Ne ekiliyor, ne biçiliyor yine de para kazandırıyor! Dev firmalar bunun peşinde

Manisa'nın Demirci ilçesini çevreleyen dağlık alanlar ve yaylalar, sonbahar aylarında çitlembik hasadına sahne oluyor. Eylül ayıyla birlikte olgunlaşma sürecine giren doğal ürün, özellikle kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar için önemli bir kazanç kaynağı olarak öne çıkıyor. İlçe genelinde yaklaşık 40 mahallede sürdürülen toplama çalışmaları, yıllardır devam eden geleneksel yöntemlerle yapılıyor.

Kadınlar, günün ilk saatlerinde ellerine aldıkları kovalarla dağların yolunu tutuyor. Dik yamaçlarda ve doğal alanlarda toplanan çitlembikler, çuvallara doldurularak evlere taşınıyor. Zorlu arazi şartlarına rağmen sürdürülen hasat, aile bütçesine katkı sağlamasının yanı sıra yöredeki dayanışma kültürünü de yaşatıyor.

KAZANLARDA YIKANIYOR, GÜNEŞTE KURUTULUYOR

Dağlardan getirilen çitlembikler, satışa hazır hale gelmeden önce çeşitli işlemlerden geçiriliyor. Yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması gereken ürün, su dolu büyük kazanlarda yıkanıyor. Temizlenen çitlembikler daha sonra güneş altında kurutularak çuvallara dolduruluyor.

İlçede her yıl yaklaşık 450 ton çitlembik toplandığı belirtiliyor. İşlenerek hazır hale getirilen ürünler, İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa başta olmak üzere farklı kentlerdeki ilaç ve kozmetik firmalarına ulaştırılıyor. Çitlembiğin bir bölümü kavrularak çerez şeklinde tüketilirken, kalan kısmı yağ üretiminde ve sanayide değerlendiriliyor.

78 YAŞINDAKİ ZEYNEP NİNE YILLARDIR AYNI İŞİ YAPIYOR

Demirci'de çitlembik toplama geleneğinin geçmişi yıllar öncesine uzanıyor. İlçede yaşayan 78 yaşındaki Zeynep Sönmez de çocukluğundan bu yana ailesiyle birlikte dağlarda çitlembik topladığını anlatıyor. Geçmişte topladıkları ürünleri yalnızca satmak için değil, kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla da değerlendirdiklerini belirten Sönmez, eskiden çitlembiğin yağını kendilerinin çıkardığını ifade ediyor.

Yıllar içinde tüketim alışkanlıklarının değiştiğini söyleyen Sönmez, bugün topladıkları ürünleri temizleyip kuruttuktan sonra satışa hazırladıklarını aktarıyor. Çocukluğunda annesi ve yengesiyle dağlara çıktığını anlatan Sönmez, geleneksel yöntemlerle sürdürülen hasadın kendisi için yıllardır devam eden bir alışkanlık olduğunu dile getiriyor.

KADINLAR AİLE EKONOMİSİNE KATKI SAĞLIYOR

Rahmanlar Mahallesi'nde yaşayan Havana Sönmez de çitlembik toplamanın bölgedeki kadınlar açısından önemli bir gelir fırsatı oluşturduğunu belirtiyor. Sonbaharda bir araya gelen kadınlar, topladıkları ürünleri kurutarak satıyor ya da yağ elde edilmesi için değerlendiriyor.

Çitlembik, Demirci'de yalnızca ticari bir ürün olarak görülmüyor. Yöre halkı tarafından çerez olarak tüketilen ürünün yağı da geleneksel mutfak alışkanlıklarında yer buluyor. Bazı aileler çitlembik yağını yemeklerde ve ekmek kızartırken kullanıyor.

Bölge halkı arasında çitlembiğin çeşitli rahatsızlıklara iyi geldiğine yönelik inanışlar da bulunuyor. Ancak bu tür sağlık yararlarına ilişkin iddiaların bilimsel olarak doğrulanması gerekiyor. Demirci'de her sonbahar tekrarlanan hasat ise doğal ürünlerin kırsal ekonomideki yerini ve kadınların aile bütçesine sağladığı katkıyı ortaya koyuyor.