ABD Başkanı Donald Trump'ın, ABD'nin ticaret yaptığı 185 ülkeye yüzde 10 ila yüzde 49 arasında değişen 'karşılıklı tarifeler' uygulayacağını duyurması dünya gündemine yerleşti.

'Karşılıklı' gümrük vergilerinin, küresel ekonomik yavaşlamaya yol açabilecek geniş çaplı bir ticaret savaşının patlak verebileceğine dair endişeleri de arttırdı.

ABD'nin gümrük vergilerine ilişkin kararı ile Türkiye, ABD tarafından en düşük gümrük vergisi uygulanan ülkeler arasında yer aldı. ABD, Türkiye'ye yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacak.

Bir yandan tarifeler küresel ticarette sert dalgalanmalara yol açtı. Türkiye'ye uygulanan yüzde 10'luk vergi, Çin ve AB gibi ülkelere kıyasla düşük kaldı.

Ülkelere göre ABD'nin gümrük vergilerinde oranlar değişirken, Türkiye bu durumdan kârlı çıkabilir mi?

Konuyu Mubitek Yönetim Kurulu Üyesi ve Akademisyen Dr. Gül Çiçek Zengin Bintaş ile konuştuk.

Dr. Gül Çiçek Zengin Bintaş'ın değerlendirmeleri şöyle oldu:

Yeni gümrük dalgası: Türkiye için tehdit mi, fırsat mı?

"ABD'nin son dönemde aldığı yüksek gümrük vergisi kararları, sadece Çin'i değil, Avrupa'dan Asya'ya, Güney Amerika'dan Türkiye'ye kadar pek çok ülkeyi etkileyen küresel bir korumacılık dalgasının göstergesi. Elektrikli araçlardan çeliğe, kimyasaldan tekstile kadar uzanan bu yeni tarifeler, üretim ve ihracat dinamiklerini kökünden sarsacak potansiyele sahip. Bu yeni ticaret düzeninde Türkiye, hem tehditleri hem de stratejik fırsatları aynı anda barındıran kilit bir noktada duruyor."

Hangi sektörler Türkiye'nin önünü açabilir?

"Çin ve Vietnam gibi ülkelerin ihracat maliyetleri artarken, Türkiye'nin birçok sektörde devreye girmesi mümkün. Bunlardan bazıları;

-Hazır Giyim ve Tekstil: Türkiye, coğrafi yakınlığı ve hızlı teslim avantajıyla ABD'nin alternatif tedarikçi arayışında öne çıkacaktır.

-Kimya ve Plastik: Özellikle ara ve nihai ürünlerde Türkiye'nin teknik altyapısı pazarda kalıcılık sağlayabileceğini düşünüyorum.

-Elektrik-Elektronik Sanayi: Artan Ar-Ge yatırımları ve genç mühendis gücü ile Türkiye bu alanda hızla yükselecektir.

-Gıda ve Tarım Ürünleri: Zeytinyağından kuru meyveye kadar birçok katma değerli üründe Amerika pazarı Türk üreticilere açık.

-Mobilya ve Beyaz Eşya: Türkiye'nin tasarım gücü ve üretim kabiliyeti bu sektörde ABD pazarında önemli bir boşluğu doldurabilme imkânı bulunuyor.

Ancak herkes kazanmıyor...

Bu tablonun kazananları kadar kaybedenleri de olacak. Türkiye'den direk ABD'ye direk ihracat yapan firmaların yanı sıra hammadde veya yarı mamul alıp ABD'ye nihai ürün satan Avrupa merkezli şirketlerin siparişlerini de azaltabilir. Bu durum, özellikle şu sektörlerde maliyetleri artırıp rekabet gücünü zayıflatabilir:

-Makine ve otomotiv

-Tekstil hammaddeleri

-Çelik ve metal ürünleri

Bu alanlarda faaliyet gösteren Türk firmalarının, yeni maliyet ve tedarik dinamiklerine hızla adapte olmaları gerekiyor."

Peki, Türkiye ekonomisi nasıl etkilenir?

"Serbest ticaret çağı yerini 'stratejik tedarikçilik' dönemine bırakıyor. Bu, sadece üretim değil; teknoloji, sürdürülebilirlik ve güvenilirlik ekseninde yeniden tanımlanan bir ticaret sistemi demek. Eğer Türkiye ihracat gelirlerinde düşüş yaşarsa, döviz girdisi azalacak bu da iç piyasada kur baskısı ve maliyet enflasyonu yaratacaktır. Ancak bu tablo, aynı zamanda bir 'sıçrama tahtası' olabilir. Yeter ki vizyon doğru kurulsun."

Türkiye ne yapmalı?

"Yeni dönemde güçlü bir oyuncu olabilmek için Türkiye'nin klasik sanayi reflekslerinin ötesine geçmesi şart. Bu dört alana odaklanmak artık bir tercih değil, zorunluluktur!

-Yüksek teknoloji üretimi

-Yeşil dönüşüm

-Dijital altyapı yatırımları

-İnovasyon odaklı üretim ve yönetim

Yoksa küresel dönüşümün dışında kalan, yalnızca izleyen ama yön veremeyen bir ülke olarak kalmamız işten bile değil."

Ayrıca...

Çok sayıda ülkeye ABD'nin çok daha yüksek gümrük vergi oranları getirmesini, ABD'nin ithalatında Türkiye açısından bir miktar 'kötünün iyisi' durumu olarak değerlendirdiklerini söyleyen Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ABD ile Türkiye'nin tabi olacağı yüzde 10 ilave gümrük vergilerinin kaldırılması konusunu ele almak istediklerini belirtti.

Ayrıca Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Gerçek olan o ki, ilave gümrük vergileri getirilen her ülkenin, ABD ile ikili bazda, ayrıca kendi piyasalarında ve ihracat pazarında ciddi karışıklıklar meydana gelebilecektir" dedi.

Velhasıl...

ABD'nin yeni tarifeleri sonrası iş dünyasının yorumunda;

Türkiye'ye uygulanan yüzde 10'luk tarifenin birçok ülkeye kıyasla daha düşük kalması ABD pazarında avantaj sağlayabileceği, rekabetçiliğin önem kazanacağı ve uzun vadede Türkiye için yeni fırsatlar doğabileceği şeklinde değerlendirilirken, öte taraftan da küresel ticaretin daralabileceğine de dikkat çekildi.