Bursa'da bir köy, içinde yüzyıllık bir tarih saklıyor! Görenler şaşkına dönüyor...

SILANUR KARA KAYA/ BURSADA BUGÜN

Bursa'nın dağ ilçelerinden Keles'e bağlı Kemaliye, bugün sakin ve geleneksel yapısını koruyan yerleşimlerden biri olarak biliniyor. Ancak mahallenin geçmişine ilişkin akademik çalışmalar, bölgenin sıradan bir kırsal yerleşimden çok daha eski bir hikâyeye sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Bursa Uludağ Üniversitesi'nde yayımlanan 2024 tarihli bir araştırmada, Kemaliye'nin en eski Osmanlı kroniklerinde dahi adının geçtiği belirtiliyor. Aynı çalışmada köy halkının Kızılkeçili Yörüklerinden olduğu aktarılıyor.

Kemaliye'nin eski adı Kızılkise'ydi

Mahallenin geçmişteki adı da dikkat çekici. Akademik çalışmaya göre yerleşim, Cumhuriyet dönemine kadar Kızılkise adıyla biliniyordu. 1922 yılında ise yerleşimin adı Kemaliye olarak değiştirildi.

Bu değişim, köyün tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri olarak öne çıkarken, yerleşimin geçmişinin yalnızca Cumhuriyet dönemiyle sınırlı olmadığı görülüyor.

Köyde Bizans döneminden kalma izler bulunuyor

Kemaliye'nin tarihini daha da ilginç hale getiren ayrıntılardan biri ise köyde Bizans döneminden kaldığı belirtilen mimari kalıntıların bulunması.

Bursa'nın Keles ilçesi ve çevresi tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan bir bölge olarak biliniyor. Keles'in tarihine ilişkin kaynaklarda bölgede Frig, Lidya, Bitinya, Roma ve Bizans dönemlerine ait izlerin bulunduğu aktarılıyor.

Kemaliye'deki arkeolojik kalıntılar da bu tarihsel geçmişin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kayıtlarına göre mahallede arkeolojik kalıntıların bulunduğu bazı alanlar III. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiş durumda.

150 yılı aşkın tarihiyle Kemaliye Camii

Kemaliye'nin en dikkat çekici tarihi yapılarından biri ise köyün merkezindeki cami.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı'nda yer alan bilgilere göre Kemaliye Köyü Camii, 1874-1875 yıllarında inşa edildi. Caminin giriş kapısındaki kitabeden yapının tarihine ulaşılabiliyor.

Caminin içerisinde dönemin sanat anlayışını yansıtan kalem işi süslemeler ve ahşap detaylar bulunuyor. Özellikle duvarlardaki süslemeler, yapının yalnızca ibadet amacıyla kullanılan bir yapı olmadığını, aynı zamanda dönemin sanat anlayışını günümüze taşıyan bir kültür mirası olduğunu gösteriyor.

Bursa Uludağ Üniversitesi'nde yayımlanan araştırmada da caminin 19. yüzyılın son çeyreğinde inşa edildiği ve iç mekân süslemeleriyle dönemin sanat anlayışını yansıttığı belirtiliyor.

Keles'in dağlarında saklı bir tarih

Kemaliye'nin hikâyesi, aslında Keles'in genel tarihinden bağımsız değil. Keles ve çevresi, tarih boyunca farklı medeniyetlerin geçiş ve yerleşim alanlarından biri oldu. Osmanlı döneminde ise bölge, konar-göçer Türkmen ve Yörük topluluklarının izlerini taşıyan önemli yerleşimlerden biri haline geldi.

Bugün Kemaliye'de günlük yaşam sakin bir kırsal mahalle görünümünde devam etse de yerleşimin geçmişine bakıldığında Osmanlı kroniklerinden Bizans kalıntılarına, Yörük kültüründen 19. yüzyıl mimarisine kadar uzanan çok katmanlı bir tarih ortaya çıkıyor.

Bu nedenle Keles'in Kemaliye Mahallesi, Bursa'da geçmişin izlerini sürmek isteyenler açısından dikkat çekici yerleşimlerden biri olarak öne çıkıyor.