Tehlikeli kokteyl! Küresel piyasalar çalkalanıyor!

Yılbaşında piyasalarda Çin'le başlayan gerginlik, Suudi Arabistan-İran çekişmesi ve Kuzey Kore'nin hidrojen bombasıyla adeta kabusa dönüştü. Çin borsası bu hafta ikinci kez kapatıldı, Asya ve Avrupa borsaları düştü. Tüm dünya borsalarında yılbaşından bu yana 2.5 trilyor dolar buhar oldu. Petrol 32 dolara indi. İç piyasada dolar/TL 3.02'yi geçti. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, son gelişmeleri, "Güçlenen dolar ve düşen emtia fiyatları yükselen piyasa ekonomileri için en kötü kokteyl" şeklinde yorumlarken, İngiltere Maliye Bakanı George Osborne da riskleri, 'Tehlikeli kokteyl'e benzetti. Ünlü yatırımcı George Soros ise ortamın 2008 krizini hatırlattığına dikkat çekti.

29 dakika dayanabildi

Çin'in yuandaki değer kaybını dün hızlandırarak bölge para birimlerinde büyük dalgalanmalara yol açması Çin borsalarında düşüşlere neden oldu. Çin'de hisse senedi işlemleri, CSI 300 Endeksi'ndeki düşüşün yüzde 7'yi aşması üzerine, bu hafta ikinci kez durduruldu. Borsa sadece 29 dakika açık kalabildi. Dün ilerleyen saatlerde Çin'de borsaların yüzde 7'i aşan düşüşlerde piyasayı işleme kapatan devre kesici düzenleme askıya alındı.

Dalgalanma sadece Asya'da yaşanmadı. Avrupa borsaları Almanya, Fransa, İtalya, Fransa ve Portekiz'de yüzde 3'e varan düşüşler kaydedildi. ABD borsaları güne yüzde 1.5'lik düşüşle başladı.

En çok TL değer kaybetti

Çin'in yuanın değerini sert bir şekilde aşağı çekmeye devam etmesinin ardından dolar/TL'de kayıplar dün de sürdü. Dolar en son 2 Ekim 2015'te gördüğü 3.0244 düzeyine kadar yükseldi. Çin'in devre kesiciyi askıya almasının ardından kur 3 TL'nin altına inerken, 69.687 puana kadar düşen borsa da toparlandı. Yılbaşından bu yana yüzde 3.4 ile en çok değer kaybeden para birimi olan TL, bu unvanını sürdürdü.

Başçı: Oynaklık biraz azalıyor

Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı, Plan ve Bütçe Komisyonu'na yaptığı sunumda küresel para politikalarının normalleşmeye başlamasıyla birlikte oynaklık göstergelerinde bir miktar azalış gözlendiğini bildirdi. Başçı, "Oynaklıklarda gözlenen düşüşün kalıcı olması halinde önümüzdeki toplantıdan itibaren para politikasındaki sadeleşme adımlarına başlanabilecek" mesajını verdi. Başçı, şu noktaların altını çizdi:

- Kararlı para politikası duruşu ve mali disiplinin desteğiyle enflasyon son yıllarda tek haneli seviyelerde seyretse de fiyat istikrarı tam olarak sağlanamadı.

- Döviz kuru hareketleri enflasyonu olumsuz yönde etkiledi.

- Uzun vadeli enflasyon beklentileri kısa vadeli enflasyon beklentilerine göre daha istikrarlı seyrediyor.

- 2016'da enflasyonun görünümü açısından kamu harcamalarının ve belli başlı maliyet unsurlarının kontrol altında tutulması önem arz edecek.

Döviz rezervi 3.5 yılın dibinde

Merkez Bankası'nın (TCMB) 25 Aralık'ta 95.7 milyar dolar olan brüt döviz rezervi, 31 Aralık itibarıyla 92.92 milyar dolara geriledi. Bankanın rezervleri böylece 7 Eylül 2012'den beri en düşük düzeye indi. Altın rezervleri 17.61 milyar dolar olurken, TCMB'nin toplam rezervi 110.53 milyar dolar olarak gerçekleşti. 25 Aralık'ta altın rezervleri 17.55 milyar dolar, toplam rezervler 113.25 milyar dolar olarak açıklanmıştı.

Doları yükselten 4 büyük neden

- Çin'in yuanın daha çok zayıflamasına izin vererek yavaşlayan ekonomisine dair endişelerin artmasına yol açması.

- Kuzey Kore'nin hidrojen bombası denemesi gelişmekte olan para birimlerinde kayıplara neden oldu.

- Hafta başında baş gösteren ve dün büyükelçilik bombalanmasına kadar büyüyen Suudi Arabistan-İran krizi.

- TL'de olumsuz iç dinamikler de etkili. Analistlere göre TCMB'nin sert para politikası adımları atacağı konusundaki endişeler, TL'nin dış şoklara karşı kırılganlığını artırıyor.