Petrol karşılığı altın ne kadar sürdürülebilir?

Son aylık dönemde dış ticaret rakamlarında merak uyandıran altın konusunda sis perdesini Başbakan Yardımcısı Ali Babacan kaldırdı.

Piyasa uzmanlarını bugüne kadar konuya dair değerlendirmelerde haklı oldukları ortaya çıkarken İran'dan alınan gazın TL cinsinden ödemesinin ABD'nin ambargosu nedeniyle imkansız olması altının ticaret aracı haline gelmesini sağladı. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda Hazine Müsteşarlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Sermaye Piyasası Kurulu'nun 2013 bütçelerinin sunumunda, bu yıl külçe altın ihracatının artmasının sebebinin İran olduğuna dikkat çekti. Babacan, İran'ın Türkiye'den aldığı gazın parasını uluslararası kısıtlamalar nedeniyle döviz olarak kendi ülkesine götüremediğini, bunun yerine altın aldığı bilgisini verdi.

Bu konu açıklığa kavuşurken yeni soru işaretleri de doğmuş oldu. Babacan'ın açıklamalarında akıllara takılan sorulardan bir tanesi İran'a satılan gazın parasının TL olarak hesaba yatması sonrasında birilerinin parayı çektiği görülürken kimin çektiğine dair bilgi olmaması.

Babacan'ın açıklamalarında yer alan altının alınması sonrasında İran'a nasıl gittiğinin de bilinmemesi merak edilen konulardan bir diğeri

Türkiye ekonomisi tarafında en merak edilen soru ise taşıma su ile değirmenin dönüp dönmeyeceği.

Babacan'ın açıklamaları sonrasında piyasa uzmanlarının yaptığı açıklamalarda Türkiye'nin altın söz konusu miktarlarda altın üreten bir ülke olmadığına dikkat çekilirken bu noktada özellikle Suriye'den gelen hurda altınların devreye girdiğine dikkat çekiliyor. 

Türkiye'nin 2009'dan beri uyguladığı hurda altınları işleyerek standartlara uygun hale getirilerek İstanbul Altın Borsasından işlem görüyor. Bu borsadaki altınlar İran'a gidiyor. Rafine edilen altının katma değer bırakarak belli oranda bir kar bıraktığı biliniyor. Kalan kar ile bütçe rakamlarının iyileşmesinde etkenlerden biri olarak görülüyor.

İthalata dayalı ihracatın tehlikeleri göz önüne alındığında bu sürecin sürdürülebilirliği noktası sorgulanırken Türkiye'nin yıllıklandırılmış rakamlara bakıldığında 148 milyar dolar olan ihracatının yüzde 10'luk kısmı yani 14 milyar dolarlık kısmının altında gelmesi altının dolar kadar ticarette aktif olarak kullanıldığını gösteriyor.

Türkiye'nin ağırlıklı olarak net altın ithalatçısı olduğu biliniyor. Dolayısıyla çok uzun vadede devam edecek bir düzen gibi görülmezken bazı piyasa oyuncularına göre ise tabloda çok büyük bir değişiklik olması beklenmiyor.

''YAPTIRIM GELİRSE GÖRÜNÜMDE BOZULMA OLUR''

Ata Yatırım Başekonomisti Özlem Derici, söz konusu işlem konusunda herhangi bir yasal engel olmadığını kaydederek uluslar arası bir yaptırım olmadığı sürece altın ihracatına İran katkısının devam edebileceğini vurguladı. Türkiye'nin enerjide büyük ölçüde İran'a bağlı olduğuna dikkat çeken Derici, yaptırım gelmesi durumunda hem enerji hem de ihracata katkı yapması nedeniyle görünümde bozulmaya yol açabileceğini belirtti.

Altın ihracatının cari açığa çok büyük katkısının olduğunu söylemenin doğru olmayacağını dile getiren Derici, yılın ilk yarısında İran cephesinden katkının devam etmesini beklediğini sözlerine ekledi.

NET ETKİYİ GÖRMEK ÖNEMLİ

T-Bank Başekonomisti Veyis Fertekligil, petrol ve doğalgaz ithalatı sürdüğü sürece altın ihracatına İran katkısının devam etmesinde sakınca olmadığını belirtti. Altın ihracatının çıkarıldığı zaman ihracattaki artışın sınırlı kaldığına dikkat çeken Fertekligil, söz konusu etkinin kaldırılmasının net etkinin görülmesi açısından daha hayırlı olacağını bildirdi.

AÇIKTAKİ 9 MİLYAR DOLARLIK İYİLEŞME ALTINDAN

BGC Partners'ın değerlendirmesinde, Ekonomik aktivitede Ekim ayında görülen yavaşlama nedeniyle cari açıkta görülen iyileşmenin devam edeceği kaydedildi İran ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yapılan altın ihracatı sebebiyle Türkiye'nin Ocak-Eylül döneminde 4 milyar dolar civarında net altın ihracatı yaptığını görüldüğü,  geçen yılın aynı döneminde 4.5 milyar dolar altın ithalatı yapıldığı ve sonuç olarak açıktaki 9 milyar dolarlık iyileşmenin artan altın ihracatından kaynaklandığı kaydedildi.