Akademik odalardan korkutan uyarı: Bursa'da böyle bir deprem olursa Türkiye biter

CAN SEZER / BURSADA BUGÜN

Aysın Komitgan ve Hasan Boztürk'ün sunduğu Biz Bize programının bu haftaki konukları Mimarlar Odası Bursa Şube Başkanı, TMMOB Bursa İKK Sekreteri Şirin Rodoplu Şimşek ve İMO Yönetim Kurulu Üyesi İnşaat Mühendisi Şentürk Aydın oldu. 

Kahramanmaraş'ta yaşanan ve 10 ili etkileyen deprem felaketinin ardından Mimarlar Odası Bursa Şube Başkanı, TMMOB Bursa İKK Sekreteri Şirin Rodoplu Şimşek ve İMO Yönetim Kurulu Üyesi İnşaat Mühendisi Şentürk Aydın, alınması gereken önlemleri, yeni inşaa edilecek yapılarda nelerin dikkat edilmesi gerektiğine, sektörün sorunlarına dikkat çektiler.

'İŞİMİZİ DOĞRU YAPSAYDIK BU ACILARI YAŞAMAZDIK'

İMO Yönetim Kurulu Üyesi İnşaat Mühendisi Şentürk Aydın Kahramanmaraş depremiyle alakalı, ''Öncelikle şunu söylemek istiyorum yönetmeliklerimize göre işimizi doğru düzgün yapmış olsaydık bu tablo ortaya çıkmazdı. 1999 depreminde yaşadığımız depremden sonra çıkan yönetmeliklere göre işimizi yapmış olsaydık bu bilançonun ortaya çıkmayacağını söyleyebilirim. Şöyle söyleyebilirim bizim yaptığımız yöntem öngörüye dayanıyor ve istatistikseldir. Yaptığımız analizler de belli bir değeri aştı diye binanın çökmesini ön görmezsiniz'' açıklamasında bulundu.

'İŞİNİN EHLİ İNSANLAR ARKA PLANDA TUTULDU'

Mimarlar Odası Bursa Şube Başkanı, TMMOB Bursa İKK Sekreteri Şirin Rodoplu Şimşek ise, ''1999 depremi ile birlikte yapı denetim ayağında topyekün bir değişikliğe gittik. Bütün yönetmelikler revize oldu. Deprem Yönetmeliğinin tüm verileri değiştirildi. Hazır betona zorunlu olarak geçtik. Aslında güvenli yapı sağlayacak bir çok uygulama geldi. Bizler bu uygulamaları yerinde denetleseydik bu kadar yıkım mümkün değildi. Şu an bu acıyı konuşmuyor olacaktık. Geçmişte verilerimiz eksikti fakat odalarımız çok güçlüydü. İşinin ehli, nitelikli bir mezunlarımız olurdu. Geçmişte üniversitelerden çok nitelikli mühendislerimiz gelirdi. Bizler zaman içinde bilgilerimizi toparladık mevzuatlar değişti ama bu seferde o kadar çok üniversite açıldı ki o hiç mühendis ve mimar olmaması gerekenler sektöre girdi ki. Şöyle söylemek istiyorum; şu anda dört senelik ilgili bölümü bitiren bir mezun istediği yükseklikte bir binayı yapabiliyor. Ve bunu da denetleyen yine gencecik yeni mezun bir arkadaşımız. Anlayacağınız bu süreç sadece bir kişiyi suçlayabileceğimiz bir süreç değil. Sadece müteahhit suçlu diyemeyiz. Şu anda hızlı proje üreten insanlara yöneldi yapım sektörü. İşinin ehli insanlar hep arka planda tutuldu. Bu süreçte herkes suçlu. En önemlisi de odalar etkisizleştirildi. Eskiden tüm projeler odalardan denetlenirdi. Zemin etüdünden tutun mimari proje, statik proje, harita projesi uygulama projesi odalardan denetlenirdi. Şu anda dört senelik bir mezun belediyede proje kontrolüne geçebiliyor. Kamu çok büyük bir gücü odaların elinden aldı. Odalara suçlamak da yersiz çünkü hiçbir etkisi kalmadı. Şu an her şey kağıt üzerinde'' ifadelerinde bulundu.

ŞANTİYE ŞEFİNİN ÖNEMİ

Şentürk Aydın, şantife şefinin önemine dikkat çekerken, ''Yapı denetimin inşaatlarda muhatabı şantiye şefidir. Bizler inşaat mühendisleri odası olarak bas bas bağırdık. Her inşaata bir şantiye şefi istedik. Şöyle bir örnek vermek istiyorum; geçen gün Yalova'da bir yapı denetim şirketinin mühendisi inşaatçı denetlerken inşaat işçileri tarafından darp edildi. Bu da aslında o inşaatta düzenin olmadığının göstergesi. Normalde yapı denetim firmasının mühendisinin o inşaatta muhatabı inşaat işçileri değil şantiye şefi olması gerekiyor. Şantiye şefinin sorumluluğu sadece demir bağlanması, beton kalitesi değil o şantiyenin yönetim ve organizasyonundan da sorumludur. Bunlar olmadan bir şantiye nasıl yürütülebilir. O ayrıca bu şantiyeleri belediyelerin de çok iyi denetlemesi lazım'' dedi.

'BAKAN RAPORLARIMIZI DAHİ OKUMADI'

Şirin Rodoplu Şimşek sorunların çözümlerinin kolay olduğunu fakat sermaye öne sürülerek yapılmadığı söyledi. Şimşek, ''Biz ilgili odalar olarak hem çok üzgün hem çok kızgınız. Çünkü bizler bakanlıklara kadar çıktık. O bakanlıkların kapılarını aşındırdık. Dedik ki; sahada denetim yok, çok fazla eksik var. Son dönemde şantiye şefleri o kadar laçka çalışıyorlardı ki çünkü ne denetim var ne sorgulayan var resmen orman kanunları uygulanıyordu. Biz bu sorunların basınla duyurulması adına bir açıklamaya hazırlanırken pazartesi büyük bir depremle uyandık. Dile getirdiğimiz sorunların çözümleri çok kolaydı ama yapılamadı. Ya da yapılmak istenmedi. Size çok trajik bir şey anlatmak istiyorum bizler ilgili odalar olarak Sanayi odasıyla birlikte bir rapor hazırladık bu sorunlar ile alakalı. Biz bakanlığa gittik çok güzel ağırlandık fakat biz ne anlatsak bakan ve bakan yardımcısının algısı sadece mütahitlere yönelik. Bir şey söylüyoruz. 'Sermaye çok önemli' diyor. Sermaye adı altında sadece müteaahitleri dinledi. Biz sadece raporumuzu sunduk ve geldik biliyoruz ki o rapor okunmadı. Biz o raporda sektörün tüm sorunlarını, düzenin denetlemenin olmadığını söylemiştik'' dedi.

'SEKTÖRDE İŞİNİN EHLİ İNSANLARA İHTİYAÇ VAR''

Sektörün en büyük sorunlarından birinin de nitelikle eleman eksikliği olduğunu dile getiren Aydın, ''Eski yapı yeni yapı diye ayırt etmemiz gerekiyor. Bizim için önemli olan doğru yapım doğru proje doğru kontrol bu saydıklarım hangi binalarda varsa o binalar güvenlidir. eskiden inşaat sektöründe yetişen kişiler usta çırak ilişkisi içinde yetişiyordu. Ama şimdi inşaat mühendisinin şantiye şefinin elinde nitelikli eleman kalmadı. Şu an sektöre insanlar daha geçici bir algıyla bakıyor. İşe bir gün geliyor bir gün gelmiyor. Önceden insanlar bu işe bir ekmek kapısı, ömür boyu çalışacakları bir iş algısıyla bakıyordu. Bu sorunların çözüm noktasını konuşacak olursak inşaatta çalışan her insanın sertifika sahibi işinin ehli insanlar olması gerekiyor'' ifadelerinde bulundu.

'BURSA'DA BÖYLE BİR DEPREM OLURSA TÜRKİYE BİTER'

Şimşek, olası bir Marmara depreminin Bursa'ya çok büyük etkileri olacağını ve ekonomik anlamda da çok büyük yıkımlara yol açacağını belirterek, ''Bu deprem Bursa'da da olsa bu tabloyu göreceğiz. Bu sadece Hatay ya da Kahramanmaraş'a özgü bir tablo değil. Bizim hep altını çizdiğimiz bir nokta var ruhsatlı diye bir binaya güvenmeyin sistemde çok açık var. Bu sistem tam kontrol ve denetim mekanizmasına ulaşmadığın sürece güvenli yapıdan bahsedemeyiz. bizim ülkemizde cezai uygulamalar ve yaptırımlar çok az. Bu kadar kolay bu diplomalar dağıtılmaması lazım. Bu ülkede çok kolay yetki alabiliyorsunuz, çok kolay proje çizebiliyorsunuz. Mimar ve mühendisler istediği kadar yapacağım desin bakanlık onay vermese yapamaz kendini geliştirmesi gerekiyor. Eskiden odaların zorunlu eğitimleri vardı. Bu eğitimini tamamlamayan proje çizmeye devam edemiyordu. Bu uygulamalar davalarla kaldırıldı. O şu an elimizde gerçek bir yetki yok. Dört senelik yeni bir mezuna 60 metre bina yapabilme yetkisi verirseniz denetleme mekanizmasından bahsedemezsiniz. Şu an Kahramanmaraş'ta mimarlar odası ve mühendisler odasının binalarının cam giydirme olmasına rağmen bir tane cam çatlamamış. O çünkü baştan sona tüm süreç bağımsızca denetlendi. 1999 depreminin suçlusunu bulduk Veli Göçer dedik hepimiz rahatladık. Böyle bir şey yok. Bu süreci bu yıkımı tek bir kişiye yıkamayız. Sanki sistem çok doğruymuş denetleme mekanizması çok doğruymuş gibi lanse edersek beklenen Marmara depreminde daha kötü sonuçlara şahit olacağız. Eğer Bursa'ya yakın bir yerde böyle bir deprem olursa Türkiye biter'' açıklamasında bulundu.

KAÇAK YAPI NEDİR? KAÇAK İLE MÜCADELE NASIL YAPILIR?

Şirin Rodoplu Şimşek, kaçak yapıyla mücadelenin en üst düzeyde yapılması ve tüm kamunun kaçak yapıyla yüzleşmesi gerektiği savundu. Şimşek,''Kendi parseli, imar verilmemiş herhangi bir konut yapma hakkı yok. Tarla vasfında bir yere gidiyor dikiyor yapıyor yapıyı. Ve bunu paralı paralı insanlar yapıyor. Yada imar var ama 50 dairelik yere 100 dairelik bina yapıyor. Nasılsa kamuda bunu meşru gösteririm diyor. Yada şu var bir parseli var, imarı var istese ruhsatlı bir bina yapabilir ama diyor ki ruhsat harçları çok fazla ne uğraşıcam diyor derme çatma bir yer yapıyor kendine. Yani meşru yollarla ruhsatlanmış ama hiç bir denetim sürecinden geçmeyen diğer yapılara karşı haksız bir rant elde etmiş yapılar da kaçak. Biz bununla ilgili bir basın açıklaması yapacaktık. Çünkü o kadar çok kaçak ihbarı geliyor ki. Bize gelenler bunlar, belediyelere neler geliyordur. Bursa piyasasında yolsuzluk boyutuna gelmiş bir kaçak durumu var. Bu haksızlığa yol açan herkes bedel ödemek zorunda.Yapı envanterinin çıkması lazım. Bu hep konuşulan ama yapılamayan bir şey. Belediyenin öncülüğünde nerelerin dönüştürüleceğini konuşmamız lazım. Bazılarının güçlendirerek kazanacağız güçlenmiyorsa yıkacağız ve yaşanabilir ne yerler yapacağız. Bursa'da yüzde 65 denetlenmeyen, projecilik görmemiş yada kaçak yapı var. Bunlarla yüzleşmemiz lazım'' ifadelerini kullandı.

'İMAR BARIŞI ÇIKMAZ'

Ayrıca imar barışı ile ilgili de konuşan Şimşek ve Aydın imar barışının çıkmayacağını dile getirerek, ''Artık çıkmaz. Bu imar affı bizim mesleklerimize de bir hakarettir. Çünkü bu affın anlamı, 'Size gerek yok' demek, 'Sizin hesabınıza, sizin imzanıza gerek yok' demek. O zaman ben neden bu işin eğitimini aldım. Şu an deprem bölgesine birçok savcı bölgeye gitti, suçlu aramaya. İmar affına girmiş projelerde suçlu kim olacak? O imar affına, o önergeye imza atmış milletvekili mi suçlu olacak? Çünkü başka suçlu yok. Milletvekillerine sormak lazım proje görmemiş, denetleme görmemiş tapuları nasıl affettiniz. Bu suç değil mi?" şeklinde konuştular.