Trabzon madenlerdeki 'kontrolsüz patlatmalar' heyelanları tetikleniyor

Doğu Karadeniz'de küresel iklim sıcaklığının etkileri ile görülen ani, lokal ve şiddetli yağışlar, can ve mal kayıpları ile sel, taşkın ve heyelanlara yol yanar. Yağışlar, özellikle dik ve eğimli arazilerde toprak hareketlerine de neden oluyor. Bölgede, son yıllarda heyelanların yanı sıra özellikle dağlardan kara yollarına kaya düşme vakaları başta olmak üzere doğal afetler artış gösteriyor. Bölgedeki bilim insanları, artan gelişmelerin nedenlerini ortaya çıkarıyor, olumsuz sonuçlar da en aza indirgemek için akademik çalışmayı sürdürüyor. Yapılan incelemelerde; bölgedeki yapı malzemesi üretimi yaygın olan taş ocağı ve diğer maden sahalarındaki kontrolsüz patlatmaların organize oylamaların heyelanlarını tetiklediği belirlendi. Madenlerde patlama miktarı, patlama sayısı ve devamının doğru olmayışının, büyüme problemlerinin artırıldığını, denetim ve temizliğin yoğunlaştırılmasını öneriyor.

'TİTREŞİMLER, ZAMANLA TOPOĞRAFYAYI DA BOZAR'

KTÜ Mühendislik Fakültesi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Kerim Aydıner, bölgedeki taş ocaklarında uygulanan kontrolsüz patlatmaların, arazide bozduğunu belirterek, "Doğu Karadeniz deyince aklımıza metal madenciliği gelir. Artvin'den Hopa'ya kadar altın, gümüş ve bakır gibi metal madenlerinin çıkarıldığı faaliyetler var. Bunun yanında yapı malzemeleri üretimi için önemli bir olmayan taş ocağı işletmeleri de var. Taş ocakları bölgesinde sık görülen madencilik faaliyetleri arasında. Doğu Karadeniz'de patlamadan kaynaklanan seçimler, sadece modeller yani hassas binalar ya da hassas doğal tarihi yapılar bozulmakla kalmıyor, otomatik olarak ya da zaman içerisinde yakın çevredeki topoğrafyayı da bozup, heyelan, toprak kayması ve blok düşme gibi arızalara de sebep olabilir" dedi.

'FAALİYETLERİN ÇEVREDE OLUŞABİLECEK TAHRİBATI MİNİMUMA İNDİRECEK ŞEKİLDE YAPILMALI'

Madencilik sistemlerinde uyumun gelişimini vurgulayan Prof. Dr. Faaliyetlerin çevrede bulunacağı tahribatı minimuma indirecek şekilde yapılması gerekir. Bu özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi için çok daha önemli bir husus. Eğimli bir yamaçta bir kayanın korunmasında kırık ve çatlaklar mevcut ağırlığıyla hareket ettirerek hazır bir kütle ve blok var demektir. Yakınlardaki bir patlama bu sızmanın dağılmasından ayrılmasına neden olur. Dolayısıyla patlama bu gibi olaylarla heyelan için doğrudan sebep de olabilir. Doğu Karadeniz'deki madenlerde yapılan patlayıcılar heyelanlar için ciddi bir başlatmayı kolaylaştırıcı ve kolaylaştırıcı sebeptir. Doğu Karadeniz'de yapılacak olan açık işletme madenciliğinin ya da yerde ve pratikte yakın madencilik yöntemleri, topoğrafyaya zarar vermeyecek şekilde ve uygun şekilde satın alınması gerekir. Kullanılarak patlayıcının miktarının belirlenmesinden başlayarak, patlayıcıların yayılma alanlarının uygun şekilde eğimlendirilmesi gerekir. Ayrıca patlatma yapılan çevrenin de özellikleri bakılarak patlatmaların miktarları, parçaları ve zamanları da doğru tanımlanmalıdır" diye konuştu.