Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

Geçmişten bugüne geldiğimizde tarım artık sadece bir üretim meselesi değil, doğrudan bir nesil ve gelecek sorunu haline geldi.

Bursa Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Özer Matlı'nın aslında 'Dünya Çiftçiler Günü' nedeniyle yaptığı değerlendirmeleri de bu gerçeğin altını çiziyor.

Çünkü bugün toprak için en büyük eksikliklerden ilk sıra gelen:

Ne gübre ne mazot ne de su...

Yani en büyük eksiklik genç insan gücü...

*******

TÜİK verilerine göre, tarımda istihdam 2025 itibarıyla yüzde 5,5 gerileyerek 4 milyon 560 bin kişiye düştü.

Genç işsizlik oranı ise yüzde 15,3'e ulaştı.

Aynı zamanda ne eğitimde ne istihdamda yer almayan yaklaşık 5 milyon gencin bulunduğu bir tablo var.

*******

Öte yandan da çiftçinin yaş ortalaması...

"Toprağımızı gençler sürmüyor ise, geleceğimiz risk altındadır" değerlendirmesi yapmıştı Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar...

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin verilerine göre, kayıtlı çiftçilerin yaş ortalaması 59'a yükselmiş durumda.

Üreticilerin yüzde 35'i 65 yaşın üzerindeyken, yüzde 35'i ise 50-64 yaş aralığında.

18-32 yaş arası genç çiftçilerin oranı ise, sadece yüzde 5.

Sizce de bu durum, gençlerin tarımdan ve kırsal yaşamdan hızla uzaklaştığını göstermiyor mu?

Bir başka veri daha...

18-24 yaş arası çiftçi sayısı yüzde 6 oranında, 33-49 yaş arası çiftçi sayısı ise yüzde 4 oranında azalmış.

Yani gençler, kentlerde asgari ücretle çalışmayı köyünde çiftçilik yapmaya tercih eder hale gelmiş.

*******

ÇKS'ye de bakalım...

Yani Çiftçi Kayıt Sistemi'ne göre de, kayıtlı üretici sayısında erime var.

Bir dönem 2,8 milyon seviyelerinde olan kayıtlı çiftçi sayısı, bugün 2,3 milyon bandına kadar düştüğü konuşuluyor.

*******

"Tarım, geleceğimizin teminatıdır.Ülkemizin gıda güvenliği ve ekonomisi için vazgeçilmez bir sektördür" diyoruz ama...

Görünen o ki, tarım gençlere gelecek vadetmiyor.

Bugün toprağa yatırım risk olarak görünüyor.

Çünkü üreticinin karşısında ağır bir maliyet tablosu var:

Mazot pahalı!

Gübre pahalı!

Yem pahalı!

Elektrik pahalı!

İşçilik pahalı!

Su pahalı!

Finansman pahalı!

Prim borçları ise, kamburlaştırmış durumda!

Dolayısıyla çiftçi sadece üretim yapmıyor.

Kuraklıkla, don riskiyle, döviz kuruyla, kredi faizleriyle, emtia piyasasıyla da mücadele ediyor.

Başkan Özer Matlı'nın şu tespiti önemli:

"Bir tarafta üretici arayan toprak, diğer tarafta geleceğini arayan gençler var."

Yani bu iki taraf birbirine entegre edilemezse eğer, Türkiye'nin önündeki en büyük risk sadece ekonomik değil aynı zamanda gıda arz güvenliği riski olacaktır.

O nedenle artık klasik tarım politikalarıyla yol almak mümkün görünmüyor.

Artık sadece destek primiyle de yol almak mümkün değil...

Tarımın; modern tarım teknolojileriyle, tarıma dayalı sanayi yatırımlarıyla, veriyle, girişimcilikle, gelir garantisiyle, tarım kooperatifleriyle ve üretimle yeniden tanımlanması gerekiyor.

Akıllı tarım uygulamaları artık bir tercih değil, zorunluluk!

*******

Bursa Ticaret Borsası tarafından hayata geçirilecek olan Gıda İhtisas Organize Sanayi Bölgesi projesi önemli bir eşik olabilir.

Çünkü temel problem sadece üretmek değil, üretileni katma değere dönüştürememek!

Örneğin;

Çiftçi domates üretiyor, fakat salçadan kazanılan büyük gelir yani markalı üründen doğan kazanç üreticiye yeterince yansımıyor.

Gıda İhtisas Organize Sanayi Bölgesi projesinin anahtar cümlesi:

"Hedef yalnızca üretmek değil, üretilen değeri işleyerek ve markalaştırarak üreticimizin kazancını artırmak. Tarlada başlayan emeğin sanayiyle, teknolojiyle ve ihracatla buluştuğu güçlü bir üretim ekosistemi inşa ediyoruz."

*******

Velhasıl...

Tarlada başlayan değer zinciri fabrikalarda büyüyecek ve markalarla dünyaya açılacak.

Ancak...

Tabi bunun için ilk önce üreticilerin ayakta kalması gerekiyor.

Bugün çiftçinin en büyük beklentisi öngörülebilirlik...

Üretici ne kazanacağını bilmek istiyor.

Çünkü ekilen emeğin karşılığının alınıp alınamayacağını bilememek tarımda artık en büyük maliyet kalemi haline geldi.

*******

Sonuç olarak...

Tarım meselesi bugün sadece çiftçinin meselesi değil...

Enflasyonun, ihracatın, işsizliğin ve gıda güvenliğinin tam ortasında!