'1971'den beri ilk kez...'

EL KAİDE NASIL DAHİL OLDU?

ÖSO ile Esad güçleri arasında 2011 sonuna kadar süren çatışmalar, Esad'a bağlı Şebiha milislerinin Alevi kimliği ve muhaliflerin Sünni mezhebine mensup olması nedeniyle giderek artan bir şekilde mezhepsel bir kavga haline geldi. Nitekim Birleşmiş Milletler de 2012'de yayınladığı raporda Suriye iç savaşını büyük oranda mezhepsel bir savaş olarak tanımladı. ÖSO içindeki İslamcı kanatlar 'cihad' çağrısı yapınca dünyanın dört bir yanından 'şehit' olmak isteyenler Suriye'ye akmaya başladı. El Kaide'nin Suriye'deki kolu olan El Nusra 2011'in sonunda işte böyle ortaya çıktı ve zamanla ÖSO içinde hakim hale yükseldi.

PEKİ YA HİZBULLAH VE İRAN?

Bölge ülkeleri, özellikle de Esad'ın müttefiki olan İran ve Lübnan gibi ülkeler, rejimin devrilmemesi için önce siyasi ardından da askeri yardım yapmaya başladı. Lübnan'da konuşlu Hizbullah, senelerdir kendilerine füze ve para yardımı yapan Esad rejimini korumak için 2 bin milisini Suriye'ye gönderdi. İran da Devrim Muhafızları Ordusu'nun elit birliği olan El Kuds'tan yüzlerce askeri Suriye'ye yolladı.

MUHALİFLERİ KİM DESTEKLİYOR?

Savaşın ilk aylarında Özgür Suriye Ordusu'nun eylemleri Hatay'da kurulu kampta bulunan Riyad Esad adında bir albay tarafından yürütülüyordu. Ancak her geçen ay artan şekilde Esad ordusundan generallerin muhalif saflara katılmasıyla ÖSO'nun komuta yapısı da karmaşıklaştı. ÖSO'ya para ve silah yardımını Katar ve Suudi Arabistan'ın yaptığı artık kimsenin inkar etmediği bir gerçek. Türkiye ise Suriyeli muhaliflerin oluşturduğu Suriye Ulusal Konseyi'ne evsahipliği yaptı.

'KUZEY SURİYE' VE PKK

İç savaşın başlarında Esad, ülke nüfusunun yüzde 10'unu oluşturan Kürtler'i yanına çekmek için o ana kadar vatandaşlığı olmayan 200 bin Kürt'e Suriye kimliği verdi. Esad güçleri ile PKK'nın Suriye uzantısı PYD arasında bir anlaşma yapıldığı ve rejim askerlerinin Suriye'nin kuzeyinde Kürtler'in yoğun olarak yaşadığı bölgelerden çekildiği yine o dönemde iddia edildi. Bu süreçte PYD, diğer Kürt partiler arasında oluşturulan ittifaka katılmadı. Bu da Esad'la işbirliği söylentilerini artırdı. 2012'nin ortasında ise durum değişti. PYD'nin liderliğinde tüm Kürt oluşumlar birleşti ve Rojava eyaleti adı verilen kuzey kentlerinin savunulması için YPG adı verilen silahlı güç kuruldu. Ancak PYD'nin baskıcı uygulamaları nedeniyle ittifak içerisinde huzursuzluk çıktı. Son olarak bu bölgede bir Kurucu Meclis ilan edildi ve özerklik ilanı için sürecin başladığı açıklaması yapıldı.

SAVAŞ ALANINDA DURUM NE?

Askeri uzmanların tahminlerine göre Esad'ın ordusu şu an Suriye topraklarının yüzde 30-40'ını kontrol ediyor. Bu bölgelerde Suriye nüfusunun yüzde 60'ı yaşıyor. Ölü sayısı BM rakamlarına göre 120 bin. Ancak gayriresmi rakamlara göre bilanço bunun çok çok üzerinde.

PEKİ YA SURİYE HALKI?

Suriye ekonomisi iç savaşın başından bu yana yüzde 45 küçüldü. İşsizlik 5 kat arttı. 4 milyon kişi evini terk etmek zorunda kaldı. Suriye parası savaş öncesi değerinin 6'da birine geriledi. Kamu sektörünün kaybının 15 milyar dolar olduğu açıklandı. Sadece Suriye'nin yeniden inşaası için gereken rakam ise 80 milyar dolar.

VATAN