Fransa'da göstericilere 10 bin avroluk fatura! Yeni yasa tasarısı tartışma yarattı

Fransa'da gösteriler sırasında yaşanan şiddet olayları, hırsızlık ve kamuya ya da özel mülklere verilen zararlar nedeniyle hazırlanan yeni yasa tasarısı, ülkede hak ve özgürlükler konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Düzenleme, olaylar sırasında oluşan maddi hasarların karşılanmasında gösterilere katılan kişilerin sorumluluğunun genişletilmesini öngörüyor.

Uluslararası Af Örgütü Fransa Ofisi tarafından yapılan açıklamada, tasarının yalnızca doğrudan zarar veren kişileri değil, belirli koşullarda olayların yaşandığı gösterilere katılan diğer kişileri de mali açıdan sorumlu tutabileceği belirtildi. Kurum, bu yaklaşımın barışçıl gösteri hakkını kullanmak isteyen kişiler üzerinde baskı oluşturabileceğine dikkat çekti.

Açıklamada, Fransız parlamenterlere tasarıyı kabul etmemeleri yönünde çağrı yapıldı. Düzenlemenin yasalaşması halinde şiddet veya hırsızlık gibi olayların meydana geldiği gösterilere bilerek katılan kişilerin, şahsen gerçekleştirmedikleri eylemler nedeniyle de tazminat ödemek zorunda kalabileceği ifade edildi.

Tasarıda öngörülen mali yükümlülüklerin kapsamı da tartışmaların önemli başlıklarından biri oldu. Düzenleme kapsamında bir göstericinin 10 bin avroya kadar tazminat ödemesi söz konusu olabilecek. Af Örgütü, bireysel sorumluluk ilkesinin bu şekilde genişletilmesinin hukuki açıdan ciddi sorunlar doğurabileceğini savunuyor.

Göstericilere 10 bin avroya kadar tazminat yükümlülüğü

Yasa tasarısının en dikkat çeken hükümlerinden biri, gösteriler sırasında ortaya çıkan zararların karşılanması için katılımcılara mali sorumluluk yüklenebilmesi. Düzenlemeye ilişkin değerlendirmelerde, şiddet olaylarının yaşandığı bir gösteriye katılmış olmanın, kişinin bizzat gerçekleştirmediği eylemler nedeniyle de ödeme yükümlülüğüyle karşılaşmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Uluslararası Af Örgütü, bu yaklaşımın göstericilerin kendi davranışlarından sorumlu tutulması ilkesini aşabileceği görüşünde. Kurumun açıklamasında, başka kişilerin gerçekleştirdiği eylemler nedeniyle katılımcılardan maddi bedel talep edilmesinin keyfi uygulamalara zemin hazırlayabileceği vurgulandı.

Tasarıya yönelik eleştiriler, özellikle barışçıl biçimde gösteri yapan kişilerin de hukuki ve ekonomik sonuçlarla karşılaşma ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor. Bir gösteride şiddet olaylarının yaşanması halinde katılımcıların tamamının aynı çerçevede değerlendirilmesi, bireysel sorumluluğun nasıl belirleneceği sorusunu gündeme getiriyor.

Af Örgütü, uluslararası hukuk kapsamında gösterilere katılan kişilerin yalnızca kendi davranışlarından sorumlu tutulması gerektiğine işaret ederek düzenlemenin bu ilkeyle bağdaşmayabileceğini savundu. Kurum, tasarının mevcut haliyle kabul edilmesinin gösteri hakkını kullanmak isteyenler üzerinde caydırıcı bir etki yaratabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Sosyal yardımların kesilmesi de tasarıda yer alıyor

Düzenlemeye ilişkin itirazların bir diğer başlığını ise sosyal yardımlara yönelik hükümler oluşturuyor. Tasarıda, belirli koşulların oluşması durumunda göstericilere sağlanan sosyal yardımların kesilmesine imkan tanınması öneriliyor.

Uluslararası Af Örgütü, bu uygulamanın özellikle ekonomik açıdan güçlük yaşayan aileleri daha zor bir duruma sürükleyebileceği uyarısında bulundu. Sosyal yardımların kesilmesi ihtimalinin, mevcut ekonomik sorunlarla mücadele eden kişilerin toplumdan daha fazla dışlanmasına neden olabileceği ifade edildi.

Tartışmalar yalnızca gösterilere katılan kişilerle sınırlı kalmıyor. Tasarıda yer alan düzenlemelerin, çocuklarının gerçekleştirdiği eylemler nedeniyle velilerin de sorumlu tutulmasına yol açabileceği belirtiliyor. Bu durum, kişisel sorumluluk ilkesinin aile bireyleri açısından nasıl uygulanacağı konusunda da soru işaretleri doğuruyor.

Af Örgütü, hem tazminat yükümlülüğünün hem de sosyal yardımların kesilmesine ilişkin hükümlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Kuruma göre söz konusu düzenlemeler, gösterilere katılan kişilerin karşılaşabileceği sonuçları ağırlaştırarak barışçıl toplanma hakkının kullanımını sınırlama riski taşıyor.