Psikolojik manipülasyon mağduru olabilir misiniz?

Eğer, sürekli kendinizi ispatlama ihtiyacı duyuyorsanız, sürekli onaylanmak istiyorsanız, zamanla kendinize olan güveniniz azalmışsa ve hatta kendinizden nefret etmeye başladıysanız, haklı olduğunuza inandığınız durumlarda bile kendinizden şüpheye düşüyor ve özür dileme gereği duyuyorsanız ve tükenmiş hissediyorsanız, psikolojik manipülasyon mağduru olma ihtimaliniz yüksek. Peki Psikolojik manipülasyon mağduru olabilir misiniz? 

Psikolojik manipülasyon "gaslighting" nedir?

Psikolojik manipülasyon kişinin bilinçli veya bilinçsiz olarak karşısındakinin davranışlarını veya algısını belli stratejiler kullanarak yanıltmayı, değiştirmeyi hedefleyen sosyal etki türü olarak tanımlanmaktadır. Gaslighting kavramı İngiliz yazar Patrick Hamilton'un 1938 yılında yazdığı 'Gas Light' oyunu ile ilk kez ortaya çıkmıştır. Sonrasında 1940 yılında İngiltere'de ve 1944 yılında ise Amerika'da çekilen film versiyonları ile toplumda büyük etki yaratmıştır. Oyun özetle, gaz lambasını eşinden habersiz bir şekilde her gün yavaş yavaş azaltan manipülatörün, bunu saklaması ve eşini delirdiğine ikna etmek için yaptığı psikolojik manipülasyonların zamanla eşinin gerçeklik algısının bozulmasına ve kendinden şüphe etmeye kadar gitmesini anlatan bir hikayedir.

Gaslighting yöntemleri nelerdir?

Psikolojik manipülasyonlar farklı şekillerde ve durumlarda ortaya çıkabilir. Gaslighting iş arkadaşları arasında, aile içinde veya romantik ilişkilerde görülebilmektedir. Bu durumlarla baş etmek için öncelikle maruz bırakılan durumu 'fark etmek' önemlidir. Bazı psikolojik manipülasyon örnekleri şunlardır;

Yalan söyleyerek manipüle etmek

Söylediklerini inkâr etmek

Konuşulan konuyu çarpıtmak ve kendi istediği yöne çekmek

Yanlış olana yönlendirmek

Duyguları ve düşünceleri küçümsemek, önemsizleştirmek

Akıl sağlığının yerinde olmadığı kişiye ve/veya çevresine söylemek

Kafa karıştırarak manipüle etmek

Aşağılamak

Karşıdakini suçlamak

Gaslighting'i fark etmeye yönelik olası örnekler nelerdir?

Gashligthin uygulayan insanların sık kullandıkları cümlelere bazı örnekler şunlardır;

'Çok abartıyorsun, sadece şaka yapıyordum.'

'Ben öyle bir şey demedim, uyduruyorsun resmen.'

'İyi misin? Delirmiş gibi davranıyorsun.'

'Ne dediğini anlamıyorum, hiç anlaşılmıyor.'

'Kadınlar/Erkekler neden bunları bu kadar abartır anlamıyorum.'

'Bu yaşandı mı gerçekten, hafızan çok kötü.'

'Senin hakkında etrafta kötü konuşuyorlar, senin için çok üzülüyorum.'

'Bu kadar da hassas olunmaz, biraz güçlü ol, her şeye ağlanmaz.'

'Her şeyi de benden istemesen mi?'

'Seni ne kadar sevdiğimi bilmiyor musun?'

'Sana bu kadar değer veriyorken inanamıyorum bu tepkine.'

'Seni asla incitmem, nasıl böyle düşünebilirsin?'

'Resmen uyduruyorsun'

'Sen benim en değerlimsin, onları bir anlık söyledim. Seni ne kadar sevdiğimi biliyorsun değil mi?'

'Çok abartıyorsun, bunda bir şey yok.'

Gaslighting ile nasıl baş edilir?

Bu süreç ile baş edebilmek için öncelikle yukarıda belirtilen gaslighting yöntemlerini biliyor ve fark ediyor olmak büyük önem taşır. Gaslighting anlık yaşanan olaylarla belirlenemez. Kişiler muhtemelen bir süredir kandırılıyor, aldatılıyor veya manipüle ediliyorlardır. Bu davranışlar karışışında kafa karışıklığı hissetmesi muhtemel kurbanlar, hissettiği duyguların arkasında durabilmek adına günlük yaşadıkları olayları, işittikleri eleştirileri veya şüpheli olabilecek durumları not alabilir, ses kaydı alabilir veya güvendiği insanlarla paylaşımda bulunarak durumu teyit edebilirler. Hissedilen duygulara ve zekâlarına güvenmek bu süreçte başlıca yapabilecek adımlardan olacaktır. Gaslighting'in çoğunlukla kişinin tanıdığı ve sıklıkla iletişimde bulunduğu kişi tarafından uygulanması, araya mesafe koymak konusunda maruz kalan kişiyi zorlayabilir. Gaslighting'e maruz kalmamak için o kişi/kişiler ile araya mesafe koymakta zorlanılırsa veya bu manipülasyonlar sonrasında psikolojik olarak zarar görüldüğü düşünülüyorsa bir uzman ile görüşülerek terapi sürecine başlanabilir.