Türkiye'nin sanayi devleri belli oldu: Bursa'dan bir şirket ilk 5'te!

Türkiye'nin sanayi haritasında hangi illerin öne çıktığı, büyük şirketlerin sıralamalarıyla yeniden gündeme geldi. İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) İlk 500 ve İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmalarından derlenen veriler, kentlerin sanayi alanındaki güçlü temsilcilerini ortaya koydu.

Listede Marmara ve Ege'deki büyük üreticiler öne çıkarken, İç Anadolu'da savunma ve otomotiv sanayisi, Karadeniz'de metal ve savunma sanayisi, Güneydoğu'da ise plastik, gıda ve çimento sektörleri dikkat çekti.

TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK SANAYİ ŞİRKETİ TÜPRAŞ OLDU

Türkiye genelindeki sıralamada Kocaeli merkezli Tüpraş ilk sırada yer aldı. Şirket, 698,8 milyar TL'lik büyüklüğüyle listenin zirvesine çıktı. İstanbul'da Ford Otosan 538,3 milyar TL ile ikinci, İzmir'deki Star Rafineri 327,9 milyar TL ile üçüncü sırada gösterildi.

BURSA'NIN SANAYİ DEVİ OYAK RENAULT İLK 5'TE

Bursa, otomotiv üretimindeki ağırlığını büyük sanayi kuruluşları sıralamasında da gösterdi. Oyak Renault, 235,5 milyar TL'lik büyüklüğüyle Türkiye'nin en büyük sanayi şirketleri arasında dördüncü sırada yer aldı. Bursa'nın yanı sıra Marmara Bölgesi'nde Tekirdağ'daki BSH Ev Aletleri 87,2 milyar TL ile 19'uncu, Çanakkale'deki İçdaş Çelik 73,7 milyar TL ile 24'üncü, Balıkesir'deki Banvit ise 31,4 milyar TL ile 70'inci sırada gösterildi. Kocaeli'nin Tüpraş ile zirveye çıkması, Sakarya'nın Toyota Otomotiv ile ilk beşte bulunması ve Bursa'nın Oyak Renault ile dördüncü sırayı alması, bölgenin sanayi gücünü ortaya koydu.

MARMARA BÖLGESİ'NİN SANAYİ DEVLERİ

Marmara Bölgesi, otomotiv, rafineri, beyaz eşya, çelik ve gıda sanayisinin güçlü temsilcileriyle öne çıkıyor.

• İstanbul: Ford Otosan (2. sıra, 538,3 milyar TL)
• Edirne: Trakya Birlik (171. sıra, 15,5 milyar TL)
• Kırklareli: Lesaffre Turquie (341. sıra, 7,9 milyar TL)
• Tekirdağ: BSH Ev Aletleri, Çerkezköy fabrikası (19. sıra, 87,2 milyar TL)
• Çanakkale: İçdaş Çelik (24. sıra, 73,7 milyar TL)
• Balıkesir: Banvit (70. sıra, 31,4 milyar TL)
• Bursa: Oyak Renault (4. sıra, 235,5 milyar TL)
• Yalova: Aksa Akrilik (87. sıra, 26,3 milyar TL)
• Kocaeli: Tüpraş (1. sıra, 698,8 milyar TL)
• Sakarya: Toyota Otomotiv (5. sıra, 206,3 milyar TL)
• Bilecik: VitrA / Eczacıbaşı Yapı Gereçleri (176. sıra, 15 milyar TL)

EGE BÖLGESİ'NDE HANGİ ŞİRKETLER ÖNE ÇIKIYOR?

Ege Bölgesi'nde rafineri, beyaz eşya, kablo, su ürünleri ve tarıma dayalı sanayi kuruluşları öne çıkıyor.

• İzmir: Star Rafineri (3. sıra, 327,9 milyar TL)
• Manisa: Vestel Beyaz Eşya (26. sıra, 73,5 milyar TL)
• Aydın: Zorlu Doğal Elektrik (385. sıra, 7 milyar TL)
• Denizli: Er-Bakır (32. sıra, 56,7 milyar TL)
• Muğla: Gümüşdoğa Su Ürünleri (66. sıra, 32,2 milyar TL)
• Uşak: Gedik Tavukçuluk (115. sıra, 21,6 milyar TL)
• Kütahya: Nursan Kablo Donanımları (196. sıra, 13,2 milyar TL)
• Afyonkarahisar: Tarımkredi Yağ (İkinci 500'de 103. sıra, 4,3 milyar TL)

İzmir'in Star Rafineri ile Türkiye'nin en büyük üç sanayi kuruluşundan birine ev sahipliği yapması, Ege'nin sanayi üretimindeki konumunu öne çıkarıyor.

İÇ ANADOLU'NUN SANAYİ LİDERLERİ

İç Anadolu'da savunma sanayisi, otomotiv, gıda ve metal üretimi dikkat çekiyor. Ankara'nın TUSAŞ'ı ve Aksaray'ın Mercedes-Benz Türk fabrikası, bölgenin en yüksek sıralamalara sahip şirketleri arasında bulunuyor.

• Ankara: TUSAŞ (7. sıra, 140,9 milyar TL)
• Eskişehir: Eti Gıda (23. sıra, 78 milyar TL)
• Konya: Konya Şeker (61. sıra, 33,8 milyar TL)
• Karaman: Bifa Bisküvi (396. sıra, 6,9 milyar TL)
• Kayseri: Hasçelik Kablo (92. sıra, 24,6 milyar TL)
• Sivas: Erdemir Madencilik, Divriği (265. sıra, 9,9 milyar TL)
• Kırşehir: Petlas (83. sıra, 27,1 milyar TL)
• Kırıkkale: MKE (57. sıra, 35 milyar TL)
• Aksaray: Mercedes-Benz Türk, Aksaray kamyon fabrikası (10. sıra, 127 milyar TL)
• Niğde: Gümüştaş Madencilik (İkinci 500'de 27. sıra, 5 milyar TL)
• Nevşehir: Nevsac Metal (308. sıra, 8,9 milyar TL)
• Çankırı: Sumitomo Rubber AKO Lastik (167. sıra, 15,9 milyar TL)

Ankara'daki TUSAŞ, 140,9 milyar TL'lik üretimden satış tutarıyla Türkiye genelinde yedinci sırada gösterilirken, Aksaray'daki Mercedes-Benz Türk de ilk 10'da yer aldı.

AKDENİZ BÖLGESİ'NİN ÖNE ÇIKAN SANAYİ ŞİRKETLERİ

Akdeniz Bölgesi'nde gıda, çimento, enerji ve petrokimya sektörlerinden şirketler öne çıkıyor.

• Antalya: Yörükoğlu Süt (224. sıra, 11,8 milyar TL)
• Isparta: Göltaş Çimento (467. sıra, 5,8 milyar TL)
• Burdur: As Çimento (376. sıra, 7,2 milyar TL)
• Mersin: Başhan Agro Gıda (107. sıra, 22,8 milyar TL)
• Adana: Sasa Polyester (44. sıra, 46,5 milyar TL)
• Osmaniye: Tosyalı Metalurji (53. sıra, 37,3 milyar TL)
• Hatay: İsdemir (11. sıra, 120,8 milyar TL)
• Kahramanmaraş: Afşin Elbistan Elektrik (150. sıra, 17,1 milyar TL)

Hatay'daki İsdemir, 120,8 milyar TL'lik büyüklüğüyle bölgenin en üst sıralarda yer alan kuruluşlarından biri olarak gösteriliyor.

KARADENİZ'DE ÇORUM VE ARCA SAVUNMA DİKKAT ÇEKTİ

Karadeniz Bölgesi'nde metal, savunma, gıda ve çimento şirketleri öne çıkıyor. Çorum'un Sungurlu ilçesindeki ARCA Savunma, Türkiye sıralamasında 12'nci sırada gösterilerek bölgenin dikkat çeken sanayi kuruluşları arasında yer aldı.

• Zonguldak: Erdemir (16. sıra, 101,7 milyar TL)
• Bartın: Selko Ateş Tuğla (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Karabük: KARDEMİR (30. sıra, 58,6 milyar TL)
• Kastamonu: Kastamonu Entegre (43. sıra, 46,7 milyar TL)
• Düzce: Düzce Cam (326. sıra, 8,3 milyar TL)
• Bolu: İldeki birinci firma (81. sıra) adını gizledi, 2024 listesinde bu sırada Er Piliç vardı
• Samsun: Yeşilyurt Demir Çelik (71. sıra, 31,1 milyar TL)
• Amasya: Kozlu Gıda (365. sıra, 7,3 milyar TL)
• Tokat: Dimes (387. sıra, 7 milyar TL)
• Çorum: ARCA Savunma, Sungurlu (12. sıra, 115,7 milyar TL)
• Ordu: Doğuş Çay (80. sıra, 27,9 milyar TL)
• Giresun: Yavuz Gıda (180. sıra, 14,7 milyar TL)
• Trabzon: Arslantürk Tarım Ürünleri (419. sıra, 6,5 milyar TL)
• Rize: Çaykur (77. sıra, 29,2 milyar TL)
• Gümüşhane: Zengin Kömür (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Bayburt: Selahattin Kaldırım İnşaat (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)

ARCA Savunma'nın Çorum'un Sungurlu ilçesindeki tesisiyle ilk 15'e girmesi, Karadeniz'in sanayi görünümünde savunma sektörünün öne çıkan gelişmelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

DOĞU ANADOLU'DA SANAYİ ŞİRKETLERİ

Doğu Anadolu Bölgesi'nde çimento, gıda, tekstil, atık yönetimi ve enerji sektörlerinden şirketler listede yer alıyor. Bazı iller için İSO'nun İlk 500 ve İkinci 500 listeleri yerine farklı kaynaklara başvurulmuş.

• Erzurum: Aşkale Çimento (248. sıra, 11 milyar TL)
• Kars: Öğel Kardeşler Otomotiv (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Ağrı: Öz Ağrı İnşaat (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Van: AK-AY Gıda (Fortune 500'de 312. sıra, 12,1 milyar TL)
• Muş: Yurt Çimento (İkinci 500'de 348. sıra, 2,9 milyar TL)
• Hakkari: Zen Yol İnşaat (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Elazığ: Recydia Atık Yönetimi (İkinci 500'de 268. sıra, 3,3 milyar TL)
• Malatya: Baykan Denim (İkinci 500'de 244. sıra, 3,4 milyar TL)

Erzincan, Ardahan, Iğdır, Bitlis, Bingöl ve Tunceli için paylaşılan kaynakta şirket adı verilmezken, bazı illerde vergi rekortmenlerinin kimliklerini açıklamadığı da belirtiliyor.

GÜNEYDOĞU ANADOLU'NUN SANAYİ LİDERLERİ

Güneydoğu Anadolu'da plastik, çikolata, gıda, çimento ve elektrik üretimi alanlarında faaliyet gösteren şirketler öne çıkıyor. Gaziantep'in Köksan Pet ve Plastik'i, bölgenin dikkat çeken kuruluşlarından biri olarak aktarılıyor.

• Gaziantep: Köksan Pet ve Plastik (85. sıra, 26,5 milyar TL)
• Kilis: Beyoğlu Çikolata (395. sıra, 6,9 milyar TL)
• Adıyaman: MD İnşaat (2025 kurumlar vergisi rekortmeni)
• Şanlıurfa: Dollvet Biyoteknoloji (İkinci 500'de 413. sıra, 2,6 milyar TL)
• Diyarbakır: Mes Yağ ve Gıda (İkinci 500'de 324. sıra, 3 milyar TL)
• Batman: Ferpa Çimento (317. sıra, 8,6 milyar TL)
• Siirt: Limak Çimento (91. sıra, 24,6 milyar TL)
• Şırnak: Silopi Elektrik Üretim (İkinci 500'de 60. sıra, 4,6 milyar TL)

Gaziantep, Köksan Pet ve Plastik'in 26,5 milyar TL'lik büyüklüğüyle bölgenin öne çıkan sanayi merkezlerinden biri olarak gösteriliyor.

İLLERİN LİDER ŞİRKETLERİ HANGİ VERİLERLE BELİRLENDİ?

Paylaşılan il bazlı derleme, İSO'nun İlk 500 ve İkinci 500 araştırmalarındaki şirket sıralamalarını esas alıyor. Bu listelerde bulunmayan bazı iller için ise Fortune 500 sıralaması veya kurumlar vergisi rekortmenleri gibi farklı kaynaklardan şirketler aktarılıyor.

Bu nedenle bütün illerdeki şirketlerin aynı ölçütle ve aynı kapsamda sıralandığı düşünülmemeli. Bazı kentlerde şirketin İSO sıralaması ve büyüklüğü verilirken, bazı illerde adı açıklanmayan kuruluşlar ya da vergi rekortmenleri öne çıkarılıyor. Derlemede yer alan bilgiler, illerin sanayi görünümünü ortaya koyarken kullanılan kaynakların farklılığı da göz önünde bulundurulmalı.