Sağlıklı bir hamilelik için ne yapmalıyım?

Hayatınızın en özel dönemlerinden biri olan hamilelik, vücudunuzda ve ruhsal yaşamınızda farklılıklara neden olacaktır. Siz de 'önce çocuğum' diyorsanız, tavsiyeleri dikkatle okumanızı öneririz. Hele ki ilk gebeliğinizi yaşıyorsanız, oldukça gizemli bir yolculuğa çıkmış gibi heyecanlı olursunuz. Hiç kaygılanmayın!

İLK AYLAR ÖNEMLİ!

Gebelikte ilk aylar çok önemli öyle ki karnınızda yepyeni bir bebek gelişiyor. Toplam gebelik süresi ortalama 40 hafta yani 280 gündür. Gebelerin çoğu 40 haftaya varmadan doğum gerçekleşir. Nadir de olsa 40 haftalık süreyi aşan gebelerde vardır. Bebeklerin zeka gelişimi anne karnında başlarken, uzmanlara hamilelikte anne adayının beslenme şeklinin oldukça önemli olduğuna dikkati çekiyor. İlk 3 aylık dönem, İkinci 3 aylık dönem ve üçüncü 3 aylık dönem. İlk 3 aylık dönemde bebek gelişimine başlar, ikinci 3 aylık dönemde bebek gelişimine devam eder, üçüncü 3 aylık dönemde ise doğuma hazırlık ve sonunda doğum gerçekleşir. Gebelik öncesi 3 ay ve gebelik sonrası ilk 3 ay 0,4 mg Folik asit kullanılması öneriliyor. Gebelik döneminde hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı açısından bilinçli beslenmek çok önemlidir. Bu dönemde folik asit içeren koyu yeşil yapraklı sebzeler tüm tahıllar ve kuru baklagillerin bolca tüketilmesi gerekiyor. Hamilelik döneminde tüketilen besinlerin, anne karnındaki bebeğin gelişiminde olduğu kadar zekası üzerinde de etkisi oldukça büyük. Bunun için bazı besinleri hamileliğinizde mutlaka tüketmeniz gerekirken bazılarından da uzak durmanız gerekiyor.

BULANTILAR BAŞLIYOR

Hamileliğinizin ikinci ayına geldiğinizde bebeğiniz büyüyüp gelişmektedir. Göğüslerinizde dolgunluk, şişlik, hassasiyet, göğüs ucunda koyulaşma görülürken, plasenta gelişir ve daha fazla hormon salgılamaya başlarsınız. Bu ay içinde kendinizi daha yorgun hissedebilirsiniz, bulantı ve kusma şikayetleriniz de yine ikinci ayda artacaktır. Karnınız görünür derecede büyüse de belirgin bir kilo artışınız olmayacağından ikinci ay kendinizde fiziksel anlamda bir değişiklik hissetmeyebilirsiniz.
Sinirlilik, ağlama isteği, duygusal değişiklikler, korku, neşe, kaygı duyabilir; mantıksız davranışlarda bulunmanız da normal bir durumdur. İkinci ayda ise bebeğinizin böbrek, kalp, sinir sistemi gelişmeye başlar. Beyin, omurilik bağlantısı oluşurken, organ gelişimi nedeniyle kritik bir dönemdir. El ve ayak parmakları, dizleri ve dirsekleri gelişmeye başlar. Bacakları uzamaya, kolları gelişmeye ve elleri bilekten esnek hal almaya başlar. Kemikleri sertleşmeye, kıkırdak dokuları oluşmaya başlar. Yüz özellikleri daha belirginleşir. Gözleri, göz kapakları ve burun delikleri şekillenmeye başlar. Bebeğiniz yaklaşık çilek büyüklüğünde 2,5 cm kadardır. Kan tetkikleri; kan sayımı, kızamık, kızamıkçık ölçümü, frengi için serolojik test, hepatit B bakılmalı, Kan basıncı, kilonuz ölçülmeli ve idrarda şeker, protein, bakteri miktarları ölçülmelidir.

YİYECEKLERİNİZE DİKKAT EDİN

Hamileliğin üçüncü ayında ise aşermeleriniz başlayacaktır. 3. ayda bebek açısından çok hızlı bir gelişim söz konusudur. Bebekteki organ gelişimi son aşamaya gelmiştir. Kollar ve bacaklar yavaş yavaş uzamaya, gözler oluşmaya başlar ve yanlardan ortaya doğru yavaşça ilerler. Zor oluşan dudak ve damak bu dönemde oluşur. Beyin dokusu hızlı bir şekilde oluşmaya başlar. Tat alma ve dokunma duyusu oluşur. 2-3 cm boyundaki bebeğin hareketleri bu aşamada görülebilir. Anne adaylarının en büyük kaygısı, hiçbir şey yiyemedikleri için bebeğe zarar verdikleri korkusudur. Ancak bebek bu dönemde çok az besine ihtiyaç duyduğu için bu korku yersizdir. Önemli olan 12. haftadan sonra iyi beslenmektir. Doktor kontrolleri ihmal edilmemeli, kan sayımı, idrar tahlili, idrar kültürü, toksoplazma, kızamıkçık ve tiroid testleri yaptırılmalıdır.

KALP ATIŞLARINI HİSSEDECEKSİNİZ

Dördüncü ve beşinci aylarda artık bebeğinizin karnınızdaki ilk hareketlerini hissetmeye başlıyorsunuz. Bu ayların sonuna doğru kulağını karnınıza doğru koyan birisi bebeğinizin kalp atışlarını rahatlıkla duyabilir. Bebeğinizin cinsiyetini öğrenebileceğiniz 5. ay, ayrıca onun duygusal gelişimi için de oldukça önemli bir dönem. Bebeğinizin boyutları geçen ayların iki katına çıkmıştır. Boyu yaklaşık 20 cm, ağırlığı 500 gram civarındadır. Bol miktarda meyve ve sebzeler (taze, donmuş, teneke kutuda konserve, kurutulmuş veya bir bardak meyve suyu) - günde en az beş porsiyon hedefleyin. Örneğin yağsız et ve tavuk, balık (biri yağlı balık olmak üzere haftada en az iki kez balık yemeyi hedefleyin), yumurta ve bakliyat (örneğin fasulye ve mercimek) gibi protein. Bunlar aynı zamanda iyi birer demir kaynağıdır.Süt, peynir ve yoğurt gibi, kalsiyum içeren süt ürünlerini de tüketmeyi unutmayın!

GEBELİKTE KAÇ KİLO ALMALIYIZ?

Doğum zamanı bebek yaklaşık 3-4 kg, amnion sıvısı 900 gr, plasenta 900 gr, rahimin ağırlığı 900 gr, göğüslerin büyümesi 1-2 kg, kan hacminin artması 1-1.5 kg ve vücut yağında öngörülebilen bir artma 1-2 kilo olursa beklenen kilo artışı 10-12 kg olacaktır. Zayıf ve uzun boylu kadınların 15 kg a kadar, kilolu ve kısa boylu kadınların 8-9 kilo alması daha uygun olacaktır. Genellikle ilk 3 ay bulantı nedeniyle kilo verilebilir, ancak gebeliğin 24-25 haftasına kadar toplam 4-5 kg alınabilir, sonra haftada yarım kg dan fazla kilo alınmamalıdır. Gebelik başından itibaren haftada yarım kg kilo alınırsa bu 40 haftada toplam 20 kg a ulaşacaktır. Hamileler kendi tartılarıyla sabah, çıplak, aç olarak, idrar torbası ve bağırsaklar boş tartılmalıdır. Giysiler, dolu idrar torbası, mide ve barsakların tartıyı birkaç kilo bile yanıltabileceğini gözümüzün önünde bulundurmalıyız. Tartı , sert ve düzgün zeminde bulunmalı ve 0 ayarı yapılmalıdır. Gebelik boyunca bol su içilmesi gerektiğini mutlaka vurgulamalıyız. Günde en az 2 litre sıvı tüketilmesi ilk 12 haftada bulantı yakınmalarını azaltacak, özellikle 12-28 haftalarda idrar yolu enfeksiyonu riskini azaltacak ve son üç ayda erken doğum şansını azaltacaktır.

SON AYLARA DİKKAT!

Gebeliğin ikinci yarısında, özellikle yükselen rahimin mideyi yukarı itmesi ve mide asidinin yemek borusuna kaçması sonucu, ekşime, acıma, kazınma, boğazda yanma gibi reflü bulguları, özellikle kızartma, acı , turşu ve baharatla artabilir. Bunlara özen gösterilmesi, akşam yemeğinin geç yenmemesi, yemekten sonra yürüyüş yapılması, dolu mideyle yatılmaması, tercihan yüksek yastıkta yatılması öneriliyor. Cinsel beraberliğe, muayene bulguları uygun, risk grubunda olmayan hastalara gebelik başından itibaren izin verilebilir. Ancak 28 haftadan sonra, vajende meniyle temas önerilmez. Menide bulunan prostaglandin denilen maddeler, rahim kasılmalarını etkileyerek, son üç ayda onda bir olan erken doğum riskini etkileyebilirler. Bu dönemde prezervatif kullanmak uygun olacaktır. Memelerin aşırı uyarılmasıda rahim kasılmasını etkileyerek erken doğum riskini arttıracaktır. Hamileliğin son aylarında beslenme konusunda bir değişiklik gerekmez. Gebeliğin diğer aylarında olduğu gibi sık sık ve azar azar yemeye özen göstermek gerekir. Sağlıklı ve dengeli beslenmek birinci kuraldır. Gebelikte beslenme konusunda ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Doğuma gideceğiniz gün veya önceki gün aşırı yemek ve yağlı yiyeceklerden kaçınmalısınız. Şayet sezaryen kararı verilmişse ameliyattan önceki 8 saat hiçbir yiyecek ve içecek, az miktarda su dahi almamanız gerekir.