Milyonlarca çalışanı ilgilendiriyor: Yargıtay'dan fazla mesai kararı

Karar, özellikle sağlık kuruluşları başta olmak üzere 24 saat çalışma ve 24 saat dinlenme sistemiyle görev yapan çalışanların fazla mesai hesaplamaları açısından önem taşıyor.

24 saatlik vardiya mahkemeye taşındı

Özel bir hastanede ambulans şoförü olarak çalışan işçi, fazla çalışma ücretlerinin kendisine ödenmediği gerekçesiyle iş sözleşmesini sona erdirdi. Ardından İş Mahkemesi'ne başvuran çalışan; kıdem tazminatı, ücret ve prim, yıllık izin, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmesini talep etti.

İşveren tarafı ise çalışanın iş sözleşmesi devam ederken meydana gelen trafik kazalarında kusurlu olduğunu ve bu nedenle kendisine ihtar gönderildiğini savundu. Ayrıca çalışanın mazeretsiz şekilde işe gelmediği gerekçesiyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği ileri sürüldü.

Davayı inceleyen İş Mahkemesi, işçinin ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinin bulunması nedeniyle sözleşmesini haklı nedenle feshettiği sonucuna vardı. Mahkeme, kıdem tazminatının yanı sıra belirlenen diğer işçilik alacaklarının da ödenmesine hükmetti.

24 saat çalışmaya 20 saatlik hesaplama yapıldı

Kararın istinafa taşınmasının ardından dosyayı Bölge Adliye Mahkemesi değerlendirdi.

Davacının 24 saat çalışma, 24 saat dinlenme düzeninde görev yaptığı belirtilen kararda, sağlık sektöründe çalışması nedeniyle gün içerisinde belirli bir mola saatinin bulunmadığı ve her an acil bir iş çıkabileceğine ilişkin tanık ifadeleri dikkate alındı.

Bu değerlendirme sonucunda işçinin vardiya sırasında uyku ihtiyacını gideremediği kabul edilerek yapılan hesaplamanın doğru olduğu değerlendirildi. Ancak yıllık izin kullanıldığı günlerin hesaplamaya dahil edilmesi konusunda farklı bir değerlendirme yapılarak karar kısmen değiştirildi.

Dosyanın temyize taşınması üzerine ise Yargıtay 9. Hukuk Dairesi devreye girdi.

Yargıtay: 24 saatlik sürenin tamamı çalışma sayılmaz

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kararında 24 saatlik vardiya sisteminde işçinin fiili çalışma süresine ilişkin önemli bir değerlendirme yaptı.

Daire, işçinin özel hastanede ambulans şoförü olarak görev yaptığını ve yaptığı işin niteliği dikkate alındığında vardiya sırasında uyku ile diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceğini belirtti.

Kararda, 24 saatlik çalışma söz konusu olduğunda çalışanın fiilen en fazla 14 saat çalışabileceğinin yerleşik Yargıtay uygulaması olduğu ifade edildi.

Buna göre, günlük çalışma süresinin 14 saat kabul edilmesi halinde, İş Kanunu'ndaki günlük 11 saatlik sınırı aşan 3 saatlik bölüm fazla çalışma olarak değerlendirilecek.

Yargıtay'ın bu yaklaşımı, 24 saatlik vardiyanın tamamının otomatik olarak fiili çalışma süresi kabul edilemeyeceğine işaret ediyor.

Ücret bordroları da yeniden incelenecek

Yargıtay kararında yalnızca çalışma süresine ilişkin hesaplama değil, dosyadaki ücret bordrolarının değerlendirilmemesi de bozma gerekçeleri arasında yer aldı.

Daire, işçiye ait ücret bordrolarının mahkeme tarafından incelenmesi gerektiğini belirtti. Fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretleri hesaplanırken işveren tarafından sunulan bordroların dikkate alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğu ifade edildi.

Ayrıca çalışanın yıllık izin kullandığı günlerin de fazla çalışma hesabının dışında tutulması gerektiğine dikkat çekildi.

Bu gerekçelerle Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.

Karar, 24 saatlik vardiya sisteminde çalışanların fazla mesai alacaklarının hesaplanmasında vardiyanın tamamının doğrudan fiili çalışma süresi olarak kabul edilmediğini ve uyku ile zorunlu ihtiyaçlar için ayrılan sürenin de değerlendirmeye alınması gerektiğini ortaya koydu.