Hedef daha temiz bir Bursa ancak Çevre Mühendislerinden itiraz var!

Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu, Bursa'da Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Akışkan Yataklı Çamur Yakma ve Enerji Elde Etme Tesisi'nin temel atma törenine katıldı. BUSKİ Doğu Atıksu Arıtma Tesisleri'nde gerçekleştirilen törene Bakan Müezzinoğlu'nun yanı sıra Bursa Valisi Münir Karaloğlu, Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe, AK Parti Bursa Milletvekili Hüseyin Şahin, AK Parti Bursa İl Başkanı Cemalettin Torun, milletvekili adayları, belediye başkanları ile bürokratlar katıldı.

Müezzinoğlu, çevre için bu tür tesislere ihtiyaç olduğunu belirterek, "Biz Sağlık Bakanlığı olarak sağlıklı fert, sağlıklı toplum diyoruz. Sağlıklı çevre de bunların diğer ayağı. Bu anlamda hızla kentleşen ülkemizde şehir nüfuslarının hızla artması, Bursa gibi tarımın, sanayinin iç içe yürüdüğü zamanda çevre ile mücadele edecek tesislere ihtiyaç var. Bir yandan üreten olurken, diğer yandan atıkların yakılması ile ilgili tesislerin açılması çok önemli. Bursa Büyükşehir Belediyesi'ni 400 milyar gibi bir rakamı çevreye yatırmasından dolayı tebrik ediyorum" dedi.

"ATIK KOKULARI ŞEHRİN GÜZELLİKLERİNİ YOK EDİYOR"
Şehirlerde kokunun bütün güzellikleri yok ettiğine dikkat çeken Mehmet Müezzinoğlu, "Önümüzdeki dönemde dünyaya örnek olacak projeleri birlikte başaracağız. Projenin diğer milli ayağı yerli yatırımın merkeze alınması, bütün sistemin, teknolojinin yerli üretimle yapılması, alkışı gerektiren bir olaydır. Bu tesis Türkiye'de diğer şehirlere de örnek olacak bir tesis. Bursa, çevre dostu, çevreyi zenginleştirerek, daha temiz bir Bursa'nın bu vizyonu daha da ilerilere taşınacaktır. Bu konuda bizler de desteklerimizi sürdüreceğiz. Hareket alanları, spor alanları, bisiklet yolları, şehirle doğayı buluşturan projelerle inşallah daha temiz bir Bursa oluşacak. Haliç, İstanbul'u kokan bir şehir haline getirdi. Etraf ne kadar yeşil olursa olsun, bu kokuyla bütün güzellikleri bozuyorsunuz. Bursa bu anlamda çevre dostu tabirini güçlendirecek. Bu tesisin en kısa zamanda faaliyete geçmesini temenni ediyorum" diye konuştu.

Bursa Valisi Münir Karaloğlu da, "Türkiye'de çevre yatırım denilince akla ilk arıtma tesisi gelir. Ama arıtma tesisi yeterli değildir. Arıtma tesisi ile sıvı haldeki atığı katıya dönüştürüp bırakıyorsunuz. Arıtma tesisi olan şehirlerde vatandaşın en büyük şikayeti kokudur. Çamur yakma tesisi atıkları bertaraf edecek. Artık Nilüfer çayı bu tesis ile temiz akacak" ifadelerini kullandı.

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe ise temiz bir çevre için önemli bir adım atıklarını belirterek, "Türkiye'de örnek olacak bir tesis. Akışkan Yataklı Çamur Yakma ve Enerji Elde Etme Tesisi'nin bugün temelini atıyoruz. Sağlıklı bir kent ve sağlıklı bir toplum için bu yatırımlarımızı yapıyoruz. Bu yatırımlardan en önemlisi çevre. Bursa genelinde derelerimizin temiz akması en büyük arzumuz. Bursa'yı kirletenlerle topyekun mücadele ediyoruz. Bu bölgede üretim yapanların çevreye zarar vermemesi önemli. Artık üretim yapan bütün fabrikalar denetleniyor. Sanayi bölgelerine de giriyoruz. Artık bu işleri belediye olarak üzerimize aldık. Çalışmalarımızı tüm hızıyla devam ettiriyoruz" dedi.

Konuşmaların ardından Bakan Müezzinoğlu ve protokol üyeleri, Akışkan Yataklı Çamur Yakma ve Enerji Elde Etme Tesisi'nin açılış startını verdi.
Öte yandan, Bakan Müezzinoğlu, Hünkar Köşkü'nde medya temsilcileri ve köşe yazarlarıyla kahvaltıda bir araya gelerek sohbet etti.

Yetkililerin olumlu açıklamalarına karşın Çevre Mühendislerinin tesisle ilgili ciddi kaygıları var. 2013'ten beri endişelerini dile getiren Çevre Mühendisleri Odası Bursa İl Temsilcisi Efsun Dindar, Bursada Bugün'e yaptığı açıklamada aşağıdaki çarpıcı noktalara dikkat çekti. TMMOB Bursa İl Koordinasyon Kurulu da tesisle ilgili itirazda bulunmuştu. İşte o itiraz dilekçesinin özeti:

ARITMA ÇAMURU YAKMA VE ENERJİ ELDE ETME TESİSİ projesi ile ilgili olarak BURSA Valiliğine sunulan dosya ile ilgili olarak 19/12/2014 tarihinde ÇED Gerekli değildir kararı verilmiştir. Proje Tanıtım Dosyasının sunulma tarihi itibariyle
Bahse konu tesis 3 Ekim 2013  PERŞEMBE tarih ve 28784 sayıyla yayımlanan ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ'nin EK- 1 LİSTESİ (ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ)'nde
13- Günlük kapasitesi 100 ton ve üzeri atıkların yakılması (oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma veya plazma ve benzeri termal bertaraf işlemleri), belediye atıkları  hariç  olmak  üzere alanı 10 hektardan büyük ve/veya hedef yılı da dahil günlük 100 ton ve üzeri olan atıkların ara işleme tabi tutulması ve/veya düzenli depolanması için kurulacak tesisler.
kapsamında yer almaktadır. 

25 Kasım 2014 tarih ve 29186 sayıyla yayımlanan değiştirilmiş ÇEVRESEL  ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ'nin EK- 1 LİSTESİ (ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ)'nde de yine
11- İnşaat yıkıntı ve hafriyat atıkları hariç olmak üzere alanı 10 hektardan büyük ve/veya hedef yılı da dahil günlük 100 ton ve üzeri olan atıkların geri kazanıldığı, yakıldığı (oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma, plazma vb. termal işlemler) düzenli depolandığı ve/veya nihai bertarafının yapıldığı tesisler, içinde değerlendirilecek bir tesis olarak ÇED uygulanacak projeler listesinde yer alması gerekmektedir.

Oysa BUSKİ Genel Müdürlüğü tarafından Bursa Valiliği'ne sunulan Proje Tanıtım Dosyasında yasal ÇED zorunluluğundan kaçınabilmek amacıyla ilgili tesis;

EK-2 Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi
Sektör : Made 5- Belediye atıkları dahil olmak üzere atıkların kompost ve diğer tekniklerle ara işleme tabi tutulması, düzenli depolanması ve bertaraf edilmesi için kurulan tesisleri.
Madde 50- Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi için kurulan endüstriyel tesisler (geri kazanım, atık bertarafı ve biyogaz enerji üretim tesisleri dahil, toplam ısıl gücü 20 MWt - 30 MWt arası olanlar)

olarak sınıflandırılmıştır. Buna dayanak olarak;

"Temel olarak 96 ton kuru-katı made/gün içerikli çamur yakma kapasitesine göre çift hat olarak tasarlanan sistemde yakma gerçekleştirilecektir. Tesiste ilk aşamada BUSKİ arıtma tesislerinden elde edilen 63 ton kuru-katı made/gün içerikli çamur yakılacak ve toplam 96 ton
kuru-katı madde/gün içerikli çamur yakma kapasitesine ileriki dönemlerde ulaşılacaktır." denilmektedir.

Bir tesisin kapasitesi o tesise kütle dengesinde sisteme giren madde miktarı ile belirlenir. Yani projede adı geçen tesiste sisteme beslenecek çamur miktarı atıksu arıtma çamurunun katı madde kısmı ile değil sisteme günlük olarak beslenecek toplam çamur kütlesine göre hesaplanır. Çünkü BUSKİ hali hazırda atık çamurun sadece kuru-katı madde kısmına ulaşamadığı için bertaraf problemleri yaşamakta ve proje konusu tesisi yapmak istemektedir. BUSKİ biyolojik atıksu arıtma çamurlarının mekanik çamur susuzlaştırma yöntemlerinden santrifüj ile ulaşabileceği Katı Madde yüzdesi %20-%25 aralığındadır. Proje tanıtım dosyasında yer alan minimum kapasite olan 63 ton kuru-katı madde/gün çamur değeri dikkate alındığında %20 Kuru-Katı Madde olarak hesap edilirse tesise günlük 315 Ton,  %25 Kuru-Katı Madde olarak hesap edilirse tesise günlük 252 Ton atık çamur beslenecektir. Yani tesis kapasitesi ÇED yönetmeliği EK 1 Listesi içinde yer alan >100 Ton'dan çok atık yakan bir tesis olacaktır. Keza proje konusu tesisin maksimum 96 ton kuru-katı madde/gün çamur değeri dikkate alındığında %20 Kuru-Katı Madde olarak hesap edilirse tesise günlük 480 Ton,  %25 Kuru-Katı Madde olarak hesap edilirse tesise günlük 384 Ton atık çamur beslenecektir. Yani tesis kapasitesi ÇED yönetmeliği EK 1 Listesi içinde yer alan >100 Ton'dan çok atık yakan bir tesis olacaktır.

"Dosya eklerinden ek-4'te yer alan numune alma tutanaklarında da görüldüğü üzere T.C. Bursa Valiği Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü yetkilerinin aldığı numunelerden elde edilen BUSKİ Arıtma Tesislerinden çıkan arıtma çamurlarının analizi yapılmış olup; analizler sonucunda "Atık Yönetimi Esaslarına İlişkin Yönetmelik ek-4 de verilen "Tehlikeli Atık Listesi"nde belirtilen 09 kod'lu Atık Yönetim Tesislerinden Tesis Dışı Atık su arıtma tesislerinden ve insan tüketimi ve endüstriyel kulanım için su hazırlama tesislerinden kaynaklanan atıklar ana başlık altındaki 09.08 başka bir şekilde tanımlanmamış atıksu arıtma tesisi atıkları alt başlığı altındaki 19 08 05 Kentsel atık suyun arıtılmasından kaynaklanan çamurlar (tehlikesiz atık) sınıfına dahil olduğu belirlenmiştir. 05.07.208 tarih ve 26927 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik" kapsamında belirtilen atık kodlarından 19 08 05 kodundaki "Kentsel atık suyun arıtılmasından kaynaklanan çamurlar" olarak adlandırılan atıklar tesise kabul edilecektir." denilmektedir. Oysa BUSKİ halen kentimizdeki atıksu, yağmursuyu kanal ve kollektör bağlantılarını tamamlamamıştır bu yüzden kentimizde BUSKİ'nin Kirlilik Önlem Payı ile ilgili uygulamaya tam olarak geçilememiştir. Kent içindeki sanayi kuruluşları yasal veya yasadışı olarak atıksularını hiçbir arıtıma tabi tutmadan BUSKİ kanallarına deşarj ettiği için atıksulardaki tehlikelilik özelliği oluşturan ağır metal ve diğer safsızlıklar BUSKİ arıtma tesislerinin modifiye 5 Kademe Bardenpho prosesinde arıtılırken atıksu arıtma çamurlarına geçmektedir. Bu nedenle arıtma çamurlarının Atık Yönetimi Esaslarına İlişkin Yönetmelik kapsamında dönemsel olarak Tehlikeli özellikte çıktığı BUSKİ tarafından da bilinmektedir. BUSKİ atık kodu hakkında da yapılmış birkaç çamur analizine dayalı bir bilgi ile proje tanıtım dosyasını sunmuştur. Tesis bu itibariyle aslen Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisidir.

Yapılan teorik esaslarla, uygulama hesaplamalarının seçilen proje kapasitesiyle uyum sağlayamaması durumunda böyle bir tesisin Bursa'da yerleşimin bu kadar içinde olması çok riskli olacaktır.