Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

Bugünkü yazımın gündemi Bıyıklıalan Köyü ya da yörede bilinen adıyla Bıyıklı Alan...

Bursa'ya yaklaşık 65 kilometre, Keles ilçe merkezine ise sadece 3 kilometre uzaklıkta bulunan bu köy, Keles'in yerli köylerinden biri olarak biliniyor.

İlk bakışta sakin bir dağ köyü gibi görünse de aslında içinde eğitimden dayanışmaya, üretimden yerel kalkınmaya kadar birçok önemli hikâyeyi barındırıyor.

*******

Tarım, hayvancılık ve doğa turizmine uygun yapısıyla dikkat çeken Bıyıklıalan'da, Keles Bıyıklıalanı Köyü Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (BAKDER) Başkanı Süleyman Güler ile ekonomi ve yaşam üzerine uzun, samimi bir sohbet gerçekleştirdik.

Bu sohbet sırasında dikkatimi çeken en önemli konu ise yalnızca köyün geçmişi değil, Süleyman Güler'in geleceğe dair kurduğu hayaller oldu.

Eğitime verilen önem, öğrencilere sağlanan burslar, kadın emeğini ekonomik değere dönüştürmeyi hedefleyen kooperatif çalışmaları ve yıllardır sürdürülen dayanışma kültürü, Bıyıklıalan'ın en güçlü tarafları olarak öne çıkıyor.

Gelin şimdi Süleyman Güler'in anlatımı ve köy halkının hafızasında yaşayan hikâyeler eşliğinde Bıyıklıalan'ın geçmişine, bugününe ve geleceğine birlikte bakalım.

********

Örneğin nüfus yapısı ve göç...

Türkiye'nin birçok kırsal yerleşiminde olduğu gibi Bıyıklıalan'ın da en önemli sorunlarından biri göç.Kış aylarında köyde yaşayan nüfusun oldukça azaldığını öğreniyoruz. Sürekli yaşayan kişi sayısı yaklaşık 20-25 civarında ve bunların büyük bölümünü yaşlılar oluşturuyor. Aktif kullanılan hane sayısı ise 50-60 civarında.

Gençler ise eğitim ve iş imkânları nedeniyle başta Bursa olmak üzere büyük şehirlere yönelmiş durumda. Yaz aylarında köy hareketleniyor, ata evlerinin kapıları açılıyor, aileler yeniden bir araya geliyor. Ancak yılın büyük bölümünde köy, sessizliğe teslim oluyor.

Süleyman Güler'e göre göçün yarattığı bir başka sorun da miras anlaşmazlıkları. Kullanılamayan evler, bakımsız kalan yapılar ve ortak kullanım konusunda yaşanan sorunlar köye dönüşü zorlaştıran etkenler arasında yer alıyor.

*******

Örneğin ekonomik yapı ve tarımsal üretim... Yani meyvecilik ve bağcılık...

Bir köyün ekonomik geçmişini anlamak için önce toprağına bakmak gerekir.Bıyıklıalan'ın ekonomisi de uzun yıllar boyunca tarım ve meyvecilik üzerine kurulmuş.

Kiraz, ceviz, elma, üzüm, badem ve zeytin üretimi köy ekonomisinin temel kaynakları arasında yer almış.Özellikle köyün güney yamaçlarının oluşturduğu mikro iklim, zeytin ve badem yetiştiriciliği açısından önemli avantajlar sağlamış.

Bir zamanlar üzüm bağlarıyla anılan bölgede şıra ve pekmez üretimi de yaygınmış.Ancak bugün tablo biraz farklı... Genç nüfusun azalması, üretimin yaşlı nüfusun omuzlarında kalması ve tarımsal faaliyetlerin ekonomik açıdan yeterince cazip olmaması nedeniyle üretimde ciddi bir gerileme yaşanmış durumda. Bir zamanlar ürün veren birçok bağ ve bahçe artık eski hareketliliğinden uzak.

*******

Örneğin kömür ocağının etkisi...

Bölge ekonomisinde önemli iz bırakan bir diğer unsur ise linyit kömürü işletmesi... Bıyıklıalan ve Harmanalanı'nın karşısında bulunan kömür ocağı, özellikle 1970'li yıllardan itibaren bölgenin ekonomik yapısını değiştirmiş. İşletmenin açılmasıyla birlikte köylerden işçi alımları yapılmış, kamulaştırmalar gerçekleşmiş ve birçok aile için yeni gelir kapıları oluşmuş.

Ancak her ekonomik yatırımın bir bedeli olduğu gibi bu sürecin de farklı sonuçları olmuş.Faaliyetlerin zamanla azalması ve işletmenin kapanmasıyla ekonomik hareketlilik büyük ölçüde sona ermiş. Bunun yanında çevresel etkiler de bugün hâlâ hissediliyor. Köy halkı, geçmişte ekonomik canlılık sağlayan bu yatırımın doğada bıraktığı izleri de unutmuyor.

*******

Örneğin zanaatkârlık ve esnaflık geleneği...

Süleyman Güler'in anlatımlarında en dikkat çekici bölümlerden biri de köyün zanaatkârlık kültürü oldu.Bıyıklıalan yalnızca tarımıyla değil, yetiştirdiği ustalarla da tanınan bir köy.Marangozlar, demirciler, camcılar, çatı ustaları, inşaat ustaları ve aşçılar yıllarca hem köyde hem de Bursa genelinde önemli işlere imza atmış.

Hatta köyde anlatılan bir hikâyeye göre çevre köylerde yapılan okul ve kamu binalarının birçok aşamasında Bıyıklıalanlı ustalar görev almış.Uludağ'daki bazı otellerin ve Senatoryum Hastanesi'nin yapımında da köyden yetişen ustaların emeği bulunduğu ifade ediliyor.Bugün Bursa'da faaliyet gösteren çok sayıda esnaf ve zanaatkârın kökleri hâlâ Bıyıklıalan'a uzanıyor.

*******

Örneğin eğitim kültürü...

Bazı köyler üretimle, bazı köyler ticaretle anılır.Bıyıklıalan ise, eğitim konusundaki hassasiyetiyle öne çıkan yerleşimlerden biri.Köyden çok sayıda öğretmen, memur, kamu çalışanı ve farklı meslek gruplarında eğitimli birey yetişmiş.

Köy halkı Bıyıklıalan'ın Keles'in en çok okuyan köylerinden biri olduğunu özellikle vurguluyor.Çünkü eğitim, yıllardır köyde sosyal yükselmenin ve daha iyi bir yaşam kurmanın en önemli yolu olarak görülmüş. Bugün dernek faaliyetlerinin merkezinde de yine eğitim bulunuyor.

*******

Örneğin dernekleşme süreci...

Bıyıklıalan'ın son yıllardaki en önemli kazanımlarından biri ise güçlü bir dernek yapısı oluşturabilmesi.2000'li yılların başında kurulan BAKDER'in ilk kurucu başkanı Ramazan Eylül olmuş. Bu yıl dernek 20. yılını kutluyor.Derneğin mevcut başkanı Süleyman Güler ise beşinci dönem başkanı olarak görev yapıyor.

Süleyman Güler'e göre dernekçilik yalnızca hemşerilerin bir araya gelmesi değil, aynı zamanda ortak sorunlara çözüm üretmenin de önemli bir aracı.

Gelelim derneğin kuruluş amacına...

Derneğin kuruluş amacı oldukça net... Köylüler arasındaki dayanışmayı güçlendirmek, ortak sorunlara çözüm üretmek, eğitim ve sosyal faaliyetleri desteklemek ve köy kültürünü gelecek kuşaklara taşımak.

Bugün yaklaşık 346 aktif üyeye sahip olan dernek, önümüzdeki dönemde bu sayıyı 500'e çıkarmayı hedefliyor.Bu hedef aslında yalnızca bir sayı hedefi değil; dayanışma ağını büyütme hedefi olarak da değerlendiriliyor.

*******

Örneğin eğitim bursları ve gençlere destek...

Ekonomi açısından baktığımızda bir bölgenin en değerli yatırımı insan kaynağı...Bıyıklıalan'da bu anlayışın somut karşılığı eğitim burslarıyla karşımıza çıkıyor.Dernek son üç yılda sırasıyla 52, 33 ve 48 öğrenciye burs desteği sağlamış. Bu burslar üniversitelerin iki yıllık ve dört yıllık bölümlerinde eğitim gören, anne veya babası Bıyıklıalan nüfusuna kayıtlı öğrencilere veriliyor.

Süleyman Güler'in bu konudaki yaklaşımı oldukça dikkat çekici; "Biz bunu yardım olarak değil, geleceğe yatırım olarak görüyoruz."

Aslında köyün eğitim anlayışını özetleyen cümle de tam olarak bu.Bugün destek verilen öğrencilerin yarın meslek sahibi olarak köylerine ve yeni nesillere katkı sunacağına inanılıyor.

*******

Örneğin kooperatifçilik ve kadın emeği...

Sohbetimizin ekonomi açısından en dikkat çekici bölümlerinden biri de kadın emeği ve kooperatifçilik üzerineydi.

Köyün gelecek vizyonunda kadınların öncülüğünde kurulması planlanan bir kooperatif önemli yer tutuyor.Çünkü bugün kadınların ürettiği salça, reçel, pekmez ve çeşitli tarımsal ürünler çoğu zaman gerçek değerinin altında satılıyor.

Kurulması planlanan kooperatif sayesinde ürünlerin doğrudan pazarlanması, kadın emeğinin ekonomik değere dönüşmesi, yerel üretimin desteklenmesi ve köye yeni gelir kaynakları oluşturulması hedefleniyor.Bu noktada dikkat çeken bir başka unsur ise kadınların sürece gösterdiği ilgi ve kararlılık! Köy yöneticileri de gelecekteki kalkınma hamlesinin merkezinde kadınların olacağına inanıyor.

*******

Örneğin dayanışma kültürü...

Bıyıklıalan'ın en güçlü sermayesi belki de dayanışma kültürü.Bunun en somut örneklerinden biri 2006 yılında gerçekleştirilen cami yapımı. Yaklaşık yarım asırlık cami yıkılarak imece usulüyle yalnızca altı ay içerisinde yeniden inşa edilmiş.

Köy halkı geçmişte yol sorunlarından çevresel problemlere kadar birçok konuda ortak hareket etmiş. İhtiyaçlar birlikte karşılanmış, sorunlar birlikte çözülmüş.Bugün bu kültür dernek çatısı altında yaşamaya devam ediyor.

*******

Örneğin gelecek hedefleri...

Bıyıklıalan'ın geleceğe dair hedefleri de oldukça net!

Gençlerin köyle bağlarını güçlendirmek, eğitim burslarını artırmak, kadın kooperatifini hayata geçirmek, üye sayısını 500'e ulaştırmak, köy kültürünü korumak ve yerel ekonomiyi yeniden canlandırmak öncelikli hedefler arasında yer alıyor.

Aslında tüm bu hedeflerin ortak noktası tek bir kavramda birleşiyor, sürdürülebilir kalkınma!

*******

VELHASIL...

Süleyman Güler ile yaptığım sohbetten geriye kalan en önemli izlenimim şu oldu:

Bıyıklıalan'ın en büyük zenginliği yalnızca toprağı, bağı, bahçesi ya da geçmişten gelen zanaatkârlık kültürü değil!

Bana göre; asıl zenginliği eğitim, dayanışma ve birlikte üretme iradesi!

Bugün birçok kırsal yerleşim göç, üretim kaybı ve nüfus azalmasıyla mücadele ederken Bıyıklıalan, çözümü geçmişindeki imece ruhunu geleceğin eğitim ve kooperatifçilik anlayışıyla birleştirmekte arıyor.

Belki de kırsal kalkınmanın yolu tam olarak buradan geçiyor.

Yani toprağa sahip çıkarken, bir yandan da insana yatırım yapabilmekten!

Ne dersiniz?