Günler Ne Zaman Kısalmaya Başlıyor? Yaz Gündönümü Nedir?

Yaz mevsiminin tadını çıkaran pek çok vatandaş, akşam saatlerinde havanın ne zaman kararmaya başlayacağını ve en uzun günün geride kalıp kalmadığını merak ediyor. Arama motorlarında "Günler ne zaman kısalır?", "Yaz gündönümü nedir?" ve "21 Haziran'dan sonra ne olur?" sorguları zirveye oynuyor. Kullanıcıların aradığı tüm coğrafi ve astronomik bilgileri, akıllarda hiçbir soru işareti bırakmayacak şekilde bir araya getirdik. İşte Kuzey Yarımküre için günlerin kısalmaya başladığı o dönüm noktası ve yaz gündönümünün ardındaki tüm gerçekler...

Günler Ne Zaman Kısalmaya Başlıyor?

Kuzey Yarımküre'de (Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgede) günler, her yıl 22 Haziran itibarıyla kısalmaya başlar.

21 Haziran günü yılın en uzun gündüzü yaşandıktan sonra, takvimler 22 Haziran'ı gösterdiğinde döngü tersine döner. Bu tarihten itibaren gündüz süreleri her gün birkaç dakika kısalırken, gece süreleri ise uzamaya başlar. Bu kısalma süreci, gecenin ve gündüzün eşitleneceği 23 Eylül Sonbahar Ekinoksu'na ve ardından en kısa gündüzün yaşanacağı 21 Aralık Kış Gündönümü'ne kadar kesintisiz devam eder.

Yaz Gündönümü (Solstis) Nedir?

Yaz Gündönümü (astronomi dilinde Solstis), Güneş ışınlarının yeryüzünde Yengeç Dönencesi'ne dik açıyla ($90^\circ$) geldiği, Kuzey Yarımküre için yaz mevsiminin resmen başladığı andır.

"Gündönümü" ifadesi, Güneş'in gökyüzündeki en yüksek noktaya ulaştıktan sonra yönünü tekrar güneye doğru çevirmesini, yani hareketinin "dönmesini" simgeler. Astrolojik olarak da bu dönem, Güneş'in ikizler burcundan çıkıp öncü bir burç olan Yengeç burcuna geçişini ve doğada yeni bir mevsimsel enerjinin başladığını temsil eder.

21 Haziran Yaz Gündönümünde Neler Yaşanır?

En Uzun Gündüz: Kuzey Yarımküre'de yılın en uzun gündüzü ve en kısa gecesi yaşanır.

Gölge Boyu: Güneş ışınları en dik açıyla geldiği için, öğle saatinde Kuzey Yarımküre'deki cisimlerin gölge boyu yılın en kısa seviyesine iner.

Kuzeye Doğru Gündüz Süresi: Türkiye içinde güneyden kuzeye (örneğin Hatay'dan Sinop'ua) doğru gidildikçe gündüz süresi uzar. 21 Haziran'da Türkiye'nin en uzun gündüzü Sinop'ta yaşanır.

• 21 Haziran'dan sonra havalar hemen soğur mu?

Hayır, günler kısalmaya başlasa da havalar hemen soğumaz. Denizlerin ve karaların geç ısınması (ısı birikimi) nedeniyle, Temmuz ve Ağustos ayları genellikle yazın en sıcak ayları olur. Günlerin kısalması ilk etapta sadece havanın akşamları birkaç dakika daha erken kararması şeklinde hissedilir.

• Günler günde kaç dakika kısalır?

21 Haziran'ın hemen ardından kısalma hızı çok düşüktür; günde birkaç saniye ile başlar. Ancak Eylül ayına (ekinoksa) yaklaştıkça günlerin kısalma hızı artar ve günde yaklaşık 2 ila 3 dakikalık gözle görülür bir kısalma seviyesine ulaşır.

• Gece ve gündüz ne zaman eşitlenecek?

22 Haziran'da başlayan kısalma süreci, 23 Eylül Sonbahar Ekinoksu'nda gece ve gündüz süresinin tüm dünyada 12'şer saatle eşitlenmesiyle yeni bir evreye geçer. 23 Eylül'den sonra geceler, gündüzlerden daha uzun olmaya başlar.