45 yıllık değişim ortaya çıktı! Türkiye'de şehirlerin yönü resmen değişti

Türkiye'de kentleşme dinamikleri son yıllarda olduğu gibi uzun vadede de şehirlerin fiziki gelişiminde belirleyici rol oynadı. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) hazırladığı ve Prof. Dr. Güven Sak tarafından paylaşılan çalışma, 1975-2020 yılları arasında illerin kentsel ağırlık merkezlerinde meydana gelen değişimi gözler önüne serdi.

Analizde, nüfus hareketleri, sanayileşme, ulaşım projeleri ve şehirleşme politikalarının kentlerin büyüme yönünü doğrudan etkilediği belirtildi. Verilere göre Türkiye'deki illerin yarısından fazlası son 45 yılda batı eksenine doğru genişleme gösterdi.

MUĞLA BATI YÖNLÜ BÜYÜMEDE İLK SIRAYA YERLEŞTİ

Araştırmanın en dikkat çeken sonuçlarından biri Muğla'da kaydedildi. Kentin kentsel ağırlık merkezi yaklaşık 7,3 kilometre batıya kayarak Türkiye'de bu alanda en büyük değişimi yaşayan il oldu.

Uzmanlar, Muğla'daki bu hareketin turizm yatırımları, kıyı bölgelerindeki nüfus artışı ve yeni yerleşim alanlarının gelişmesiyle bağlantılı olabileceğine dikkat çekiyor.

BALIKESİR VE KONYA FARKLI YÖNLERDE BÜYÜDÜ

Çalışmada yalnızca batıya yönelen büyüme eğilimi değil, diğer yönlerde yaşanan değişimler de incelendi. Balıkesir, yaklaşık 7,5 kilometrelik hareketle kuzey yönünde en fazla genişleyen il olarak öne çıktı.

İç Anadolu'nun en büyük şehirlerinden Konya ise farklı bir tablo ortaya koydu. Kentin ağırlık merkezi yaklaşık 4 kilometre güneye kayarken, böylece güney yönünde en belirgin büyümenin yaşandığı şehir oldu.

ANTALYA VE ISPARTA GENEL EĞİLİMİN DIŞINA ÇIKTI

Türkiye genelinde batıya doğru büyüme baskın eğilim olarak öne çıkarken, Akdeniz Bölgesi'ndeki iki komşu il farklı bir gelişim gösterdi. Antalya ve Isparta'nın kentsel ağırlık merkezleri yaklaşık 5,5 kilometre doğuya kaydı.

Bu sonuç, her iki ilin şehirleşme sürecinde Türkiye genelindeki eğilimden ayrıştığını ortaya koyarken, doğu yönlü büyümede ilk sırayı paylaşmalarını sağladı.

İSTANBUL VE ANKARA'DA KUZEYBATI EKSENİ DİKKAT ÇEKTİ

Türkiye'nin en büyük iki metropolünde de benzer bir büyüme modeli görüldü. Araştırmaya göre İstanbul'un kentsel ağırlık merkezi yaklaşık 5,4 kilometre batıya ve 3,3 kilometre kuzeye taşındı.

Başkent Ankara'da ise yaklaşık 2,9 kilometre batı ve 5,3 kilometre kuzey yönünde gelişim kaydedildi. Böylece her iki şehirde de kentleşmenin ağırlıklı olarak kuzeybatı doğrultusunda ilerlediği belirlendi.

TEPAV'ın ortaya koyduğu analiz, şehirlerin yalnızca nüfus açısından değil, mekânsal gelişim bakımından da önemli bir dönüşüm geçirdiğini gösteriyor. Uzmanlara göre göç hareketleri, ulaşım altyapısındaki yatırımlar ve ekonomik faaliyetlerin yoğunlaştığı bölgeler, kentlerin gelecekteki büyüme yönünü belirlemeye devam edecek.