TOSYÖV Kadınlar Kurulu Bursa'da kadın girişimcilerin sorunlarını ele aldı

ERCAN ÇALIŞIR - CANSU ÖZDEMİR / BURSADA BUGÜN

Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı (TOSYÖV) Bursa bünyesinde yer alan Kadın Girişimciler Kurulu'nun "Kadının iş hayatındaki varlığı ve kadın girişimcilerimizin sıkça yaşadığı engel ve sorunlar" başlığı altında düzenlediği söyleşi ve bilgilendirme toplantısı, Atatürk Kent Ormanı Double F Restoran'da gerçekleşti.

TOSYÖV Bursa Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Gül Çiçek Zengin Bitaş'ın konuşmasından satır başları; 

Ekonomik büyüme ve gelişme için; dijitalleşmek, Ar-Ge inovasyon yapmak, girişimciliği artırmak ve istihdam sağlamak çok önemli rol oynamaktadır. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki; cinsiyet eşitliğinin gelişmiş olduğu ülkelerin ekonomileri, bu eşitliği sağlayamamış ülkelere göre daha iyi performans sergilemektedirler. Bu nedenle kadınların ekonomik yaşama katkısı gelişmişlik açısından çok önemlidir.

Değerli basın mensupları,Bu konuda resmi veriler ışığında sizlerle bazı rakamları paylaşmak istiyorum.Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2021 verilerine göre: Türkiye nüfusunun %49.9'u kadınlardan oluşmasına rağmen; kadınların işgücüne katılım oranı %30 civarındadır. AB'de %50, Amerika'da %60 oranındadır. 2020 de dünya genelinde kadınlar, girişimcilerin %34'ünü oluştururken; Türkiye'de %13 ile sınırlı kaldılar. Bir önceki yıl ise bu oran %11'di. Kadın ve erkek girişimciliği arasındaki bu oransal farkların nedenlerini akademik araştırmalar temelinde özetleyecek olursak; Kadınlar ve erkekler arasında önemli psikolojik ve sosyoekonomik farklılıklar vardır. Bu farklar kadınları girişimcilikten uzak tutmaktadır. Kadın girişimciler erkek girişimcilere göre risk alma konusunda daha az isteklidirler. Kadın girişimciliğinde kayıt dışı çalışma oranı daha yüksektir.

Ekonomide kadın girişimci oranının artması o ekonomi için kaldıraç etkisi yaratmaktadır. Aynı zamanda kadın girişimciliğinin ekonomiye katkısı sadece ekonomik büyüme ile sınırlı kalmamakta, aynı zamanda yeni iş olanakları yaratarak istihdamı da artırmaktadır.Peki kadın istihdamında durum nasıl? TÜİK verilerine göre 2020 yılında, Türkiye'de 15 ve daha yukarı yaştaki istihdam edilen kadınların oranı %26.3, erkeklerin ise %59.8'dir. Yönetici pozisyonundaki kadın oranı ise; %19.3'tür. Yine araştırma sonuçları gösteriyor ki: Türkiye, İnsani Gelişme Endeksi'nde en yüksek gelişme grubundaki ülkeler içerisinde yer alırken, Toplumsal Cinsiyet Gelişme Endeksi'nde dördüncü grup ülkeler arasında yer alıyor.

Yine TÜİK verilerinde illerimize göre;

En yüksek kadın istihdam oranı %34.7 ile Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin ve Gümüşhane; En düşük kadın istihdam oranı %12.6 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt'tir.

Bu veriler bize gösteriyor ki kadın çalışanlar ağırlıklı olarak tarım sektöründedir.

Yüksek öğretimde görevli profesörler içinde kadın profesör oranı %32.4, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kadın milletvekili oranı ise: %17.4 tür. Maalesef kadınların eğitim alanındaki aktifliğini siyaset hayatında olmadığını görmekteyiz. Sizlere biraz da Tosyöv Bursa Derneğimizden ve kadın girişimciliği ve istihdamıyla ilgili yapılan çalışmalardan bahsetmek istiyorum. Tosyöv Bursa Derneği kuruluşundan günümüze kadar aktif olarak Kobilerin yanında olmuş, girişimciliği ve özellikle kadın girişimciliğini desteklemiştir. 30 yılı aşan kurumsal kimliği ile her platformda, kobilerin ülke ekonomisinin ve gelişiminin katkısına vurgu yapmış, yöneticilerini, çalışanlarını bu sürece dahil etmiştir. Kadın girişimciliğinin güçlenmesi adına dayanışma ve iletişimin gücüne inanarak, toplumsal ve ekonomik gelişme için kadınların desteklenmesine, başkalarına örnek olacak başarılarının duyurulmasına vesile olmuştur. Bu konunun önemine binaen, özellikle son yıllarda dernek yönetim kurullarında kadın yönetim kurulu üyesi sayısı devamlı artırılmış, bugün ise oransal olarak kadın Yönetim kurulu üyemiz %40'lara ulaşmıştır.

Günümüzde birçok kurum kadınlarımız için fırsat eşitliği sağlamak, pozitif ayrımcılık yapmak için destekler sağlamaktadır. Bu destekleri, girişimciliğin özendirmesini ve yeni istihdam yaratılmasını sağlaması açısından önemsiyoruz. Toplumumuzun da kadın ve fırsat eşitliği konusunda daha duyarlı olmasını, Kadın platformlarının ve STK'ların farkındalık yaratan çalışmalar ve faaliyetler yapmalarını talep ediyoruz. TOSYÖV Bursa kuruluşundan bugüne kadar olduğu gibi, kadın girişimciliği ve kadın istihdamı konusunda gayretli çalışmalarına devam edecektir. Bugün sizlere Tosyöv Bursa Derneği olarak yaptığımız bir araştırmanın sonuçlarını paylaşmak istiyorum. Araştırmamızı; Çalışan kadınlar ve kadın girişimciler olarak iki kategoriye ayırdık. 1.Çalışan Kadınlar: Çalışan Kadınlar anketimize katılan 123 kişiden %78.6 sı Lisans ve üstü eğitimli olup %46.3 sanayide, %46.3 hizmet sektöründe, %7.3'ü kamuda çalışanlardan oluşmaktadır. Bu kadınlarımızın %63.3 'ü diyor ki; "İş hayatında kadın olmak erkeklere göre daha zor"%81'inin çalıştıkları firma ve kurumların sosyal haklar içeren şirket politikalarının olmadığı veya eksik olduğu, düşük ücret, uzun mesai saatleri, haksız rekabet, taciz, mobbing yaşadıklarını, hizmet ve çalışma konusunda hak ettikleri değerin verilmediğini, bedensel güç isteyen işlerde yaşadıkları zorlukları, doğum sonrası işe dönüşlerinde yaşadıkları sıkıntıları  ve erkek egemen toplumda yaşadığımız için iş hayatında da bu eşitsizliğin sürdüğünü ifade etmişlerdir.

Taleplerinde ise; esnek çalışma sistemi, Cumartesi günü çalışmanın kaldırılması, özel günlerde evden çalışma ya da izin kullanabilmesi, sosyal haklar konusunda mahrum bırakılmama, kreş yardımı, görev ve yetki alma konusunda cinsiyet eşitliğinin gözetilmesi ve sadece bir kadın çalışan olarak işyeri sorumluluğu dışında ev ve aile sorumluluğunun olduğunun hatırlanması gerektiğini belirtmişlerdir. Kadınlarımıza; tüm yetkiler sizde olsa kadın istihdamını artırmak için nasıl bir sistem/mekanizma kurar, nasıl bir destek sağlardınız diye de sorduk. Aldığımız cevaplar; Çalışma saatlerini daha esnek hale getirirdim. Homeoffice çalışmalarında ciddi bir takip sistemi kurardım. Mesai saatlerinin verimliliğini önemserdim. Kadın çalışanlara ücretsiz olarak bilgi ve birikimlerini artıran, ekipman kullanmayı öğreten eğitimler verirdim. Her çalışana kreş yardımı sağlardım. Kadınların detayları görme kabiliyeti üstün olduğu için, bu özellikleri gerektiren işlerde önceliği kadın çalışanlara verirdim. Anne olan çalışanlara ilave imkânlar sağlardım. Yönetici pozisyonunda daha çok kadın istihdamı için çalışırdım. İş yerlerinde %50-%50 kadın erkek çalışan oranını sağlardım vb. benzeri cümlelerle görüşlerini belirtmişlerdir. 2.Kadın Girişimciler: 42 Kadın Girişimciyle yaptığımız anket sonuçlarında ise; %70'inin lisans ve üstü eğitimli ve bunların %60'ının hizmet sektöründe faaliyette olduklarını, yine %70'inin işlerini kurarken hiçbir devlet desteğinden faydalanmadıklarını gördük. İş hayatınızda yaşadığınız zorluklar nelerdir diye sorduğumuzda; Yaşları genç olanların belirli bir network oluşturamadıklarını, her ortama rahat girip çıkamadıklarını, satışlarda yaşadıkları zorlukları, özellikle hizmet sektöründe kaliteli iş tanımı ve karşılığının olmaması, yetişmiş uzman personel eksikliği, cinsiyet eşitsizliği, gerek devlet tarafından gerek STK lar tarafından yeterli desteği alamadıkları, vergilerin yüksekliği, çalışma saatleri, gerek global gerekse ulusal ekonomik krizlerden ziyadesiyle olumsuz etkilendiklerini, yüksek oranlı krediler,kadın olarak işyeri sorumluluğu yanında ev sorumluluğunun olması nedeniyle yaşanan sıkıntılar  ve bunun gibi cümlelerle yaşadıkları sorunları ifade ettiler. Tüm yetkiler sizde olsa kadın girişimciliğini artırmak için nasıl bir sistem/mekanizma kurarsınız sorumuza ise; Girişimci kadınlara maddi desteği artırırdım. Vergi avantajları sağlardım.  Yenilikçi fikirleri destekleyici mekanizmalar oluştururdum. Kuruluşta finansmanını sağlar, sıkı takip ve denetleme sağlardım. Ekonomik kriz zamanlarında ilave destekler sağlardım. Girişimci desteği alacak kadınların yaş sınırını kaldırır, profesyonel yardım taleplerini ücretsiz karşılardım. Girişimcinin talep ettiği konularda yerel otoriteyi de devreye sokar desteklerini ücretsiz sunmasını sağlardım. Özellikle küçük esnafı destekleyerek girişimci kadın sayısını artırırdım. Okullarda girişimcilik derslerini müfredata alır öğrencileri sahadaki örneklerle buluşturup özendirici etkinlikler yapardım. Kadın girişimcilerin işletmelerini en az 3 yıl vergiden muaf tutardım. İşletme ile üniversite işbirliğinde verilen eğitim ve seminerleri zorunlu tutardım cümlelerine ilave olarak; Mentörlük desteğinin öneminden, kadınların eli ekmek tutan, ekonomik bağımsızlığını kazanmış bireyler olarak kendilerine ve ülkelerine değer yaratan, esnaf, girişimci, çalışan kadınlar olarak sayılarının artması gerektiğinden ve elbette bir kadın, bir anne, bir eş olarak toplumda hak ettikleri değere kavuşmuş cinsiyet eşitliğinin sağlandığı bu güzel ülkede daha çok üreten başarılı kadınlarımızın hikayelerini duymak temennilerini ilettiler. Değerli basın mensupları, Biz de Tosyöv Bursa ailesi olarak Kadınlarımızın her alanda hak ettikleri değeri görebilecekleri bir ortamda yaşama ve çalışmaları dileklerimizi iletiyor, elimizde olmayan nedenlerle ertelemek zorunda kaldığımız 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Gününü bugün sizlerle birlikte kutluyor, gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ediyoruz. Sözlerime son verirken Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ün " Size taaruzu değil, ölmeyi emrediyorum" sözlerinin vücut bulduğu 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma günü vesilesi ile Türk Milletinin bölünmez bütünlüğü uğruna hayatlarını feda eden aziz şehitlerimizi, ebediyete intikal eden ve hayatta olan gazilerimizi rahmet ve şükranla anıyorum.''

Uludağ Üniversitesi Araştırma Görevlisi Ceyda Kavurmacı Aytaç, "Akademik alan kadınlar için avantajlı bir alan. Akademisyen kadınlar şanslı diye düşünüyorum. Çalışma saatleri ve özel izinler konusunda baskı veya tepki görmüyoruz. Fiziki bir ofiste kalma baskısı da yok. Mekan yada zaman farketmeksizin çalışıyoruz. Yayın yapma, kongrelere katılma gibi güzellikleri var. Yükselme kriterleri şeffaf. Kriterleri sağlayanlar herhangi bir sorunla karşılaşmıyor. Bunların hepsi bir avantaj. Akademik alan kadına yük getirir mi? Diye bakarsak, zihin yorgunluğunu olabilir" diye konuştu.