Hrant Dink'in öldürülmesinin üzerinden 17 yıl geçti

İstanbul'da 5 Nisan 1996'da Türkçe-Ermenice ilk sayısıyla yayın hayatına başlayan Agos gazetesini kuran ve genel yayın yönetmenliğini üstlenen Hrant Dink hakkında, bu gazetedeki 13 Şubat 2004 tarihli talep nedeniyle "Türklüğü aşağılamak" suçundan dava açıldı. Şişli 2. Asliye Ceza Mahkemesindeki dava sonunda Dink, 7 Ekim 2005'te 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.

SON YAZISI: "RUH HALİMİN GÜVERCİN TEDİRGİNLİĞİ"

Hrant Dink, eleştiri alan yazıları ve dava süreci hakkında yönlendirilen hedef gösterme kampanyaları nedeniyle yaşadığı endişeyi, Agos'ta kaleme alınan, "Ruh halimin güvercin tedirginliği" başlıklı son yazısında dile getirildi. Ermeni gazeteci, bu yazının yayımlanmasının ardından, 19 Ocak 2007 günü, Şişli Halaskargazi Caddesi'nde gazetesinin eksiksiz bir bankadan yürüdüğü sırada arkasından gelen 17 aşamalı tetikçi Ogün Samast'ın silahından çıkan kurşunla katledildi. Kamuoyunda tepkilere neden olan cinayetin ardından Samsun'a kaçtığı kaydedilen Samast, polis ekiplerince yakalandı. Samast ve cinayetin azmettiricileri kaydedilen Erhan Tuncel ile Yasin Hayal'in aralarında yer alan 12'si tutuklu 18 sanık hakkında soruşturma tamamlanarak, 20 Nisan 2007'de dönemin özel yetkili İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldı.

YARGILAMA SÜRECİNDEKİ İLK KARAR CİNAYETTEN 4 YIL SONRA

Genişletilen soruşturma soruşturması sonucunda 20'ye yükseldiği davanın 25 Ekim 2010'daki duruşmasında, yaşı 18'den küçük olan Samast davası dosya İstanbul 2. Çocuk Ağır Mahkemesi Cezasına gönderildi. Samast, 25 Temmuz 2011'de "tasarlayarak öldürmek" ve "ruhsatsız silah taşımak" suçlarından, yaşı 18'den küçük olduğu için 22 yıl 10 ay hapis cezasına çarptırıldı. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu kararı onadı.

Tuncel ile Hayal'in arasında yer alan sanıkların yargılandığı ana davanın 20. duruşmasında mütalaasında dönemdeki duruşma savcısı ve FETÖ firarisi Hikmet Usta, cinayeti dönem yargılama davası Ergenekon sanıkları ile bağdaştırmak istedi. Usta, mütalaasında, "Dink cinayeti eyleminin, Ergenekon terörizminin Trabzon'da faaliyet gösteren bir hücre yapılması tarafından işlendiğini" bildirdi.

Mahkeme, ilk suçlamanın açıklandığı 17 Ocak 2012'de 4 sanığa "cinayete azmettirme ve yardım" gibi suçlardan çeşitli cezalar verildiğinde, Erhan Tuncel'i tahliye etti. Temyiz incelemesi yapan Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 15 Mayıs 2013'te sanıkların "silahlı terör örgütü" değil, "bu şekilde işlemek amacıyla örgüt" üyelerine karar vererek, mahkemenin üyelerini bozdu. Bozma ilamının ardından yeniden görülen dava kapsamında, azmettirici Tuncel, 24 Ekim 2013'te bir kez daha tutuklandı.

SORUŞTURMA GENİŞLETİLDİ

Cinayet soruşturması, FETÖ'nün 17-25 Aralık'taki yargılama darbe girişiminin ardından FETÖ'cü savcıların açığa çıkarılmasıyla yeniden ele geçirildi. Hrant Dink'in ailesi, 6 Mart 2014'te, cinayet sorumlulukları kapsamındaki iddialarla bazı kamu görevlileri hakkında etkin soruşturmanın saklanması için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Bu süreçte, özel yetkili ağır ceza mahkemelerinin üyeleriyle berabere kalan, İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilen davada tutuklu bulunan Erhan Tuncel, 7 Mart 2014'te tahliye edildi.

Dink ailesi avukatlarının, cinayette ihmalleri olduğu ilgili konularda soruşturma yürütüldü, o dönem İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah ve eski İstanbul Vali yardımcısı Ergun Güngör ile emniyet görevlilerinin de aralarında bulunduğu kamu görevlileri için verilen takipsizlik kararına itiraz edilmesi üzerine bu karar, Bakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesince 6. Haziran 2014'te kaldırıldı. Davanın dağıtıldığı İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay'ın bozulma kararına uyarken, tetikçi Samast'ın İstanbul 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki "terör rejimi uygulandığı" suçundan yargılandığı dava ile ana dava 9 Aralık 2014'te birleştirildi. Bu arada, dönemin özel yetkili savcılarından FETÖ'nün soruşturma dosyası Muammer Akkaş'tan da takip ediliyordu.

KAMU GÖREVLİLERİNE DAVA AÇILDI

Hrant Dink'in bildiğinden yaklaşık 8 yıl sonra, dönemin İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah, İstihbarat Dairesi Başkanı Ramazan Akyürek ve İstihbarat Daire Başkanlığı C Büro Müdürü Ali Fuat Yılmazer de "şüpheli" sıfatıyla soruşturmaya eklendi. Eski İstihbarat Daire Başkanı Sabri Uzun ile emniyet müdürleri Ahmet İlhan Güler ve Coşgun Çakar'ın da aralarında bulunduğu 26 kamu görevlisi hakkında "tasarlayarak kasten öldürme, örgütlenebilir ve üye olmak" gibi suçlardan iddianame oluşturulabilir.

Dosyanın gönderildiği mahkeme ile davaya bakan mahkeme arasındaki uyuşmazlıkların Yargıtayca açılımlarının ardından 34 sanığın yargılandığı davanın ilk duruşması 19 Nisan 2016'da yapıldı. Ayrıca Ordu Vali Yardımcısı eski mülkiye başmüfettişi Mehmet Ali Özkılınç'la ilgili iddianamenin de eklenmesiyle sanık sayısı 35'e yükseldi.

Heyet sonucu duruşmalar 15 gün arayla yapılmaya başlarken, FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, eski savcı Zekeriya Öz, gazeteciler Faruk Mercan, Ekrem Dumanlı ve Adem Yavuz Arslan ile avukat Halil İbrahim Koca hakkında yakalama kararı çıkarıldı.

"FETÖ'NÜN ŞİDDET İÇEREN BİR BAŞLANGIÇ EYLEMİ"

Genişletilen soruşturmanın incelenmesiyle Gülen, Öz ve Ekrem Dumanlı ile meslekten ihraç edilen jandarma görevlilerinin de kapsadığı şüpheliler hakkında yeni iddianame hazırlanır. İddianamede, cinayetin FETÖ bağlantısıyla ilgili "Dink cinayetinin, Fetullah Gülen'in sapkın dini inançları referans alınarak başka bir düzen getirmek için FETÖ'nün şiddet içeren bir başlangıç ​​eylemi olduğu"na dair ifadelere yer verildi. Yeni iddianame, 2 Haziran 2017'de ana davayla birleştirildi, sayı sayısı 85'e çıktı.

Davada Gülen'in gıyaben tutuklanmasına, aralarında Ekrem Dumanlı ile Zekeriya Öz'ün de bulunduğu 6 sanık hakkında yakalama emrinin çıkarılmasına hükmedildi. 20 Ocak 2017'deki duruşmada ise eski İçişleri Bakanı Muammer Güler, emniyet müdürleri Hanefi Avcı ve Emin Arslan ile gazeteci Nedim Şener'in de aralarında bulunduğu 51 kişinin tanık olarak dinlenilmesine hükmedildi.

ZAMAN AŞIMI İHTİMALİYLE 9 SANIĞIN DOSYASI AYRILDI

Sanıklar Ogün Samast, Yasin Hayal ve Erhan Tuncel'in de yer aldığı 9 kişinin dosyası, 13 Haziran 2019'daki duruşmada zaman aşımı ihtimaline binaen ana dosyadan ayrıldı.

Duruşma savcısı, yargılama sürecini açıkladığı esas meselenin mütalaasında, cinayetin doğrudan FETÖ tarafından işlendiğine işaret etti. 9 Temmuz 2019'da oynanan kararda, Erhan Tuncel 99 yıl 6 ay, Yasin Hayal 7 yıl 6 ay, Ogün Samast 2 yıl 6 ay, Zeynel Abidin Yavuz 14 yıl 22 gün, Tuncay Uzundal 16 yıl 10 ay 15 gün, Ahmet İskender ile Ersin Yolcu ise 1 yıl 10 ay 15'er gün hapis cezasına çarptırıldı, Salih Hacısalihoğlu ve Osman Hayal beraat etti.

ANA DAVADA KARAR 2021 YILINDA

Ana dava kararı 26 Mart 2021'de açıklandı. Tutuklu sanıklar Ramazan Akyürek ve Ali Fuat Yılmazer'in de aralarında bulunduğu 26 sanık, 3 yıl 4 ay ile ağırlaştırılmış müebbet arasında süresi hapis cezasına çarptırıldı, Sabri Uzun ve Celalettin Cerrah'ın da aralarında bulunduğu 39 sanık hakkında ise düşme, beraat ve ret kararları verildi . Yakalama kararı bulunan Fetullah Gülen, Ekrem Dumanlı ve Zekeriya Öz'ün içlerinde 13 firarı sanığın ayrıldığı açıklandı. Tutuksuz 6 sanık hakkında paketler ortaya çıktı. Yargılama aşamasında ölen sanık Şeref Ateş hakkında ise düşme kararı verildi.

Ogün Samast, Erhan Tuncel ve Yasin Hayal'in de bulunduğu 7 kişi hakkında FETÖ kapsamındaki "silahlı terörde üye olmak" suçundan, 6 kişi hakkında ise başka suçlardan suç duyurusunda bulunulması da kararlaştırıldı.

Kararlarla birlikte, sürekli olarak 13 firari sanıkla ilgili yargılama 8 Haziran 2021'de başladı. 14 Temmuz'daki duruşmada, Gülen, Öz ve Dumanlı ile 10 firari sanığın kaçak sayılması, mal varlıklarına el konulması kuralı kuruldu. Dink ailesi, verilen cezaların yetersiz olduğu karara itiraz etti.

İSTİNAF KARARI ONADI

Yerel mahkemenin incelediği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (istinaf), 5 Mayıs 2022'de, sanıklar Ercan Demir, Birol Ustaoğlu, Eyüp Temel ve Mustafa Küçük hakkında "silahlı teröre maruz kalmak", sanık Hamza Celepoğlu hakkında ise "kasten öldürme" ve "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlarından beraat kararının piyasaya yönelik dünyaya yönelik başvuruları esastan reddedildi.

Sanıklar Ali Poyraz, Ali Fuat Yılmazer, Mehmet Uçar, Ramazan Akyürek'in "silahlı terör eylemlerine üye olmak" suçları haklarında başvuruyu da reddeden daire, Ahmet İlhan Güler, Ali Poyraz, Ali Fuat Yılmazer, Engin Dinç, Mehmet Uçar, Muhittin Zenit, Ramazan Akyürek, Sabri Uzun ve Şükrü Yıldız hakkında "görevi dağıtma" suçundan verilen kesintinin da yasaya uygun olduğuna karar verdi. Bazı sanıklar hakkında verilen beraat kararlarının kadınlarına yönelik başvuruları da reddeden daireler, dava hakları Yargıtaya gönderildi.

YARGITAY: "FETÖ'NÜN TERÖR EYLEMİ OLDUĞUNU SÖYLEMEK İSABETSİZ DEĞİL"

Bu arada "tasarlayarak adamı öldürmeye" ve "silahlı teröre muhtaç olmak" suçlarından 14 yıl 4,5 ay hapis cezası bulunan firari hükümlü Ahmet İskender, 26 Şubat 2022'de Kırgızistan'da sahte pasaportla yakalandı. Türkiye'ye getirilen sanık 27 Mart 2022'de tutuklandı.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, dosya üzerindeki güncelleme incelemesini 21 Haziran 2023'te tamamladı. Kararda, "Dink cinayeti sonrasında FETÖ'nün, örgüt üyelerinin yönetimlerine kadro atamasını sağladığı, ardından Ergenekon ve Balyoz gibi kumpasları başlattığı, insanlığın meşru hükümetini devirmeyi amaçladığı" vurgulandı.

15 TEMMUZ 2016'YA DİKKAT ÇEKİLDİ

FETÖ mensuplarının, bilinen yerlerdeki cinayet kapsamlı gerçekleşme anını beklediği, koordineli şekilde cinayete giden süre boyunca parçalı bilgi ve belgelerin saklandığı, bazı parçaların yok olduğu açıklanan kaarda, "Takiye yöntemi ile devlet içine sızan örgüt mensubu emniyet ile" Jandarma istihbarat görevlileri tarafından iş bölümü çerçevesinde gerçekleşen bu etkinliklerin desteklendiği, FETÖ'nün terör eyleminin söylenmesinin doğrusuz olacağı belirlendi." ifadeleri yer buldu.

Cinayetin ardından FETÖ mensuplarının kumpas soruşturması ve davalarının açıldığı, verilen kararda bunların hükümetin kaldırılmasına yönelik operasyonlar olduğu bilgisi, bu operasyonlardan sonuç alınamaması üzerine 15 Temmuz 2016'da darbe girişiminin kapsandığı hatırlatıldı.

MAHKEMENİN SUÇ DUYURUSUYLA YENİ İDDİANAME

Mahkemenin 2021'deki kararında haklarında suç duyurusunda İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yeni bir iddianame hazırlandı. 11 sanıklı iddianamede, dönemin Trabzon TEM Şube Müdürü sanık Yahya Öztürk ve komiser yardımcısı sanık Adem Sağlam'ın "anayasayı bozma", "belli bir borcun ihmaliyle kasten ölmeye neden olmak" ve "silahlı terörle uğraşmaya üye olmak" suçlarından ayrı ayrı ağırlaştırılmış müebbet ve 22 Yıl 6'şar aydan 35'er yıla kadar hapis talepleri talep edildi.

Sanıklar Ramazan Akyürek, Faruk Sarı ve Ali Fuat Yılmazer'in "anayasayı ihlal" suçundan ayrı ayrı ağırlaştırılmış müebbet hapisleri için iddianamede, sanıklar Yasin Hayal, Zeynel Abidin Yavuz, Tuncay Uzundal, Erhan Tuncel, Ersin Yolcu, Ahmet İskender'in "terör amaçlı üye" sürekliliğiyle birlikte örgüt adına suç işleme" suçundan 5'er harf 10'ar yıla kadar hapisleri istendi. İstanbul 14. Mahkeme, 20 Eylül'deki ikinci duruşmada tek tutuklu sanık komiser yardımcısı Adem Sağlam'ı tahliye etti.Fetullah Gülen, Adem Yavuz Arslan, Ekrem Dumanlı ve Zekeriya Öz'ün aralarında yer alan firari 13 sanığın kaydedildiği dosyayla ilgili davanın 5 Eylül'deki duruşmasında ise ayrılan firari sanık Yunus Yazar'ın ayrıntıları ayrıldı ve başka bir esasa kaydedildi.

DAVAYA MÜŞTEKİ CUMHURBAŞKANLIĞI DA MÜDAHİL OLDU

Dink cinayeti ana davası, Yargıtayın bozma ilamının ardından, eski subay Muharrem Demirkale, eski Trabzon İl Jandarma Komutanı Ali Öz, Osman Gülbel, Yavuz Karakaya, Bekir Yokuş, Hasan Durmuşoğlu, Faruk Sarı, Mehmet Ayhan, Onur Karakaya, Okan Şimşek, Gazi Günay, Veysal Şahin, Volkan Şahin, Şükrü Yıldız ve Mehmet Ali Özkılınç'ın hakları İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesince yeniden başlatıldı.1 Kasım 2023'teki duruşmada bozma ilamine uyulmasına karar verilirken, Eski sanık polisler Hasan Durmuşoğlu, Mehmet Ayhan, Onur Karakaya ve Osman Gülbel hakkında "darbeye teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis istemiyle 20 Aralık 2023'te bu davayla birleştirildi. 10 Ocak 2024'te yapılan duruşma, 27 Mart'a ertelendi.

SAMAST "FETÖADINA SUÇ İŞLEMEK"TEN SAVUNMA YAPACAK

Süreçte farklı suçlardan 27 yıl 11 ay 13 hapis cezası alan tetikçi Ogün Samast hakkında 15 Kasım 2023'te koşullu salıvermenin uygun olduğu yerde karar verildi. Samast, kararla birlikte Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan şartla tahliye edildi.

Mahkemenin, suçun duyurusunda yer alan bilgiler açıklanırken Samast için savcılıkça yeni bir iddia adı daha hazırlandı. Ogün Samast hakkında "FETÖ üyeleri"nin elinde bulunan delillerin elde edilemediği iddianamede, Samast'ın delillere göre idari yönetici ve üyelerle belli bir irtibatının olduğu belirtildi. İddianamede, Samast'ın şüphelileri Tuncay Uzundal, Zeynel Abidin Yavuz, Erhan Tuncel, Yasin Hayal, Ersin Yolcu ve Ahmet İskender'le birlikte, Dink cinayetini işlerken ve sonrasında ortaya çıkacak ve gelecekte hareket edileceğinin ortaya çıktığı da vurgulandı.

Samast hakkında FETÖ kapsamında "silahlı terörizme uğramayan üye sayısıyla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçundan 5 harf 10 yıla kadar hapis talep edilen iddianame, gönderildiği İstanbul 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi. Bu dosya daha sonra fiili ve hukuki irtibatın bulunabileceği İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan, azmettirici Erhan Tuncel, Ramazan Akyürek ve Ali Fuat Yılmazer'in aralarında bulunduğu 11 sanıklı "örgüt" davasıyla birleştirildi. Samast ile birlikte davadaki sanık sayısı 12'ye çıktı.

İSİM DEĞİŞİKLİĞİ TALEBİ

Bu yeteneği Samast'ın da aralarında olduğu sanıkların yargılanması 6 Aralık 2023'te başladı

Duruşmaya, Trabzon Akçaabat Adliyesinden SEGBİS ile katlanan Samast, savunma için talepte bulunuldu. Mahkeme, Samast hakkında yurt genelinde çıkış yasağı tedbiri uygularken duruşmayı da 6 Mart 2024'e erteledi. Samast'ın bu denemede savunma yapılması bekleniyor. Öte yandan Ogün Samast'ın Akçaabat Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dilekçeyle isim değişikliği başvurusunda bulunduğu da ortaya çıktı.

YARGILAMA SÜRECİ SÜRÜYOR

Şişli'de 19 Ocak 2007'de katledilen Hrant Dink ile ilgili 17 yıllık yayılan soruşturma-dava paketleri, 2024'te gelindiğinde de farklı dosyalarla devam ediyor.

Yargıtayın bozulması ilamının ardından 15 sıralı ana davanın yanı, tetikçi Samast ile birlikte 12 sanıklı "FETÖ adına suç işleme" olayı, FETÖ elebaşı Gülen'in de olduğu 12 firari sanıklı dava ve firari çalıştırılırken eski emniyet müdürü Yunus Yazar'ın yargılandığı dava olmak üzere Toplamda 4 ayrı dava halinde yürütülüyor.