Sanayiciyi rahatlatan proje: Eteone Enerji - ÖZEL HABER

Mesut DEMİR/BURSADABUGUN.COM

Sanayiciyi ekonomik olarak rahatlatan proje ile artık her fabrika kendi elektriğini ve sıcak suyunu üreterek büyük karlar elde ediyor. Gürol Mumcu Enerji Sistemleri Yöneticisi Oğuz Toraman, "Gürol Mumcu Ticaret olarak yaklaşık 21 yıldan buyana ısıtma ve soğutma sistemleri konusunda hizmet veriyoruz. Güçlü ve deneyimli mühendis kadromuzla ekonomik, güvenli ve akılcı çözümler sunmaktayız. Eteone enerji Avusturya firmasıyla bu ay itibariyle yüzde 50 ortaklık kararı aldık. Satış sonrası serviste tamamen Avusturya firması hizmet veriyordu. Bundan sonra direk Bursa'dan biz bu servis hizmetini sağlayacağız. Bursa sanayisine daha iyi hizmet verebilmek için ciddi yatırımlar yapıyoruz" dedi.

YÜZDE 40 TASARRUF
Kojenerasyon sisteminin doğalgaz ile çalıştığını belirten Oğuz Toraman, "Sanayide kullanılan elektrik, sıcaksu ve doğalgazı tek bir sistemde kullanıcıya sağlıyoruz. Sanayici elektrik, ısınma ve doğalgaz için ayrı ayrı ücret öderken Kojenerasyon ile elektriği üretirken bacasından çıkan buhar ile sıcak suyunu  da üretmiş olacak. Bu da fabrika sahiplerine ve sanayicilere yüzde 40 tasarruf sağlıyor.  Bunun fizibilite olarak net rakamları hesaplandığında çıkarttığımız değerin daha üstünde bir rakam ortaya çıkıyor. Çünkü sanayicinin gözle göremediği büyük giderler var. Bu giderleri ortadan kaldırmış oluyoruz" diye konuştu.

SİSTEM YENİ PAZAR OLUŞTURDU
Sistemin maliyetinin 500 bin ile 1.5 milyon EURO arasında değiştiğini dile getiren Toraman, şunları kaydetti:
"Sanayici elektrik sıcak su ve doğalgazı kullanır ise maksimum 2 yıl içinde ödediği bedeli karşılıyor, bundan sonraki her yıl için 300-400 bin EURO civarında bir para cebinde kar olarak kalıyor. EPDK ve devletin aldığı kararla bu işin önü ciddi bir şekilde açıldı. Bu konuda ciddi bir Pazar oluşuyor. Hedefimiz Bursa'da sanayicilerimize bunu anlatıp kazançlarını üst seviyelere çıkarmak. Bursa'da bu işi yapan ilk firmayız. Bunun için çok ciddi bir alt yapı gerektiriyor. Sistemin en önemli özelliği, elektrik kesintisi olduğunda sistem aksamadan çalışmaya devam ediyor. Elektrikteki tehlikelerden fabrikayı da koruyoruz. Doğalgaz olduğu sürece elektrik ve ısınma kesintisi olmuyor. Bunu soğutma olarak da kullanabiliyoruz."

5 YIL SONRA EVLERE DE GİRECEK
"Motor ürün gamımız 50 KW'den başlıyor 9 MW kadar değişiyor. Fabrikanın büyüklüğünden ziyade elektrik ısınma ve doğalgazı kullanması önemli" diyen Toraman, "Bizim asıl hedefimiz Bursa sanayisine ulaşmak. Eskişehir'de de hizmet veriyoruz. Biz bu işin servis noktasını da Bursa'da yapacağız. Hastane otel ve alışveriş merkezleri için bu sistem ideal. Ancak 3 enerjiyi yani elektrik, ısınma ve doğalgazı kullanan işletmeler olmalı ki, daha iyi kar edebilsin. Yaklaşık 5 yıl sonra bu sistemin küçük boyutları evlere de girecek" şeklinde konuştu.

KOJENERASYON NEDİR ?

Primer yakıt rezervlerinin azaldığı ve global rekabetin arttığı günümüz ortamında enerji girdilerinde süreklilik, kalite ve asgari maliyetleri sağlamak, kaçınılmaz olmuştur. Bu anlamda kojenerasyon günümüz çağdaş "enerji yönetimi" teknikleri içinde ön sıralarda yeralmaktadır.
Kojenerasyon kısaca, enerjinin hem elektrik hem de ısı formlarında aynı sistemden beraberce üretilmesidir. Bu birliktelik, iki enerji formunun da tek tek kendi başlarına ayrı yerlerde üretilmesinden daha ekonomik neticeler oluşturmaktadır. Basit çevrimde çalışan, yani sadece elektrik üreten bir gaz türbini ya da motoru kullandığı enerjinin %30-40 kadarını elektriğe çevirebilir. Bu sistemin kojenerasyon şeklinde kullanılması halinde sistemden dışarıya atılacak olan ısı enerjisinin büyük bir bölümü de kullanılabilir enerjiye dönüştürülerek toplam enerji girişinin % 70-90 arasında değerlendirilmesi sağlanabilir. Bu tekniğe "birleşik ısı-güç sistemleri" ya da kısaca "kojenerasyon" diyoruz.

BİRLEŞİK ISI-GÜÇ ÜRETİMİNİN (KOJENERASYON) YARARLARI:

Makro düzeyde :
Yüksek birincil enerji kullanım verimliliğinin sağladığı yerel veya ithal enerji kaynaklarının tasarrufu
Enerji çevriminin tüketim yerinde gerçekleştirilmesi sonucunda elektrik enerjisi iletim ve dağıtım

KAYIPLARININ YOK EDİLMESİ
Merkezi santrallara göre daha kısa inşaat ve devreye alma sürelerinin sağladığı hızlı elektrik enerjisi

ARZ SATIŞI
Üretilen yararlı ısı güç birimi başına çevreye atılan katı, sıvı ve gaz madde miktarının, yalnız elektrik üreten merkezi enerji santrali veya yalnız buhar üreten bir endüstri kazanına göre daha az olması
Sanayi tarafından tüketilen elektrik enerjisinin az sayıda merkezi santral yerine, dağılmış bir şekilde endüstriyel tüketim yerlerinde üretilmesinin ulusal güvenliğe sağlayacağı katkı

İşletme bazında:
1.İşletmenin azalan toplam enerji giderleri, nihai ürün kalitesini düşürmeden maliyetini azaltacak, şirketin rekabet gücü artacaktır.
2.İşletmenin enerji temin güvencesi olacak, üretim kesintilerinin yol açtığı ziyanlar ortadan kalkacaktır.

Motor kojenerasyon sistemlerinin bu soğutma gerekliliği özellikleriyle geri kazanılan ısı en verimli şekilde sıcak su olarak kullanılabilmektedir. Böyle bir sistemde toplam sistem verimi % 90 seviyesini geçebilmektedir.
Proses ihtiyacına göre, toplam verimden feragat etmek suretiyle yine buhar üretimi ya da direkt kurutma suretiyle ısı kullanımı kabildir. İstenen enerji formlarının üretilmesine karşılık gelen verimler yukarıdaki sankey diyagramında görülebilir.

Sağlıklı bir santral seçimi için mümkünse yıllık, yoksa aylık ya da haftalık bazda tüketim değerleri tesbiti yapılmalı, bunlar grafiklere dökülmelidir. İlk olarak yıllık ortalama elektrik tüketimine bakılır ve atıl kapasite yaratmayacak şekilde bu tüketimin az altında kalacak bir kapasite seçilir. 1.amaç elektrik tüketimine yönelik kapasite belirleme olmalıdır. Her ne kadar -"hazır santral kuruyorum, tüm ısı ihtiyacımı da karşılayacak bir kapasite seçeyim, fazla elektriği satarım!" felsefesi genel olarak pazarımıza hakim olmuşsa da bu şebekenin enerji alış şartlarındaki uygunsuzluk ve ilerde kapasite ile karşılaşıldığında şebekenin enerji fazlasını almaması gibi durumlar kabil olduğundan kesinlikle yanlış bir yaklaşımdır. Sistem pazarlamacıların bu konudaki olası yanlış yönlendirmelerine karşı dikkatli olunmalıdır.
Santralin elektrik kapasitesi belirlendikten sonra ısı tüketim verilerine bakılır. Yoğun olarak yüksek sıcaklıkta enerji gerekiyorsa - buhar, kızgın yağ ya da sıcak hava - ve bu yaklaşık 1:2 elektrik/ısı dengesine oturuyorsa, sisteme uygun yakıt ekonomik olarak mevcut ise ve santral büyüklüğü gaz türbinleri kapasite aralığına giriyorsa ihtiyaç bir gaz türbin kojenerasyon santralına işaret eder.

Kojenerasyon özellikle son 10 yılda muazzam bir kullanım sahası bulmuş 20 yılı aşkın bir süredir dünyada başarıyla uygulanan ve sürekli teknik gelişmelerle desteklenen bilinen en verimli enerji üretimidir.
Dünyadaki itici gücü bu emsalsiz veriminin ve dolayısı ile üretilen birim enerji başına atmosfere atılan emisyonları ciddi bir oranda azaltması ile çevre açısından gittikçe daha duyarlı hale gelen dünyanın enerji üretim sistemleri içinde gözbebeği olmuş, halen de bu statüsünü korumaktadır.
Yurdumuz bu açıdan Avrupa ülkelerinin henüz çok gerisinde olmasına karşın, doğalgaz temin politikalarında kaydedilecek gelişmelerle karşısında durulamayacak bir talep patlamasını muhakkak yapacak, bu çerçevede sistemin yararlarını zamanında görmüş yatırımını zamanında yapmış müesseseler bundan büyük karlar edecek, rakiplerinin önüne geçeceklerdir.
Kojenerasyon sistemlerine yaygın ilgi ülkemizde beklenen elektrik enerjisi krizi ve şebekedeki elektriğin kalite problemleri nedeniyle yaygınlaşmışsa da sonunda bu sistemler verimlilikleri, sağladıkları ekonomi ve rekabet gücüne katkıları nedeniyle sanayimizde hak ettikleri konuma erişeceklerdir.