İhracat ve üretime zam engeli (ÖZEL HABER)

ELİF DİDEM DANACIOĞLU/ BURSADA BUGÜN

BOTAŞ, Kasım ayına ilişkin satış tarifesini yayımladı. Buna göre, Ekim ayının ardından Kasım'da da konut abonelerinin tarifesi değişmezken, sanayi ve enerji santralleri tarifelerine yüzde 40'ın üzerinde zam yapıldı.

BOTAŞ'ın internet sitesinden açıkladığı tarifeye göre konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine uygulanan satış fiyatı bir önceki ayın tarifesiyle aynı kaldı ve bin metreküp doğalgaz için 1.488 lira olarak belirlendi. Kasım ayı sanayi aboneleri için geçerli olacak tarife ise önceki tarifeye göre bin metreküp doğalgaz için yüzde 48,4 artışla 3.500 lira, elektrik üretim santrallerinin kullandığı bin metreküp doğalgaz için ise yüzde 46,8 artışla 4.000 lira oldu.

OSBÜK Başkanı Memiş Kütükçü "Enerjide artan maliyetler sanayicilerimizi olağanüstü zorluyor. Yılbaşından bu yana bakacak olursak doğalgazda sanayi tarifesi yüzde 147,5 zamlandı" dedi. Doğalgaz zamlarının elektriğe de zam anlamına geldiğine dikkat çeken Kütükcü, "Doğalgazla elektrik üreten santrallerin maliyetleri arttığı zaman bu piyasa takas fiyatını da yukarı çekiyor. Bu da son kaynak tedarik tarifesiyle elektrik kullanan OSB'lerimiz ya da serbest tüketicilerin maliyetlerini yukarı çekiyor. Enerji maliyetlerinin yükselmesi bizim gibi gelişmekte olan ülkelerdeki sanayicilerin rekabet şansını zorluyor" dedi.

Bursalı sanayiciler, doğalgaz zammı ve açıklanan enflasyon rakamları ile ilgili enflasyon rakamının beklentilerin de üstünde çıkmasını, karakışın erken geldiğini. Daha doğalgaza yapılan yüzde 48'lik zammın etkisinin henüz yansımadığının altını çizdiler. Enflasyonun da en çok dar ve sabit gelirli kişileri olumsuz etkilediğinin altını çizdiler. Sanayiciler, doğalgaz zammının üretim ve ihracatta olumsuz yansımalar göstereceğinin altını çizdi. Doğalgaz zamlarının elektriğe de zam anlamına geldiğine dikkat çektiler.

Ekim ayı enflasyon rakamları açıklandı. Tüketici fiyatları, ekim ayında aylık bazda yüzde 2,39 artarken, yıllık enflasyon yüzde 19,58'den yüzde 19,89'a yükseldi.

Sanayiciler, döviz kurlarının da yükselişe geçtiğinin altını çizerek, bu durumda girdi maliyetlerinin yerinde durmadığını ifade ettiler. Acilen, üretimi artıracak önlemleri planlamanın şart olduğunu ifade eden Bursalı sanayiciler, bu hızla yükselen fiyatlarla yakında mal ve hizmet sunmanın daha da zorlaşacağını ifade ettiler. Enerji maliyetlerini düşürmek şart olduğunu bunun için de yıllardır yenilenebilir enerjiye vurgu yaptıklarını ifade eden Bursalı sanayiciler, güneş enerjisine yatırım yapmanın şart olduğunu ifade ettiler.

DOSAB Başkanı Ersan Özsoy

"1 Ocak 2021'den bu yana sanayi için doğalgaz zammı yaklaşık yüzde 145 civarında oldu. Elbette dünyada enerji fiyatlarında yukarı yönlü bir hareket var. Farkındayız. Ama bu orandaki zam da sanayinin maliyetlerini oldukça artırıcı ve rekabet gücünü de törpüleyici etki yaratıyor. Tasvip ettiğimiz bir süreç değil ama bu süreci en az hasarla geçirmek odaklanmamız gereken noktaların başında geliyor. Bu zamlar ayrıca enflasyonu arttırıcı bir etki yapacak."

Hasanağa OSB Başkanı Ömer Faruk Korun

"Bu şartlar altında sanayici nasıl üretim yapıp rekabet edecek, nasıl öngörüde bulunup yatırım yaparak anlaşmalarını bağlayacak? Çok zor bir dönem. 1 Eylül 2021'e kadar yüzde 45, Ekimde yüzde 15, Kasımda ise yüzde 48 zam geldi. Çalışıyoruz, sanayide sıkıntı yok, çarklar dönüyor deniyor ama şu anda sanayiciler kayıplarını hesaplayamıyor, mevcut durumu koruyup korumadığını bilemiyor. Yılsonu hesaplarında çıkacak. Bu zamlar ve öngörü zorluğu yabancı yatırımların gelmesini de engelleyecek. Sanayimiz pandemi sürecinde siparişlerin bir miktar ülkemize kayması, kur avantajı gibi sebeplerle rekabetçi konumdayken, bu özelliğimizi de yok ediyoruz. Zamlar aynı zamanda enflasyon artışı olarak karşımıza çıkacaktır. Enflasyon da en çok dar ve sabit gelirli kişileri olumsuz etkiler."

Kayapa OSB Yönetim Kurulu Başkanı Yalçın Toy

"Doğalgaz tarifesine yapılan zam, sanayicinin yaşadığı zorluklara yenisini eklemiştir. Bu yüzden üretime ve ihracatta olumsuz yansımaları olacaktır. Doğalgaza yapılan zam kaçınılmaz olarak elektriğe yansır."

Uludağ OSB Başkanı Yunus Aydın

"Doğalgaz zammı maliyetlere ve elektrik zamlarına yansıyacaktır. Uluslararası rekabette sanayicimizin elinin güçlü olmazı, ihracat rakamlarımızı olumlu etkiliyordu. Fakat bundan sonraki süreçte sanayi ve sanayicimizi olumsuz etkilemeye başlayacaktır. Halen elektriğin yüzde 40'a yakını doğalgaz santrallerinden elde ediliyor. Sonuç olarak aynı oranda elektriğe de zam kaçınılmaz hale gelecek. Dolayısıyla sanayiciyi çok sıkıntıya sokacağı gibi özellikle 2022'nin ilk aylarında da ihracat rakamlarının olumsuz etkileyeceğini hepimiz göreceğiz."

BUSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ergun Hadi Türkay

"Doğalgaza önce yüzde 15 ardından da yüzde 48 zam geldi. Akaryakıt da aldı başını gitti. Döviz kurları da yükselişte . Bu durumda girdi maliyetleri yerinde durmuyor. Bu da gecikmeli de olsa tüketiciye yansıyor. Üretici fiyat artışı aylık yüzde 5.24, yıllık yüzde 46.31. Yani üretici maliyet artışının yarısını bile ürünlere yansıtmamış. Ancak daha fazla dayanacak gücü kaldığını sanmam. Acilen, üretimi artıracak önlemleri planlamak şart. Bu gidiş durgunluğa gidiştir. Bu hızla yükselen fiyatlarla yakında mal ve hizmet sunmak daha da zorlaşacak. Enerji maliyetlerini düşürmek şart olduğunu bunun için de yıllardır yenilenebilir enerjiye vurgu yapıyoruz. Eğer yenilenebilir enerji üretimimiz fosil yakıtların çok çok üstüne çıkarsa, hem döviz çıkışı azalır hem de küresel ısınmaya etkimiz düşer. Özellikle güneş enerjisine yatırım yapmamız şart."

MARSİFED YKB - TÜRKONFED Başkan Yrd. Ramazan Kaya

"Sanayide yapılan %48'lik doğalgaz zammı 1 Kasım'da yapıldığı için Ekim enflasyonuna yansımayacaktır. Ekim ayı enflasyon enflasyon beklentisi %2,70 ve yıllık olarak da %20,25 civarında. Fakat gelen bu zam kasım ayında iğneden ipliğe birçok ürünün fiyatının artmasına sebep olacak. Daha geçen hafta kâğıt sektöründe %25-%30 arasında zam geldi. Dün hurda fiyatları %18 arttırıldı. Böyle giderse TÜFE yılsonuna kadar %50'yi geçecektir. Ülkemizde girdi stokları azalmaya, teslim süreleri uzamaya başladı. Bloomberght Tüketici Güven Endeksi 59,22'den 48,84'e düşerek tarihi bir değere ulaştı. Birçok sektörde hammadde sıkıntısı baş gösterdi. KOBİ'lerin işletme sermayesi ihtiyacı arttı. TL'nin döviz karşısında en fazla değer kaybeden para birimlerinden biri olması gibi sebeplerden dolayı, ülkemizde üretim yapmak ve rekabetçi olabilmek gittikçe zorlaşmıştır. Tabiri caizse bu son zamla içimize ateş düştü."

RUMELİSİAD YKB Zarif Alp

"Doğalgazda yaşanan zam, iş dünyası olarak bizleri olumsuz etkiledi. Ortaya çıkan verileri değerlendirdiğimizde, uygulamanın gerekçesini anlamakta zorlanıyoruz. Doğal gaz maliyeti sektörlerde çok yüksek, zamlarla maliyetler artacak ve bunun da fiyatlara yansıtılması kaçınılmaz olacaktır. Zamlar üretici ve müşteri hesaplarını da alt-üst edecek seviyede ve hissedilir maliyet artışı olacaktır."

Moral Tekstil Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Moral

"Üretim maliyetlerinde ve emtialar da son zamanlarda çok ciddi artışlar oldu. Maalesef enerji maliyetlerindeki artış sene başından bu yana %150 oranına ulaştı ve bu da sanayicimizin rekabet gücünü etkilemekte. Son yapılan %48 oranında ki doğalgaz zammının sadece sanayi üretiminin üzerine yüklenmesi sanayimize ekstra yükler getirecektir ve elektrik fiyatlarına da doğrudan etkisini göreceğiz. Girdi maliyetlerinin çok fazla arttığı bir ortamda bu artışların fiyatlara yansımalarını maalesef ilerleyen zamanda daha fazla hissedeceğiz."

İMC A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Öztürk

"Enflasyon açısından olumsuzluk yaratacağı gibi üretim maliyetleri yükselecektir. Özellikle uluslararası platformda rekabet gücümüz düşüyor. İhracatta sanayicinin eli zayıflayacaktır. Dövizin dalgalı oluşu girdi maliyetlerini yükseliyor. Bu kabul edilemez bir durum ve fiyatlara yansıyacaktır. Dolayısıyla ihracat rakamları geriye doğru çekecektir. Elektrik zamlarına da daha fazla yansımasına neden olacak, çünkü enflasyon açısından olumsuzluk yaratacağı gibi üretim maliyetlerini yükselteceği için özellikle ihracatta Türk sanayicisinin elini zayıflatacaktır."

BEMİS Elektrik Yönetim Kurulu Başkanı Şinasi Güneş

"Elbette, doğal gaza gelen zamlar yetmez yeni zam ve zamlar beklenmeli. Dünyada aşırı oranlarda yükselen emtia ve petrol fiyatları paralelinde doğal gaz fiyatları da yükseldi, gelen zamların bir kısmını fiyatlara yansıtan hükümet bir kısmını da bütçeden karşılamakta dolayısıyla daha da zam yapmak gerekecek. Ekonominin iyi olmaması vatandaşın sıkıntısı nedeniyle kamuoyunun tepkisini çekmemek için kademeli geçiş yapılmaya çalışılıyor, asıl sıkıntıyı göğüsleyen sanayici ve asgari ücretle çalışan başka geliri olmayan insanlar. Maalesef, dar gelirli vatandaşın bile kalın giyinerek evde tüketimi azaltma imkânı olabilir ancak doğal gaza bağımlı olan sanayicilere Allah yardım etsin. Fabrikamda ihtiyacımızı elektrikle karşılıyoruz, çatıya da güneş santrali yaptım dolayısıyla bu konuda doğru adım atmışım zamanında. Dünya ekonomik açıdan zor durumda dolayısıyla bizim gibi sermayesi olmayan zayıf ekonomiler daha çok etkilenecek maalesef, hep birlikte bunu da atlatacağız."