Bursa'da 4 yıl önce durdurun denilmişti! Sular çekilince ortaya çıktı, yıllar sonra yeniden kritik seviyenin altında...

İznik Gölü'nde yıllardır yapılan uyarılara rağmen su kaybı durdurulamıyor. Kuraklık ve yetersiz yağışların yanı sıra tarımsal sulama, yeraltı suyu kullanımı ve sanayi amaçlı su tüketimi göl üzerindeki baskıyı artırıyor.

Son ölçümler ise durumun ulaştığı kritik noktayı bir kez daha ortaya koydu. 16 Eylül 2026 itibarıyla İznik Gölü'nün su seviyesi 81,98 metre olarak ölçüldü. Göl için belirlenen minimum işletme kotu ise 83,30 metre. Göl böylece minimum işletme seviyesinin yaklaşık 1,3 metre altına gerilemiş durumda.

GÖL ÇEKİLİYOR, GEMLİK GÜBRE TARTIŞMASI BÜYÜYOR

İznik Gölü'nde su seviyesinin kritik noktaya ulaşmasıyla birlikte gözler bir kez daha gölden sanayi amaçlı su kullanan Gemlik Gübre'ye çevrildi. Orhangazi kıyılarından uzanan boru hattı ve pompa sistemi aracılığıyla Gemlik Gübre tesislerine su sağlanması, gölün hızla küçüldüğü bir dönemde uzun süredir kamuoyunda tartışılıyor.

Geçmiş yıllarda DSİ verilerine dayanılarak Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi belgelerine yansıyan bilgilerde, Gemlik Gübre'nin İznik Gölü'nden yıllık 10 milyon metreküp seviyesinde su kullanım hakkı bulunduğu belirtilmişti.

Daha da dikkat çekici olan ise göl seviyesinin geçmişte bugünkünden daha yüksek olduğu dönemlerde dahi su kullanımına ilişkin kısıtlama gündeme gelmiş olması.

2022 yılında kamuoyuna yansıyan DSİ yazısında İznik Gölü seviyesinin 82,96 metreye gerilemesi nedeniyle Gemlik Gübre'nin gölden su kullanımının durdurulması gerektiği bildirilmişti.

Bugün ise göl seviyesi 81,98 metreye kadar düşmüş durumda. Başka bir ifadeyle göl, söz konusu kısıtlama yazısının gündeme geldiği seviyenin yaklaşık 1 metre daha altında.

GEMLİK GÜBRE'NİN POMPALARI DAHA ÖNCE HAVADAN GÖRÜNTÜLENDİ

Gemlik Gübre'nin İznik Gölü'nden su temininde kullandığı sistem 2026 yılında yeniden kamuoyunun gündemine geldi. Orhangazi kıyılarında gölün çekilmesiyle birlikte ortaya çıkan dev borular ve pompa sistemi havadan görüntülendi. Daha önce büyük bölümü su altında bulunan sistem, kıyının geri çekilmesiyle görünür hale geldi.

Gölden Gemlik Gübre'ye uzanan sistemin görüntüleri, İznik Gölü'nün geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

Göl seviyesi minimum işletme kotunun çok altına düşmüşken Gemlik Gübre'nin gölden su kullanımının devam ettiği yönündeki bilgiler, "Kritik seviyedeki gölden sanayi amaçlı su çekimine neden hâlâ izin veriliyor?" sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

TBMM'NİN DE GÜNDEMİNE GELDİ

Gemlik Gübre'nin İznik Gölü'nden yaptığı su kullanımı yalnızca bölgedeki çevre tartışmalarının konusu olmadı. Konu TBMM'ye verilen soru önergesine de taşındı. Önergede Gemlik Gübre'nin gölden yıllık milyonlarca metreküp su kullandığı belirtilerek, kritik su seviyesine rağmen kullanımın devam edip etmediği ve şirketin alternatif su kaynaklarına yönlendirilmesine ilişkin çalışmalar soruldu.

Bu tartışmalar devam ederken İznik Gölü'ndeki su seviyesi ise düşmeye devam etti.

2013'TEN BUGÜNE YAKLAŞIK 2,5 METRELİK FARK

Geçmiş yıllardaki veriler İznik Gölü'nün yaşadığı değişimi daha açık şekilde gösteriyor. 26 Nisan 2013 tarihinde göl seviyesinin 84,46 metre olduğu belirtilirken, Temmuz 2024'te seviye 83,11 metreye geriledi.

30 Eylül 2025 tarihinde ise 81,95 metre ölçüldü. 2026 yılının kış ve ilkbahar yağışlarıyla gölde kısmi bir yükselme yaşandı ve mayıs ayında seviye 82,52 metreye çıktı. Ancak yaz aylarıyla birlikte kazanılan su yeniden kaybedildi.

16 Eylül 2026 tarihli son veride seviye yeniden 81,98 metreye kadar düştü. 2013'teki 84,46 metre ile bugünkü 81,98 metre karşılaştırıldığında aradaki fark yaklaşık 2,5 metreyi buluyor.

KIYILAR YÜZLERCE METRE GERİLEDİ

Su seviyesindeki düşüşün en çarpıcı görüntüleri ise Orhangazi kıyılarında ortaya çıkıyor.

Bir zamanlar su altında bulunan geniş alanlar bugün tamamen karaya dönüşmüş durumda. Bazı bölgelerde kıyı çizgisinin yüzlerce metre gerilediği görülürken, gölün çekilmesiyle birlikte daha önce su altında bulunan yapılar ve boru sistemleri de ortaya çıktı. Gölün özellikle Orhangazi sahillerindeki değişimi son birkaç yıl içinde çekilen görüntüler karşılaştırıldığında açık biçimde görülebiliyor.

GÖL KRİTİK SINIRIN ALTINDA, SANAYİ İÇİN SU KULLANIMI TARTIŞILIYOR

İznik Gölü'nün bugün geldiği nokta Gemlik Gübre'nin gölden yaptığı su kullanımını yeniden tartışmaların merkezine taşıyor. Gölün minimum işletme kotu 83,30 metre olmasına rağmen 16 Eylül itibarıyla seviye 81,98 metreye kadar düşmüş durumda.

Üstelik geçmişte göl seviyesi 82,96 metre seviyesindeyken dahi Gemlik Gübre'nin su kullanımının durdurulmasına ilişkin DSİ yazısının gündeme geldiği biliniyor.

Aradan geçen yıllarda göl yaklaşık bir metre daha aşağıya inerken, Gemlik Gübre'nin İznik Gölü'nden su kullanımının mevcut durumu, hangi miktarda su çekildiği ve kritik seviyede bu kullanımın hangi koşullarda sürdürüldüğü kamuoyunun yanıt beklediği en önemli sorular arasında yer alıyor.

Kuraklık ve iklim değişikliği İznik Gölü üzerindeki baskının önemli nedenleri arasında gösterilirken, gölden tarımsal ve sanayi amaçlı yapılan su kullanımlarının da bütüncül şekilde ele alınması gerektiği belirtiliyor.