Musul ve Kerkük Türkiye'ye mi bağlanıyor? (ÖZEL HABER)

ERCAN ÇALIŞIR / BURSADA BUGÜN

Dış Politika ve Güvenlik Uzmanı Abdullah Çiftçi, dünya gündemini meşgul eden Rusya -Ukrayna savaşı,  ABD, Avrupa Birliği ve Çin'in yeni Dünya Düzeni kurulurkenki hamleleri ve Türkiye'nin dış politikasına dair önemli açıklamalarda bulundu. Çiftçi, Musul ve Kerkük için formül arandığını, yakın zamanda Türkiye'ye bağlanacağını ifade etti.

Rusya Ukrayna savaşını nasıl yorumluyorsunuz?

Tabii ki savaş istenilen bir durum değil. Dünyadaki güç dengeleri yerine oturmadı. ABD, Rusya, Çin'in olduğu gibi Türkiye'nin de kendi planları ve stratejileri var. Karadeniz'de mayınlar ortaya çıktı. Bunu Karadeniz'de ki ticareti baltalama hamlesi olarak değerlendiriyorum. Rusya'nın diğer ülkeler ile ticaretini engellemeye yönelik bir hamle diyebiliriz. Türkiye'nin enerji gideri 61 milyar dolar iken şu an daha da artmış durumda. Muhtemelen bu savaş Türkiye'de barışa ulaşacaktır. Antalya Diplomasi Forumu ile uluslararası bir diplomasi merkezi konumuna geldik. Batı'nın yapamadığını Türkiye yapınca dünya kamuoyunda Ortadoğu, Balkanlar, Afrika ilişkilerinde ciddi puan getirecektir. Türkiye dış politikası ve Jeopolitik konumu itibariyle 21. Yüzyılda merkez bir ülke olmuştur. Rusya ve Ukrayna ile ciddi işbirliklerimiz ve ticaretimiz var. İki ülke de Türkiye'ye güveniyor. Türk Devletler Teşkilatı ve İslam Dünyası için projelerimiz var. Diplomatik ve savunma sanayi gücü ile Türkiye, dünya güçleri  için vazgeçilmez bir kavşak konumundadır. Bu nedenle savaşın bitmesi en çok Türkiye'ye yarayacaktır. Arka planda çok çaba sarf ediliyor. Anlaşma bu sefer olmasa bile kesinlikle Türkiye'den çıkacaktır. Fransa, ABD gibi demokrasi beşiği ülkeler şaşkınlıkla izlemektedir. Bu savaş bölgede yeni bir dönem başlatacaktır.

"Ukrayna NATO'ya girmekten vazgeçecektir "

Savaş uzun sürmeyecek ve Ukrayna NATO'ya girmekten vazgeçecektir. Karadeniz'de yeni bir dönem doğacaktır. Mesela; Azerbaycan'a karşı savaşı kaybeden Paşinyan, ülkesinde seçimi kazandı. Normalde kazanamaması lazım. Ermeni halkı ve Paşinyan; "Aslında bizim Ermeni davamız yok, Batı bu durumu kaşıyor" dedi. Ukrayna'da da benzeri bir durum olacaktır. Bölgesel işbirliğinin arttığı yeni bir döneme girilecektir.

Yeni bir Soğuk Savaş dönemi yaşanır mı?

NATO dünyanın yüzde 15'inden oluşuyor. Rusya'ya 100'den fazla ülke yaptırım uygulamıyor. ABD, yeni bir soğuk savaş konsepti başlatıyor. Demokrasi ve Otokrasi ülkeleri olarak dünyayı ikiye ayırmaya çalışıyor. Rusya ekonomik olarak sarsıldı fakat bu bir dönüşüme vesile de oluyor. 

"Yeni, şeffaf bir ekonomi sistemi ve yeni bir rezerv para kararı alındı"

Geçen yıl Eylül ayında Şangay İşbirliği Örgütü önemli bir karar aldı. Avrasya Ekonomik Birliği, Güneydoğu Asya ülkeleri, Hindistan, Pakistan gibi dünyanın önemli ülkeleri dünyanın yeni ve şeffaf bir finans sistemi ve rezerv paraya ihtiyacı var diye karar aldı. 14 Mart'ta taslak hazırladı ve çok yakında dünya üzerinde onaylanacaktır. Dünya teknolojik ve  ekonomik olarak ikiye ayrışıyor. Batı merkezli finans, siyaset, teknolojide sona doğru gidiş var. Bu nedenle Batı için sonunun başlangıcı diyebiliriz.

Bretton Woods sistemine alternatif bir sistem mi geliyor?

Bretton Woods sistemi, altın karşılığı olarak doların rezerv para olması demekti. 1971 yılında ABD Başkanı Nixon doları, altın karşılığı karşılıksız basmaya başladı. Fakat Suudi Arabistan ile anlaşıp petrolü dolar ile satmasını sağladı. Riyad yönetimi 1 hafta önce petrolü Yuan ile satacağını açıkladı ve akabinde ülkede bomba patladı. O yüzden herkes Rusya'nın dünyadan izole olduğunu sanıyor ama durum öyle değil. Rusya Batı'dan izole oldu. NATO dünyanın sadece yüzde 15'i. Batı teknolojik ve ekonomik olarak ileri olabilir fakat insan kaynağı olarak geridedir. ABD doları şu an savaş aracı bir silah olarak kullanıyor. Swift sistemi yani uluslararası para dolaşım sistemi var. Bu sistemin 11 bin üyesi, 2 bin ortağı var. Bir yenisi daha kuruluyor. Bu yüzden Rusya, yeni dünya düzeninin hızlandırılmış katilazörü oldu. Rusya'nın problemlerinin olduğu da ortaya çıktı. Karada savaşamadığı ve lojistik sıkıntısı çektiği görüldü. Ekonomisi geriledi. Stalin, 2. Dünya Savaşı'nda orduda aynı sorunlar olunca, ordunun yüzde 20 'sini revize etti. Putin'de aynı şekilde yeniden yapılandırıyor. 

Türkiye Soğuk Savaş döneminde ki gibi önemli bir noktada mı?

Türkiye Soğuk Savaş döneminde jeopolitik olarak önemli bir konumdaydı. Küba'da Rus füzeleri varken Türkiye'de ABD füzeleri vardı yani edilgendi. Türkiye artık kendi oyun stratejisini kuruyor. Bu durumu önceden gördüğü için hazırlığını ona göre yaptı. Tarih devletleri bir takım şeylere sürükler fakat hazır olan faydalanır. ABD, NATO'yu güçlendirerek en azından dünyanın yarısını yönetmek isterken Avrupa kendi ordusunu kurma telaşına girdi ki Almanya silahlanmaya ağırlık vermiş durumda. Türkiye bu yüzden vazgeçilmez bir merkez konumunda. 

"Merkezi İstanbul olan yeni bir finans sistemi kurulacak"

Covid-19 döneminde enerji fiyatları, üretim maliyetleri, lojistik maliyetleri yüksek. Her ülke kendi tedarikini yakın çevresine taşımak istiyor. Dolayısıyla Türkiye, ABD içinde Rusya içinde Çin içinde olmazsa olmaz konumda bir üs olacak. Çinler Avrupa'dan uzak kalınca Türkiye'ye taşınacak. ABD heyetleri aynı konu için Türkiye'ye geldi. Türk devletleri makul bir pazar iken 27 ülkeli Avrupa Birliği de önemli bir pazar. Yine İslam Dünyası içindeki pazarda yine Türkiye var. Kalbi İstanbul olan yeni bir finans sistemi ortaya çıkıyor. İslami finans şu anda Londra ve Kuala Lumpur'da borsalanıyor. İstanbul bu finans sektörünü çok daha kolay yönetebilecek bir merkez. Uluslararası bir çok kurum İstanbul merkezli olacaktır diye düşünüyorum. Dolayısıyla devletler hazır olmazsa fırsatlar gelip geçer. 1991'de Sovyetler ayrıştığında Türki Cumhuriyetler kuruldu. Biz yardımcı olamadık çünkü o zamanlar  biz yardıma muhtaç durumdaydık.

Musul ve Kerkük ile ilgili soruya ise Çiftçi, "Musul ve Kerkük Türkiye'ye bağlanacak, bunun formülü aranıyor" diye cevap verdi.