TBMM'den 691 sayfalık kritik rapor: 'Suça sürüklenen çocuk' taslağa tamamlandı

TBMM bünyesinde AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlığında faaliyet gösteren "Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu", çalışmalarını tamamlayarak taslak raporunu ortaya koydu. İlk etapta üç ay olarak planlanan süreç, verilen bir aylık ek süreyle birlikte genişletilirken, komisyonun hazırladığı rapor milletvekillerinin değerlendirmesine sunuldu. Görüş ve önerilerin ardından nihai metnin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na iletilmesi bekleniyor.

ÇOK BOYUTLU YAKLAŞIMLA HAZIRLANAN RAPOR

Toplam 6 bölüm ve 691 sayfadan oluşan raporun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Komisyon Başkanı Durgut, çocukların suça sürüklenmesini yalnızca adli bir mesele olarak görmediklerini vurguladı. Çocuk suçluluğunun; bireysel, ailesel, çevresel ve toplumsal dinamiklerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir yapı olduğuna dikkat çekildi.

Raporda, risk faktörlerinin yalnızca aile yapısıyla sınırlı olmadığı; okul ortamı, akran ilişkileri, yaşanılan mahalle koşulları, dijital dünya ve kamu politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiği ifade edildi.

SAHADA YÜRÜTÜLEN GENİŞ ÇAPLI ÇALIŞMALAR

Komisyonun çalışma süreci boyunca çok sayıda kurumla temas kurulduğu, toplam 20 toplantı gerçekleştirildiği ve 8 ayrı saha ziyaretinin yapıldığı aktarıldı. Bu ziyaretlerde mevcut uygulamalar yerinde incelenerek sistemin işleyişine dair doğrudan veriler toplandı.

Ayrıca çocuk kapalı infaz kurumları ve çocuk eğitim evlerinde bulunan 4 bin 989 çocuk arasından seçilen 610 kişiyle kapsamlı bir araştırma gerçekleştirildi. Tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle yapılan çalışmada, çocukların suça yönelmesinde etkili olan bireysel ve çevresel faktörler analiz edildi.

VERİLERDE DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ EĞİLİMİ

Raporda yer alan TÜİK verileri, çocukların adli sistemle temasında son yıllarda belirgin bir artış yaşandığını ortaya koydu. 2015 yılında 133 bin 829 olan olay sayısının, 2024 itibarıyla 202 bin 785'e yükseldiği belirtildi. Bu artışın yaklaşık yüzde 51,5 seviyesinde olduğu ifade edildi.

Özellikle yaralama suçlarının dikkat çekici şekilde yükseldiği vurgulandı. 2015'te 45 bin 850 olan bu tür olayların 2024'te 81 bin 875'e çıktığı, oransal artışın ise yüzde 78,6'ya ulaştığı kaydedildi. Raporda, çocuklar arasında şiddet içeren davranışların daha görünür hale geldiğine işaret edildi.

Uyuşturucu ve uyarıcı maddeyle ilişkili suçlarda da ciddi bir yükseliş tespit edildi. 2015'te 7 bin 545 olan olay sayısının 2024'te 16 bin 563'e ulaştığı ve bu alanda yüzde 119,5 oranında artış yaşandığı belirtildi.

ÖNLEYİCİ POLİTİKALAR VE YENİ MODEL ÖNERİLERİ

Komisyon raporunda, çocuk suçluluğunun önlenmesi için çok katmanlı bir politika seti önerildi. Okul öncesi ve ilkokul düzeyinde psikososyal tarama programlarının zorunlu hale getirilmesi, risk altındaki ailelere yönelik sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve erken müdahale sistemlerinin kurulması öneriler arasında yer aldı.

Ayrıca tüm okullarda "Güvenli Okul Planı" oluşturulması, rehber öğretmen sayısının artırılması, okul giriş-çıkışlarında dijital güvenlik sistemlerinin yaygınlaştırılması ve disiplin süreçlerinin yasal çerçeveye kavuşturulması da raporda öne çıkan başlıklar arasında sıralandı.

Dijital ortamda çocukları etkileyen içeriklerin daha sıkı denetlenmesi, bağımlılıkla mücadelede rehabilitasyon süreçlerinin yeniden yapılandırılması ve tahliye sonrası çocukların takibine yönelik yeni bir sistem kurulması gerektiği de vurgulandı.

Raporda ayrıca çocuk adalet sistemine ilişkin terminolojinin güncellenmesi önerilirken, "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adli süreçteki çocuk" kullanımının değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.