Garsonların bahşiş hesabını değiştirecek karar! Yargıtay noktayı koydu

Karar, özellikle restoranlarda uygulanan "bahşiş havuzu" sistemine ilişkin önemli bir değerlendirme içeriyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işyerinde bahşişlerin nasıl dağıtılacağının önceden belirlenmiş olması halinde, bu yönteme göre yapılan paylaşımın işçinin ücretinden kesinti anlamına gelmeyeceğine dikkat çekti.

Garsonun açtığı davada bahşiş hesabı tartışma konusu oldu

Karara konu olayda, uzun süre bir restoranda garson olarak çalışan işçi ile işvereni arasında ücret ve çalışma koşulları nedeniyle anlaşmazlık yaşandı. Garson, işyerinde uygulanan bahşiş sisteminin yanı sıra ücretlerinin ödenmemesi ve sigorta primlerinin gerçek kazancı üzerinden yatırılmaması gibi gerekçelerle iş sözleşmesini sona erdirdiğini ileri sürdü.

Çalışan, işverenden kıdem tazminatı ve çeşitli işçilik alacaklarını talep etti. Bunların arasında fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, yıllık izin alacağı ile "check ücreti" olarak ifade edilen bahşiş kaynaklı alacak da bulunuyordu.

İşveren ise iddiaları kabul etmedi. Restoran yönetimi, çalışanın asgari ücret üzerinden çalıştığını, hak kazandığı ödemelerin bordrolara yansıtıldığını ve ücretinden "check ücreti" adı altında herhangi bir kesinti yapılmadığını savundu.

Uyuşmazlık bunun üzerine yargıya taşındı.

İş Mahkemesi garson lehine karar verdi

İş Mahkemesi, dosyadaki belgeler ve tanık anlatımlarını değerlendirdi. Mahkeme, işçinin ödenmeyen bazı alacaklarının bulunduğu kanaatine vararak iş sözleşmesinin haklı nedenle sona erdirildiği sonucuna ulaştı.

Tanık beyanları doğrultusunda çalışanın fazla mesai yaptığı ve bazı ulusal bayram ile genel tatil günlerinde görev yaptığı da kabul edildi. Bu alacak kalemleriyle birlikte bahşiş sistemi nedeniyle ortaya çıktığı ileri sürülen check ücreti de mahkemenin değerlendirmesine girdi.

Mahkeme, işyerindeki uygulamaya göre bakılan masa sayısı üzerinden her masa için 20 liralık bir tutarın dikkate alınması gerektiğini kabul etti. Tanık ifadeleri esas alınarak hesaplama yapıldı ve daha önce ödenen primler bu hesaptan mahsup edildi.

Davanın kısmen kabul edilmesi üzerine işveren tarafı karara itiraz etti.

Dosya istinaftan sonra Yargıtay'a taşındı

Davalı restoran işletmecisinin istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından değerlendirildi. Ancak mahkeme, ilk derece mahkemesinin kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna vararak başvurunun esastan reddine karar verdi.

Bunun üzerine dosya temyiz edildi ve uyuşmazlık Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.

Yüksek Mahkeme, özellikle restoran çalışanları açısından dikkat çeken değerlendirmesini bahşişlerin dağıtım yöntemi üzerinden yaptı.

Yargıtay'dan bahşiş havuzu için kritik değerlendirme

Dosyadaki bilgilere göre restoranda müşterilerin garsonlara verdiği bahşişler belirli bir yöntemle paylaştırılıyordu. Buna göre garsonların servis yaptığı masalardan elde edilen bahşişlerin bir bölümü ortak bir havuzda toplanıyor, bahşiş almayan diğer çalışanlara da bu havuzdan ödeme yapılması sağlanıyordu.

İşyerindeki uygulamada her masa için 20 liralık tutarın toplam masa sayısı üzerinden havuza aktarılması söz konusuydu.

Yargıtay, işyerinde bahşişin paylaşım yönteminin bu şekilde önceden belirlenmiş olmasına dikkat çekti. Daireye göre çalışan, bahşişin tamamını doğrudan kendisine alma hakkına sahip değilse ve işyerinde geçerli olan sistem gereği belirli bir tutar ortak havuza aktarılıyorsa, bu işlem işçinin hak ettiği bahşişten yapılan bir ücret kesintisi olarak kabul edilemez.

"Bahşişten kesinti yapıldı" iddiası yeterli bulunmadı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin bahşişten yararlanma yönteminin işyerinde bu şekilde kararlaştırıldığını belirterek, uygulama nedeniyle çalışanın hak ettiği bahşişten kesinti yapıldığı sonucuna ulaşılamayacağını ifade etti.

Yüksek Mahkeme, bu durumda çalışanın alacağı bahşiş miktarının, havuza aktarılan tutarın ardından kalan miktar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

Kararın dikkat çeken bir başka bölümü ise işçinin, bahşiş almadığı masalarda dahi ücretinden sabit bir miktar kesildiği yönündeki iddiasına ilişkin oldu.

Yargıtay, bu iddianın işçi tarafından yeterli ve hesaplamaya elverişli biçimde kanıtlanamadığı kanaatine vardı. Hangi masalarda bahşiş alınmadığının, kaç masa bulunduğunun ve buna rağmen ücretinden ne kadar kesinti yapıldığının somut şekilde ortaya konulamadığı belirtildi.

Yargıtay check ücreti talebini reddetti

Yüksek Mahkeme, işçinin ispat yükünü yerine getiremediğini değerlendirerek "check ücreti" adı altında talep edilen alacağın kabul edilmesini hatalı buldu.

Bu nedenle Yargıtay, ilgili alacak kaleminin reddedilmesi gerektiğine karar verdi. Böylece dosyada bahşiş havuzu uygulamasının niteliği ve işveren tarafından yapılan para aktarımının ücret kesintisi sayılıp sayılamayacağı konusunda önemli bir hukuki değerlendirme ortaya çıktı.

Karar, özellikle bahşişlerin çalışanlar arasında ortak havuzda toplandığı restoran ve benzeri işyerlerinde uygulanabilecek sistemler açısından dikkat çekti. Bahşişin kimlere, hangi oranlarda ve hangi yöntemle dağıtılacağının işyerindeki uygulama ve anlaşmalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği bir kez daha gündeme geldi.

Yargıtay'ın kararı, garson, restoran çalışanı ve bahşiş sistemiyle çalışan diğer personelin işçilik alacakları bakımından da önem taşıyan bir içtihat olarak öne çıktı.