Mali'deki el yazmalarını Türkiye koruyacak

Mali'nin Timbuktu şehrinde bulunan Ahmed Baba Enstitüsü'ndeki el yazması eserlerin koruma altına alınması için Kültür ve Turizm Bakanlığı harekete geçti. Eserlerin depo şartlarının iyileştirilmesi ve dijital ortama aktarılması için çalışmalara başlandı.

Mali'nin çatışmalarda zarar görmüş kültür mirasının yenilenmesi ve Timbuktu kentinde bulunan el yazması eserlerin korunması için gerekli önlemlerin alınması konusunda Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü işbirliğine Yazma Eserler Başkanlığı tarafından da katkı sağlanıyor. Sekizinci yüzyılda Müslümanlığı kabul eden Timbuktu halkının, 14. yüzyıldan itibaren İslam bilim ve kültür alanına yazılı katkıları olduğu biliniyor.

UYGUN OLMAYAN DEPOLAR
13-19 Haziran 2013 tarihlerinde Türkiye'den üç kişilik bir heyet Mali'ye yapılan gezide Timbuktu ve başkent Bamako'yu ziyaret etti. TİKA Ortadoğu ve Afrika Dairesi Başkanlığı tarafından organize edilen ziyarete el yazmalarının korunması konusunda uzmanlar katıldı. Heyetin Timbuktu ve Bamako kentlerine yaptığı ziyaretlerde tarihi camii ve türbeler ile el yazmaları incelendi. Timbuktu'da ziyaret edilen iki tarihi camiinin de durumu iyi iken, türbelerin tamamının (12 türbenin) iç savaş sırasında yıkılmış olduğu tespit edildi. Timbuktu'da bulunan Ahmed Baba Yüksek Öğretim ve İslam Araştırmaları Enstitüsü'ndeki yaklaşık 26 bin el yazması eserin işgal dönemi sırasında Bamako'ya taşındığı, Timbuktu'daki enstitü depolarında bulunan 10 bin 64 el yazmasının ise havalandırması olmayan koşullarda depolandığı görüldü.

300 BİN YAZMA ESER VAR
Timbuktu'daki enstitü Müdürü Dr. Abdulkadir İdrisa A. Maiga'nın belirttiğine göre yaklaşık dört bin adet yazma eser de iç savaş sırasında isyancılar tarafından yakıldı. Başkent Bamako'ya taşınmış olan yazmaların ise halen metal sandıklar içinde saklandığı tespit edildi. Öte yandan yapılan ziyaretlerde, yazma eserlere büyük önem ve özen gösterildiği, hassasiyetle yaklaşıldığı görülerek, babadan oğla miras kalan yazmaların aile içinde saklandığı görüldü. El yazmalarının, büyük ölçüde Ahmed Baba Enstitüsü'nde ve özel kütüphanelerde saklandığı belirlenirken Mali'de toplam 300 bin yazmanın varlığından söz etti.

DİJİTAL ORTAMA AKTARILACAK
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Mali el yazmalarının depo koşullarının iyileştirilmesi, sayısallaştırılarak dijital ortama aktarılması, konservasyonu ve konservasyon yapacak uzmanların eğitimleri konusunda üzerine düşen her türlü hizmeti yerine getirecek. Bu bağlamda, ziyaret öncesinde Mali / Timbuktu'dan gelen restoratörlere Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi'nde Kitap Şifahanesi ve Arşiv Dairesi Başkanlığı tarafından basit onarım eğitimi verildi.