Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) açıkladığı 2025 yılı 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu' araştırması, sanayi sektörüne ilişkin önemli mesajlar veriyor.

Listeye ilk bakışta üretimden satışların trilyonlarca liraya ulaştığı ve şirketlerin cirolarını büyüttüğü görülüyor.

Ancak verilerin biraz daha derinine inildiğinde farklı bir tablo ortaya çıkıyor.

Finansman yükü ağırlaşıyor, sanayi ise adeta ayakta kalma mücadelesi vererek büyüyor.

İSO 500 verilerine göre finansman maliyetleri, sanayicinin bilançosunu adeta kemiriyor.

Bugün Türkiye ekonomisinin temel sorunu üretim kapasitesi değil, üretimin finansmanıdır.

Yüksek faiz ortamında sanayici, kazandığının önemli bir bölümünü bankalara bırakıyor.

Üretimden elde edilen katma değer, finansman giderleri karşısında eriyor. Bu nedenle şirketlerin ciroları büyürken kârlılıkları küçülüyor.

Dolayısıyla sanayicinin en büyük mücadelesi artık pazar bulmaktan çok nakit yönetimi yapmak haline gelmiş durumda.

********

Bursa üretiyor, ancak nefes almakta zorlanıyor!

İSO 500 listesinde Bursa'dan 25'in üzerinde firmanın yer alması, kentin otomotivden tekstile, gıdadan makine sektörüne kadar uzanan güçlü üretim ekosistemini bir kez daha ortaya koydu.

Ancak rakamların arkasındaki tabloya bakıldığında Bursa sanayisinin verdiği mesaj oldukça net:

Bursa bugün yalnızca üretimin değil, aynı zamanda maliyet baskısının da merkezi haline gelmiş durumda.

İhracat üssü olarak anılan Bursa'da otomotiv sektörü hâlâ lokomotif konumunu koruyor.

Elbette üretim gücü devam ediyor; ancak günümüzde üretim kapasitesini korumakla kârlılığı korumak artık aynı anlama gelmiyor.

Sanayicinin gündeminde siparişlerden çok finansman yer alıyor.

Yüksek faiz oranları, daralan iç pazar ve Avrupa ekonomisindeki yavaşlama, özellikle Bursa'nın ihracatçı şirketlerini zorluyor.

Bir dönem yatırım planlarının konuşulduğu toplantılarda bugün işletme sermayesinin nasıl finanse edileceği tartışılıyor.

İSO 500 verileri de bu durumu doğruluyor.

*******

Şirketler satış yapmaya devam ediyor; ancak kârlılık tarafında ciddi bir aşınma yaşanıyor.

Enflasyon nedeniyle cirolar büyüyor gibi görünse de reel anlamda aynı başarıdan söz etmek kolay değil.

Sanayici artık büyümekten çok mevcut kapasitesini korumaya çalışıyor.

*******

Dijital dönüşüm, yeni teknolojiler, sürdürülebilir üretim süreçleri ve Avrupa Yeşil Mutabakatı...

Bursa, tüm bu dönüşümlerin merkezinde yer alıyor. Ancak dönüşümün sürdürülebilmesi için sanayicinin finansman konusunda önünü görebilmesi gerekiyor.

Bugün Organize Sanayi Bölgeleri'nde konuşulan konu yeni fabrika yatırımları değil; enerji maliyetleri, krediye erişim ve ihracat pazarlarındaki daralma.

Üretim devam ediyor ancak iş dünyası geleceğe daha temkinli bakıyor.

Üretim gücünün korunabilmesi için yalnızca sipariş değil, sürdürülebilir finansman olanakları ve öngörülebilir ekonomi politikaları da gerekiyor.

********

Bursa'nın İSO 500'deki yükselişi...

İSO 500'de yer alan kuruluşlar bağlı oldukları odalara göre sıralandığında, son yıllarda sayısal olarak düşüş eğiliminde olsa da en büyük pay hâlâ 129 firma ile İstanbul Sanayi Odası'na ait.

İstanbul Sanayi Odası'nı 48 firma ile Ankara Sanayi Odası, 43 firma ile Kocaeli Sanayi Odası, 39 firma ile Ege Bölgesi Sanayi Odası, 29 firma ile Gaziantep Sanayi Odası, 23 firma ile Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ve 16 firma ile Adana Sanayi Odası takip ediyor.

Coğrafi dağılım verilerine göre Bursa Ticaret ve Sanayi Odası'nın temsil ettiği firma sayısı 2024 yılına göre 2025 yılında önemli bir artış gösterdi.

BTSO'nun İSO 500'deki firma sayısı;

2019'da 21,

2020'de 19,

2021'de 16,

2022'de 15,

2023'te 16,

2024'te 17,

2025'te ise 23 olarak gerçekleşti.

Bu tablo, Bursa sanayisinin son yıllarda yeniden yükseliş ivmesi yakaladığını ortaya koyuyor.

*******

Velhasıl...

Firma sayısındaki artış, Bursa sanayisinin üretim gücündeki ve rekabet kapasitesindeki yükselişi açıkça gösteriyor.

Ancak İSO 500'ün genel tablosuna bakıldığında, küresel ekonomik dalgalanmalar, daralan piyasa koşulları, artan girdi maliyetleri, yavaşlayan nakit akışı, yükselen enerji ve hammadde fiyatları ile yüksek kredi faizleri reel sektörü zorlamaya devam ediyor.

Sanayinin en büyük kuruluşlarında bile maliyet baskılarının arttığı, üretimden satışlarda ve özellikle kârlılıkta önemli gerilemeler yaşandığı görülüyor.

*******

Kısacası ekonomide yaşanan zorlu süreç, İSO 500 verilerine de yansımış durumda.

Ve görünen o ki; sanayicinin finansmana erişim konusunda yaşadığı güçlükler önümüzdeki dönemde de gündemin en önemli başlıklarından biri olmaya devam edecek.