Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

İşsizliğin görünenini değil, görünmeyenini konuşalım mı?

Bugün işgücü piyasasını anlamak için yalnızca resmi işsizlik oranına bakmak yeterli görünmüyor.

Çünkü asıl fotoğraf, geniş tanımlı işsizlik verilerinde saklı.

TÜİK'in Haziran ayı Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları ile DİSK-AR'ın değerlendirmeleri, işgücü piyasasında iki farklı tabloya işaret ediyor.

*******

TÜİK'e göre mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 7,6.

DİSK-AR'ınTÜİK verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre ise, geniş tanımlı işsizlik oranı (atıl işgücü) yüzde 28,8.

Aradaki 21,2 puanlık fark, işgücü piyasasının gerçek fotoğrafını ortaya koyuyor.

*******

TÜİK verilerine göre, dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 688 bin kişi.

Ancak iş aramaktan vazgeçenler, daha fazla çalışmak istediği halde yeterli süre çalışamayanlar ve çalışmaya hazır olmasına rağmen işgücünün dışında kalanlar da hesaba katıldığında, DİSK-AR'ın hesaplamasına göre geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 643 bine ulaşıyor.

Dar tanımlı işsiz sayısı son bir yılda 393 bin, son iki yılda ise 571 bin kişi azalmış durumda.

DİSK-AR'ın TÜİK verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, geniş tanımlı işsiz sayısı son iki yılda 162 bin kişi arttı. Son bir yılda 1,4 milyon kişi azaldı.

Son bir yılda yaşanan gerilemeye rağmen, geniş tanımlı işsizliğin işaret ettiği tablo yapısal sorunların devam ettiğini gösteriyor.

*******

DİSK-AR değerlendirmelerinde öne çıkan başlıklar ise dikkat çekici:

-Dar ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki makas, Ocak 2022'de yaklaşık 11 puan iken Haziran 2026'da 21,2 puana yükseldi.

-Dar tanımlı işsizlikteki gerilemeye rağmen geniş tanımlı işsizliğin yüksek seyretmesinin temel nedeni; zamana bağlı eksik istihdamın, ümitsiz işsizlerin ve çalışmaya hazır olduğu halde iş aramayan potansiyel işgücünün artması.

-Dar tanımlı işsizlik, yalnızca son 4 hafta içinde aktif olarak iş arayan ve iş bulması halinde 2 hafta içinde çalışmaya başlayabilecek kişileri kapsıyor.

Bu nedenle işsizliğin gerçek boyutunu tam olarak yansıtmıyor.

-Haziran 2026 itibarıyla dar tanımlı işsiz sayısı 2,7 milyon iken, potansiyel işgücü ve eksik istihdam edilenlerin de dahil olduğu geniş tanımlı işsiz sayısı 11,6 milyon seviyesinde.

-Türkiye'de 3,9 milyon kişi haftada 40 saatin altında çalışıyor ve daha fazla çalışmak istediğini ifade ediyor.

Buna karşılık 5,1 milyon kişi ise çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor ya da iş arama umudunu kaybetmiş durumda.

********

-Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 37,4 seviyesinde. Genç kadınlarda dar tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 17,3.

Bu tablo, işgücü piyasasındaki yapısal sorunların özellikle kadınlar açısından daha derin yaşandığını ortaya koyuyor.

-Haziran 2026 itibarıyla resmi işsizlerin yüzde 83'ü işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. Başka bir ifadeyle, 2,2 milyon işsiz herhangi bir işsizlik ödeneği alamadan yaşam mücadelesini sürdürüyor.

*******

Dolayısıyla...

Veriler, işgücü piyasasında yalnızca işsizliği değil; eksik istihdamı, umutsuzluğu ve sosyal koruma sistemindeki yetersizlikleri de gözler önüne seriyor.

Resmi işsizlik oranı düşüyor olabilir.

Ancak geniş tanımlı işsizliğin ortaya koyduğu tablo, istihdam piyasasında çözüm bekleyen yapısal sorunların hâlâ varlığını koruduğunu gösteriyor.

Sonuç olarak;

Ekonomide başarı yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, çalışmak isteyen herkesin üretimin içinde yer bulabildiği, emeğinin karşılığını alabildiği ve geleceğe güvenle bakabildiği bir istihdam düzeniyle ölçülür.

Ne dersiniz?