Satılık kilisenin Osmanlı döneminde restorasyonu istenmiş

Bursalı tarih öğretmeni Ömer Faruk Dinçel, (Siyi) Kumyaka'daki Hagios Taxiarchoi/Başmelekler Kilisesi'ni Başbakanlık Osmanlı arşivlerinde araştırdı. Kilisenin Osmanlı arşivinde "Ayvastranos" adıyla kayıtlı olduğu ortaya çıktı. HAT.776/36416 numaralı belgede, aralarında Kumyaka köyündeki bu kilise ile Pazarköy kazasına bağlı Yeniköy'de bulunan Karabet Kilisesi'nin de harap ve tamire muhtaç olduğundan bahsediliyor. Bu durumun, Hüdavendigar sancağı mutasarrıfı Derviş Paşa tarafından şeyhülislam aracılığıyla saraya bildirildiği öğrenildi. Derviş Paşa'nın, kilise tamirinin dine uygun olup olmadığı hususunda şeyhülislamdan fetva ve müftüden izin istediği bildirildi.
Hatırlanacağı gibi, Kumyaka köyü merkezi, 14 Ekim 1990 tarihinden itibaren Koruma Kurulu'nun kararıyla kentsel sit alanı ilan edilmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Koruma Kurulu arşivlerinde Başmelekler Kilisesi'nin onarım talebine ilişkin herhangi bir belge bulunmadığını açıklamıştı.