Merkezi yönetim bütçesinde 2024/2023 Ocak-Aralık dönemi itibariyle harcamalar yüzde 63,6 artarken, toplam gelirlerdeki artış yüzde 66,5'te kaldı.

2023 yılı Ocak-Aralık döneminde 1 trilyon 380 milyar 450 milyon lira açık veren bütçe, 2024'ün Ocak-Aralık döneminde 2 trilyon 106 milyar 145 milyon lira ile açık verdi.

Rekor...

Şimdi gelin biraz daha detaya inelim...

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre;

-2024 yılında merkezi yönetim bütçe harcamaları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 63,6 büyüyerek 10 trilyon 777 milyar 9 milyon lira, bütçe gelirleri ise yüzde 66,5 artışla 8 trilyon 670 milyar 863 milyon liraya ulaştı.

Böylece on iki aylık bütçe açığı 2 trilyon 106 milyar 145 milyon TL oldu.

-On iki aylık bütçe giderlerinin 9 trilyon 506 milyar 553 milyon lirasını geçen yıla göre yüzde 60,8 yükselen faiz hariç giderler oluştururken, faiz ödemeleri ise yüzde 88,3 artışla 1 trilyon 270 milyar 455 milyon liraya ulaştı. Faiz dışı bütçe dengesindeki açık 835 milyar 690 milyon TL'ye yükseldi.

- Ocak - Aralık döneminde faiz ödemeleri diğer bütçe harcamalarının üstünde bir artış gösterdi. On iki ayda 1 trilyon 270 milyar 455 milyon lira faiz ödendi.

-12 ayda da cari transferler bütçenin büyük kalemi olmaya devam etti. İkinci büyük kalem ise personel giderleri oldu.

Cari transferler geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 62,8 artışla 3 trilyon 863 milyar 599 milyon lira olurken, personel giderleri de yüzde 101,3 artışla 2 trilyon 665 milyar 963 milyon lira oldu.

SGK Devlet Primi Giderleri (kamu çalışanlarının prim ödemeleri) de yüzde 78,8 artarak 332 milyar 157 milyon lira oldu.

Dolayısıyla personel ödemeleri cari transferlere yaklaştı.

(Bütçe hesaplarında ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı verilerde kullanılan cari transferler kavramı, cari yıl içinde kullanıma sunulan, faydası bir yıl içinde tüketilen ve karşılığı olmayan harcamalar olarak tanımlanır.

Aynı zamanda da ilgili idare bütçesinden, kişi veya kurumların cari nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, karşılıksız olarak yapılan kaynak aktarımları cari transferleri oluşturmaktadır. Bu gider grubu, sermaye giderleri ve sermaye transferlerinden oluşmaktadır.)

Sermaye giderleri yüzde 73,4 artışla 943 milyar 100 milyon liraya çıkarken, sermaye transferleri de yüzde 25,4 azalarak 640 milyar 357 milyon liraya geriledi.

Mal ve hizmet alım giderlerinin 12 aylık tutarı yüzde 64,1 artışla 744 milyar 865 milyon lira ve borç verme kalemi de yüzde 82,9 artışla 316 milyar 513 milyon lira oldu.

-Bütçe gelirlerinin en büyük bölümünü vergi oluşturuyor. 12 ayda 7 trilyon 304 milyar 863 milyon lira tahsilât gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemlerine göre yüzde 62,3 artış gerçekleşti.

Fakat 12 aylık dönemdeki vergi tahsilâtında geçen yılın aynı dönemine göre tahsilât artışı yüzde 62,3 ile bütçe gelirlerindeki artışın altında kaldı.

VELHASIL...

Gelirler tarafındaki yüksek gerçekleşme ise vergi dışı gelirlerden kaynaklandı.

Vergi dışı gelirler yüzde 90,3 artışla 1 trilyon 134 milyar 182 milyon TL oldu.

12 ayda bütçede faiz hariç harcamalar kontrollü giderken, faiz ödemelerinde büyük oranda bir artış yaşandı.

Faiz hariç harcamalar içinde cari transferlerden sonra en büyük bölümü personel giderleri oluşturdu.

Personel giderleri bütçe giderlerinin çok üzerinde bir artış gösterdi. Personel giderleri yüzde 101,3 arttı.

Merkezi yönetim bütçe gelirleri Ocak-Aralık dönemi itibarıyla 8 trilyon 670 milyar 863 milyon TL olarak gerçekleşirken, vergi gelirleri de 7 trilyon 304 milyar 863 milyon TL oldu.

Böylece bütçe gelirlerinin en büyük payını oluşturan vergi tahsilâtı 2024 yılında 7,3 trilyon liraya ulaşırken, tahsilât artışı bütçe gelirlerinin altında gerçekleşti.