Bir devir kapandı, egemenlik millete geçti! Saltanatın kaldırılmasının üzerinden 104 yıl geçti

YUSUF OSMAN İMAN / BURSADA BUGÜN

Bundan 104 yıl önce, 1 Kasım 1922'de alınan tarihi kararla yaklaşık 600 yıllık saltanat yönetimine son verildi. "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" anlayışı doğrultusunda atılan bu adım, Türkiye'nin yönetim tarihinde yeni bir dönemin kapısını araladı.

Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yürütülen Milli Mücadele'nin askeri zaferle sonuçlanmasının ardından Türkiye'nin yönetim biçimine ilişkin tarihi kararlar alınmaya başlandı. 1 Kasım 1922'de TBMM'de kabul edilen kararla saltanat kaldırıldı. Böylece devlet yönetiminde hanedana dayalı egemenlik anlayışı sona ererken millet iradesi esas alındı.

MİLLİ EGEMENLİĞE GİDEN YOLDA TARİHİ KARAR

Saltanatın kaldırılması sürecinde Lozan Barış Konferansı'na hem İstanbul Hükümeti'nin hem de Ankara Hükümeti'nin davet edilmesi etkili oldu. İki ayrı hükümetin Türkiye'yi temsil etmesi tartışmalarının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasına karar verdi.

Alınan kararla Osmanlı Devleti'nin siyasi varlığı sona ererken halifelik makamı bir süre daha devam etti. 3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla bu makam da tarihe karıştı.

CUMHURİYET'E GİDEN YOLUN ÖNEMLİ AŞAMASI

Saltanatın kaldırılması, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesinden önce gerçekleştirilen en önemli siyasi değişimlerden biri oldu. Bu kararla birlikte yönetimde söz ve karar sahibi olan makamın hanedan değil, millet olduğu anlayışı güç kazandı.

Aradan geçen 104 yıla rağmen 1 Kasım 1922, Türkiye tarihinde milli egemenliğin yerleşmesi ve halk iradesinin devlet yönetiminin temeli haline gelmesi açısından önemini koruyor. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" sözü ise bu tarihsel dönüşümün temel anlayışını ifade etti.