone),İrlanda

Adem ve Havva Taşları (Adam and Eve Stones),İngiltere

Merlin Taşı (Merlin Stone),İngiltere