''Enerji ithalatını bitirmeye nükleer yetmez''

Sabancı Holding Enerji Grubu Başkanı Selahattin Hakman, "Elektrik ticaretinin serbestleşmesi ve Enerji Borsası'nın kurulmasıyla uzun vadede fiyatlar düşebilir" dedi.

Enerji hem ülke için hem biz tüketiciler için pahalı bir mesele. Cari açığımızı patlatıyor, milli gelirimizin artmasını engelliyor. Şu sıralar İstanbul'da sık sık yapılan enerji zirvelerine uğradım, ucuz enerjinin "formülü"nü yakalamaya elektrik faturalarımızın düşmesine yarayabilecek çareler aramaya koyuldum. Sonunda elektrik dağıtım özelleştirmeleri sonrasında iki büyük oyuncudan birisi olan Sabancı Holding Enerji Grubu Başkanı Selahattin Hakman'la buluştuk.

Üretim de özelleşmeli
Hakman'la görüşmemizde, "ucuz elektrik" formülünü ele alırken, anladım ki, 2023'e kadar gidecek uzun bir yolumuz var. Dağıtım özelleşiyor ama üretimin de özelleşmesi, kayıp ve kaçağın önlenmesi gerekiyor. "Enerji Borsası"nı beklemek, elektrik ticaretinin serbestçe işlemesini görmek lazım. Sözü, Hakman'a verelim ve bu piyasada neler olduğunu, yeni gelişmelerin hem ülke hem aile bütçesine nasıl yansıyacağını öğrenelim. 

Fiyat yetkisi EPDK'da
*'Dağıtım'ların tümü özelleştirildikten sonra gerçekten elektrik fiyatları düşebilir mi?
-Elektrik fiyatının veya herhangi bir metanın fiyatının düşüp düşmeyeceği arz ve talebe bağlı. Türkiye'nin kurulu güç 61 bin 15 MW. 2023'e kadar bu gücün her yıl 12 milyar dolarlık yatırımla iki katına çıkmasına ihtiyaç var.*Dağıtım işinde sistem nasıl işliyor?

-Olayın iki bacağı var. Dağıtımda fiyatlar tamamen regüle edilen, EPDK'nın kontrolünde olan bir hizmet işi. Biz hizmet sunuyoruz. Yani evinize hiçbir zaman 2 veya 3 farklı kablo gelmeyecek. Bu dağıtım işinin bütün kurallarını, bütün özelliklerini maliyetlerini vs. her şeyini EPDK denetliyor ve düzenliyor.
*Tamam da elektrik faturasını siz gönderiyorsunuz tüketiciye.
-O faturanın içinde bir "elektrik bedeli" var. O bedel, rekabetçi piyasada belirleniyor. Bir de dağıtım hizmeti var. Siz diyelim ki, bir internet sitesine kitap sipariş ettiniz. Size bir fatura gönderiyor. Ama bu fatura içinde taşıyan hangi şirketse onun parası da kitabın parası da var. Biz de taşıyıcıyız ve buradaki fiyatlar, devletin yani EPDK'nın belirlediği fiyat. Rekabete açık olan taraf öteki kısım yani kitabın fiyatı.

Kârı kayıp-kaçak belirler
*O zaman nasıl para kazanıyorsunuz?
-Aldığımız işleri iyi yaptığımızda kârımız oluyor. Mesela kayıp ve kaçak oranları. EPDK diyor ki, "Senin kayıp ve kaçağın yüzde 10 olması veya yüzde 6 olması lazım." Ben ona yüzde 6'lık bir fiyat veriyorum. Eğer yüzde 6 değil, yüzde 5.8'e düşürürsem aradaki fark da bana kalır. Eğer yüzde 6.2'ye çıkarsam o zaman cebimden öderim. Çünkü, kayıp ve kaçak için elektrik satın alıyorum. Verimlilik artışı dağıtım tarafında bu.
*Perakende piyasası nasıl işliyor?
-Perakende ticarette, gidip elektriği en ucuz nereden alabilirsem, mesela Enerji Borsası EPİAŞ kurulursa oradan mı, kendi üretimimden mi alacağım. Yoksa, başkasından mı pazarlık yaparak alacağım... Borsanın kurulması için çalışmalar da bu yönde ilerliyor.
Promosyon dönemi başlayabilir
*Özelleştirmelerle birlikte firmaların verimlilik ve tasarruf kriterleri önem kazanıyor değil mi?
-Aynen öyle. Uzun vadede, dediğiniz gibi fiyatlar düşebilir. Özel sektör 'rakibimden daha iyi olmam, daha verimli çalışmam ve daha ucuza vermem lazım" diye düşünür. 
*Tıpkı GSM şirketleri gibi belki de elektrikte promosyonlar da yapabileceksiniz değil mi?
-Tabii ki. O günleri de göreceğiz.
*Peki,  o zamana kadar vatandaş elektrik faturasını nasıl düşürebilir?
-Tüketicilerin elektrik faturalarının düşürülmesi için bilinçli tüketim alışanlıkları ve enerji verimliliği yani verimli cihazların kullanılması önemlidir.
Hedefimiz 2020'de 7 bin 500 megavat
*Sabancı olarak yeni hedefleriniz var mı?
-Bizim hedeflerimiz belli. 2020'de 7 bin 500 MW kurulu gücümüz olacak. 2006 yılında '15 yıl için 5 bin MW olacak' demiştik. Şu anda inşa ettiğimiz işletmelerle birlikte lisanslarla 5 bin MW'miz var. 2015 veya 2016 sonunda devrede olacaklar.