2024 yılı sanayi üretiminde aylar süren daralmanın ardından kasım ve aralık aylarında umutlandıran hareketlilik bildiğiniz üzere, 2025 Ocak ayına gelindiğinde devam etmedi.

Yılın ilk ayında sanayi üretiminde frene basıldı.

TÜİK'in açıkladığı şubat ayına ilişkin sanayi üretimi verileri, yeniden frene basılmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.

Sanayi üretimi yıllık yüzde 1,9, aylık 1,6 azaldı.

İmalat sanayi üretimindeki durum...

Yıllık hesaplamalara göre yüzde 2,5 azaldı.

Aylık hesaplamalara göre de Ocak'ta 3,3 azalan üretim, Şubatta da yüzde 1,6 düşüş gösterdi.

Sanayi iki ayda böyleyse...

Bu durumda devamı gelir mi? Fren eğilimi sürer mi?

Maliyet artışları, döviz kuru, dünya ekonomilerindeki sıkıntılar, ticaret savaşları derken, sanayi için negatif faktörler olarak görülüyor.

Şubatta aylık bazda sanayide ara malı üretimi yüzde 2,9, dayanıklı tüketim malı üretimi yüzde 2,5, dayanıksız tüketim malı üretimi yüzde 1,3 ve sermaye malı üretimi yüzde 0,6 düşerken, enerji üretimi yüzde 1,3 oranında artış gösterdi.

Yıllık bazda ise ara malı üretimi yüzde 3,3, sermaye malı üretimi yüzde 6,7 düşüş, dayanıklı tüketim malı üretimi yüzde 0,3, dayanıksız tüketim malı üretimi yüzde 0,4, enerji üretimi yüzde 8,0 artış kaydetti.

Şubat ayında üretim önceki aya göre, düşük teknoloji ürünlerinde yüzde 1,5, orta-düşük teknoloji ürünlerinde yüzde 2,8, yüksek teknoloji ürünlerinde yüzde 6,9 düştü, orta-ileri teknoloji ürünlerinde yüzde 0,7 arttı.

Yıllık bazda üretim, yüksek teknolojide yüzde 24,4, orta-yüksek teknolojide yüzde 3,1, orta-düşük teknolojide yüzde 1,4 geriledi, düşük teknolojide yüzde 0,9 arttı.

Bu arada son verilere göre, yurt içi üretici fiyatlarında  (Yİ-ÜFE) yıllık artış yüzde 23,50, aylık artış yüzde 1,88.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık artış yüzde 23,14, aylık bazda artış yüzde 2,12.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerinde; ara mallarında yüzde 2,28, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 2,19, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,26 ve sermaye mallarında yüzde 2,53 artış, enerjide yüzde 1,17 azalış olarak gerçekleşti.

Yıllık değişimlerinde; ara mallarında yüzde 19,78, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 32,91, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 30,89, enerjide yüzde 16,98 ve sermaye mallarında yüzde 23,14 artış olarak gerçekleşti.

BURSADA BUGÜN'DE İŞ DÜNYASI...

Velhasıl...

Sanayiciden de iş dünyasından da ihracatçıdan da mesaj var...

Konu bankalar, faiz, vergi, kredi, maliyet...

-Bursa AFSİAD Başkanı Dr. İlker Duran, "Ekonominin temel taşı KOBİ'lerimiz finansmana erişmekte, teminat göstermekte ve finansman maliyetlerinin yüksek olmasından zorluk çekmektedir. Bizler iş dünyası temsilcileri olarak ekonomide yaşanan durağanlığın ve sıkıntıların çözümünün daha çok üretmek, daha çok ihracat olduğunu ve bunları sağlayacak KOBİ'lerimizin sorunlarına bir an önce çözümler bulmak gerektiğini ekonomi yönetimine bir kez daha hatırlatıyoruz. Bu nedenle öncelikle 'Kredi Garanti Fonu'nu, kamu bankalarını ve özel bankaları göreve çağırıyor ve KOBİ'lerimiz gibi bir an önce onları da taşın altına ellerini koymalarını bekliyoruz" dedi.

-Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, bankalar tarafından işletmelerin ticari kredi kartı harcamalarına getirilen işlem kısıtlarının ticareti ve piyasaları olumsuz etkilediğine işaret ederek, "Bankalarımızdan ticaretin dinamosu olan işletmelerimizin, özellikle KOBİ'lerimizin elini rahatlatmaya yönelik adımlar bekliyoruz. İşletmelere ait kredi kartlarının limitleri yüksek olmasına rağmen son dönemde bankalar tarafından harcama tutarlarına getirilen kısıtlamalar, reel sektörde ciddi sorunlara neden oluyor. Kredi kartı limiti yüksek olan pek çok işletme, tedarik zincirinde mal veya hizmet alımı sırasında bankaların uyguladığı günlük ya da işlem bazlı harcama sınırları nedeniyle işlemlerini gerçekleştiremiyor ve ticaretinin akışında aksaklık yaşıyor" dedi.

-Hatırlarsak, TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu da bankalara yönelik çağrısında faiz indiriminin KOBİ'lere yansıtılması gerektiğini söylemişti. Bankaların mevduat faizlerine bu indirimleri hızla yansıttığını ancak ticari kredi faizlerinde aynı oranda bir düşüş yaşanmadığını dile getirmişti.

"Bankalar ticari kredi faizlerini düşürmek için ne bekliyorlar? Bu indirimi öncelikli olarak KOBİ kredi faizlerine yansıtmalarını, üretime, yatırıma ve istihdama destek olmalarını bekliyoruz" demişti.

Ayrıca, ticari kredi büyümesine getirilen sınırlamaların ekonomide maliyetleri artırarak arzı kısıtladığını ve bu durumun enflasyonist baskı oluşturduğunu belirterek, özellikle KOBİ kredileri başta olmak üzere ticari kredilere yönelik büyüme kısıtlarının gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etmişti.

-MÜSİAD Bursa Şubesi, Genel Başkan Mahmut Asmalı'yı ağırladı. Başkan Asmalı, vergi reformu çağrısı yaparak, "Ekonomi yönetimimiz sayesinde enflasyon yüzde 38,1'e geriledi. Bu sevindirici bir gelişme. Faizlerde de inşallah bir düşüş trendine girilmiş durumda, ancak sıkı maliye politikaları tek başına yeterli değildir. Yapısal reformlara ihtiyaç var. Bireylerin, şirketlerin ve kamu kurumlarının tasarruf kültürünü benimsemesi gerekiyor. Kamuda tasarruf derken devletin küçülmesini değil, kaynakların etkin kullanılmasını kastediyoruz. Kayıt dışı ekonomi Türkiye'nin önemli mali sorunlarından biri. Toplumun tüm kesimlerinin 'adil' bulacağı bir vergi reformuna ihtiyaç var. Açık, şeffaf ve sade bir vergi sistemi kurulmalı. Mevzuat sadeleşmeli, vergi dilimleri adaletli bir biçimde yeniden düzenlenmeli" dedi.

-Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, Bursa'da ihracatçılarla buluştu. Başkan Mustafa Gültepe, "Son 1,5 yıl içinde özellikle Türkiye'de maliyet sistemindeki bozulmalar bizim daha hızlı büyümemizi, daha hızlı koşmamızı yavaşlattı. Bozulan maliyet sisteminin toparlanması lazım. ABD önemsediğimiz, çok fazla ticaret heyetleri yapmaya çalıştığımız bir pazar. ABD'nin potansiyeline göre Türkiye'nin aldığı pay çok fazla değil. Toplam 32-33 milyar dolar civarında karşılıklı denk bir ticaret hacmi var. Bunu 100 milyar dolara çok rahat bir şekilde çıkarma potansiyelimiz var ama onun için Türkiye'de rekabetçilik konusundaki düzleme gelmesi lazım. Hiç kimsenin pahalı bir ülkeden gelip satın alma yapma potansiyeli yok" dedi.

Ayrıca UİB Koordinatör Başkanı Baran Çelik de küresel talep daralması, AB ekonomilerindeki durgunluk, yüksek enflasyon ve maliyet artışları sonucu rekabetçiliğin azalması, bölgesel savaşların ihracat siparişlerini zayıflatması gibi bir dizi sorunun ihracat yapmayı zorlaştırdığını dile getirdi. Karşılaşılan zorluklarla başa çıkmak, ihracatı daha ileri seviyelere taşımak adına işbirliğinin artırılması ve ortak akılla hareket ederek süreçlerin daha etkin hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.