Yeni "tıbbi sülük" türü keşfedildi

Fırat Üniversitesi (FÜ) Su Ürünleri  Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Naim Sağlam tarafından yeni bir tıbbi sülük  türü bulundu.

Prof. Dr. Sağlam'ın, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki bataklık  alanlarda yaptığı araştırmalar sonucunda keşfettiği ve ''Hirudo sulukii' adını  verdiği yeni türün, diğer tıbbi sülüklerden farklı olarak insan vücuduna daha iyi  tutunması ve kan emerken salgıladığı zengin bioaktif maddelerle alternatif tıpta  bir çok hastalığın tedavisinde öne çıkması bekleniyor.

Türkiye'de yaşayan diğer tıbbi sülük türleri gibi nesli tükenme  tehlikesi altında bulunan Hirudo sulukiinin, FÜ bünyesinde kurulacak sülük üretim  tesisi ile yetiştiriciliği yapılarak alternatif tıpta kullanılmak üzere Avrupa'ya  ihraç edilmesi için çalışma başlatıldı.

Sağlam, yaptığı açıklamada, 2011 yılında Güneydoğu  Anadolu Bölgesi'nde bataklık alanlarda yaptığı araştırmalar sırasında bulduğu ve  incelediği sülüğün yeni bir tür olabileceği ile ilgili bulgular elde ettiğini  belirtti.

TÜBİTAK'dan aldığı proje desteğiyle 2015 yılında tıbbi sülüklerle  ilgili bilimsel bir çalışmaya katılmak üzere ABD'deki Rutgers Üniversitesine  gittiğini dile getiren Sağlam, keşfettiği yeni sülük türünü tescillemek için  girişimlerde bulunduğunu söyledi.

Sağlam, yaklaşık bir yıl süren çalışmaların ardından yeni türün 26  Ağustos 2016 tarihinde resmi olarak kayıt altına alındığını vurgulayarak, şunları  aktardı:

''Türün tescillenmesinde önce genetiksel çalışmalar yapılarak diğer  tıbbi sülüklerden farkları ortaya çıkarıldı. Farklar çıkarıldıktan sonra dünyaya  tescil edebilmemiz için Zoobank denilen yerde ismi, fotoğrafı, özellikleri, diğer  türlerden farklılıkları belirtilerek orada isimlendirilmiş oldu. Yine Amerika'da  dünyanın tanınmış bir müzesinde 'Türkiye'den bu sülük örnekleri tescillenmiştir'  diye bize katalog numarası verildi. Dolayısıyla dünya çapında bu sülükler, 'Türk  tıp sülüğü' olarak kayıtlara geçmiş oldu.''

İnsana daha iyi tutunuyor

Prof. Sağlam, halk arasında "doktor" ve "iyileştirici" gibi isimlerle  anılan tıbbi sülüklerin, sağlıkBakanlığınca çıkartılan Geleneksel ve Tamamlayıcı  Tıp Yönetmeliği kapsamında alternatif tıpta kullanımının giderek yaygınlaştığına  işaret etti.

Sadece Türkiye'de bulunan Hirudo sulukii'nin diğer türlerden üstün  özellikleriyle alternatif tıp için yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini  vurgulayan Sağlam, şu değerlendirmede bulundu:

''Küçük yapılı ve aktif hareket etmektedir. İnsana daha iyi tutunup,  kan emme özelliği bulunmaktadır. Genital organlar diğer türlere benzemekle  beraber farklı yönleri de vardır. Alt ve üst yüzeyleri diğer türlerden farklıdır.  Sülüklerin tedavi etme özelliği vermiş oldukları bioaktif maddelerle  sağlamaktadır. Kan emme sırasında vücuda vermiş olduğu bioaktif maddeler önem arz  ettiğinden önümüzdeki dönemlerde bunların üzerinde yapılacak çalışmalarla Hirudo  sulukiinin çok iyi tedavi etme özellikleri ortaya çıkacaktır.''

Yetiştiriciliği yapılacak

Sağlam, Türkiye'nin Nesli Tükenmekte Olan Yabani Hayvan ve Bitki  Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamında dünyaya  sülük satışı yapan tek ülke konumunda olduğunu vurguladı.

Tıbbi sülüklerin Avrupa'da yoğun kullanılması ve kirlilik gibi  nedenlerle büyük ölçüde yok edildiğini, Türkiye'de de popülasyonlarının her geçen  yıl daha da azaldığını aktaran Sağlam, dünyadaki fiyatlarına bakıldığında  tanesinin 15 dolara kadar alıcı bulduğuna dikkati çekti.

"Bataklık alanları kurutmamamız lazım"

Ekonomisi bu kadar yüksek bir üründen ülke olarak gerektiği gibi  faydalanamadığına işaret eden Sağlam, 2003 yılında 5 bin 430 kilogram olan sülük  ihracatının 2015'te 166 kilograma kadar düşmesinin bunun açık bir göstergesi  olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Türlerimizi hem korumamız hem de ticari olarak daha yüksek gelirler  elde edebileceğimiz şekilde işletmemiz gerekiyor. Özellikle bataklık alanları  kurutmamamız lazım. İhracatı yapılırken gümrük kapılarında bu türleri çok iyi  denetlenmemiz, Kaçak yollardan götürülmesine engel olmamız gerekiyor. Yeni  türümüzün önümüzdeki günlerde fakülte olarak yetiştiriciliğine başlayacağız.''

"Türkiye için 2. tür tescillendi"

Kurumların vereceği desteklerle yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması  gerektiğini vurgulayan Sağlam, ''Bugüne kadar dünyada tıbbi anlamda yaygın olarak  kullanılan hirudo cinsi içerisinde 5 tane tıbbi sülük türü bulunmaktaydı. Hirudo  sulukii türüyle dünya için 6. türümüzü Türkiye'den tescillemiş oluyoruz, aynı  zamanda Türkiye içinde 2. türümüzü tescillemiş olduk. Bundan sonra Hirudo sulukii   Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden ihraç edilerek başka Avrupa ülkeleri olmak üzere  tüm dünyada tıbba hizmet etmiş olacak.'' diye konuştu.