İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) hazırladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2023 Araştırması açıklandı.

Sonuçlar; ekonomi politikalarında yaşanan değişimin, dalgalanmaların, belirsizliğin ve izlenen ekonomi politikalarının reel sektörün en büyük sanayi kuruluşlarının faaliyetlerine nasıl etki ettiğini gösteriyor.

Peki, 2023 yılı sonuçlarının ortaya koyduğu fotoğraf neler anlatıyor?

Örneğin sektörel dağılım...

-İSO'nun 10'lu sektör tanımına göre, dikkat çeken gelişmeler var.

Tekstil ürünleri sanayinde firma sayısı 2021'de 46 iken, 14 firma kaybıyla 2022'de 32'ye ve 2023'te de 6 kayıpla 26'ya düştü.

2023'te üretimden satışlara göre tekstil sektörü yüzde 2,2'ye sahip. 2022'de yüzde 2,7'ye sahipti. Geçen yıla göre 0,5 puan azalmış durumda.

Giyim eşyaları sanayi firmalarının sayısı 2021'de 13 iken, 2022'de 11'e ve 1 kayıpla 2023'te 10'a inmiş. En düşük paya sahip olan sektör olarak payı yüzde 0,7.

Ana metaller ve makine imalatı sektörünün üretimden satışlara göre yüzde 22,5 ile en yüksek paya sahip olan sektör. Bu sektörün payı geçen yıla göre 0,9 puan azalmış durumda. 2022'de 96 firmadan 1 kayıpla 2023'te 95 firmaya inen sektörün 2022'teki payı yüzde 23,4'tü.

Kimyasal ürünler, plastik ve kauçuk ürünleri sanayinde firma sayısı 2021'de 72 iken, 2022'de 71'e ve 4 kayıpla 2023'te 67'ye inmiş. Yüzde 19,7 paya sahip olan sektörün payı da geçen yılın 3,6 puan altında kaldı. 2022'de yüzde 23,3 paya sahipti.

Kara, deniz taşıtları ve yan sanayi geçen yıla göre payını 3,7 puan artırarak yüzde 17,7'ye çıkardı. 2021'de 48, 2022'de 50 ve 2023'te 54 firma var. 2022'de yüzde 14,0 paya sahipti.

Gıda ürünleri sanayi geçen yıla göre payını 1,9 puan arttırarak yüzde 13,6'ya çıkardı. 2021'de 99, 2022'de 101 ve 2023'te 108 firma yer alıyor. 2022'de yüzde 11,7 paya sahipti.

Elektrikli teçhizat ve elektronik ürünler sanayinin payında 0,4 puan, maden, taş ve toprak ürünleri sanayinde 0,3 puan kayıp varken, orman, kağıt ürünleri, mobilya ve basım sanayi ve metal eşya sanayinde 0,1 puan artış var.

İhracatın ve istihdamın önemli kalemi sayılan bu sektörlerin payındaki iniş alarm verici.

Parasal sıkılaşma, sürdürülebilir olmayan finansman ve enflasyonist bir büyüme sanayinin devler liginde yüksek fatura çıkarmış gözüküyor.

Sanayicinin en önemli önceliği istikrar ve sürdürülebilir finansman.

Dolayısıyla bu tablo, yüksek enflasyonun düşmesi ve finansal istikrarın ne kadar önemli olduğunun bir göstergesi...

Örneğin karlılık...

-İSO 500'de vergi öncesi dönem kar ve zarar büyüklüğüne göre 2022 yılında kar eden kuruluş sayısı 442 iken, bu sayı 2023 yılında 404'e indi. Zarar eden kuruluş sayısı da 58'den 96'ya yükseldi.

Örneğin finansman giderleri...

- Finansman giderleri de 2023'te yüzde 92,5 artarak 277 milyar liradan 533 milyar liraya yükseldiği ve böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı 15,6 puan artışla yüzde 41,3'ten yüzde 56,9'a çıkmış. Böylelikle sanayici elde ettiği karın yarısından fazlasını finansman giderlerine ayırmaya devam ediyor.

Ekonomi politikalarının sanayi büyüklerine yansıyan karnesi, ihracatçı sektörlerin güç kaybettiği, yüksek enflasyonun yarattığı hasarın büyüdüğü, dengelerin bozulduğu ve karların düştüğü bir fotoğraf çiziyor.

İSO'nun gelenekselleşen çalışması, sanayinin gelişmesini ortaya koyması açısından çok önemli...

Öte taraftan...

Son yıllarda sayısal olarak düşüş eğiliminde olmasına karşın en büyük pay 151 firma ile yine İstanbul Sanayi Odası'na ait.

İstanbul'u 45 kuruluş ile Ankara Sanayi Odası, 38'er kuruluşla Ege Bölgesi Sanayi Odası ve Kocaeli Sanayi Odası, 29 kuruluş ile Gaziantep Sanayi Odası, 16 kuruluş ile Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, 14 kuruluş ile de Kayseri Sanayi Odası izliyor.

İSO 500'de yer alan kuruluşları bağlı olduğu oda bilgilerine göre sıralamada Bursa Ticaret ve Sanayi Odası 6. sırada yer alıyor.

İhracat liginde İstanbul'un ardından ikincilik koltuğunu kimseye bırakmayan Bursa, uzun yıllardır da Kocaeli'ne kaptırdığı koltuğu alamıyor.

Öte taraftan Bursa'nın ihracat lokomotifi otomotiv ve yan sanayi, tekstil...

Tofaş, Renault, Korteks olmak üzere ana sanayinin üretim yaptığı kentte Bursa Ticaret ve Sanayi Odası'na değil de, İstanbul Sanayi Odası'na bağlı olması Bursa için büyük kayıp.

Bursalı sanayicilerle konuştuğumuz konular...

Özellikle yaşanan depremlere rağmen bölgedeki sanayi üretimi yapan şirketlerin İSO 500 başarısı, ülke ekonomisinde ağırlığını gösteriyor.

Deprem felaketine rağmen büyük başarı, Gaziantep'i kutluyorum.

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem felaketinin yıkıcı etkileri başta olmak üzere sorunlarla mücadele eden firmaların sergilediği performans, kent ve ülke ekonomisine önemli katkılar sunmakta.

İskenderun Limanı'nda deprem nedeniyle çıkan yangın ve buna bağlı olarak Mersin Limanı'ndaki yoğunluğun dış ticarete olumsuz etkileri, bozulan tedarik zinciri, lojistik ve konteyner sorunları, navlun, hammadde fiyatlarındaki artışlar, krediye ulaşım ve yüksek maliyetlere rağmen Gaziantepli sanayiciler büyük bir başarı göstermiş.