EL KAİDE'DEN BİLE TEHLİKELİ

ABD askerlerinin Irak'tan çekilmesi için belirlenen tarih yaklaştıkça, üç mezhep arasında bölüşülemeyen Kerkük'teki belirsizlik endişeleri giderek artırıyor. Her an patlamaya hazır bir bomba niteliğindeki Kerkük, ABD'nin bölgeye yönelik planlarını da yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.

Irak'taki ABD askerlerinin 160 binden 50 binin altına çekildiği geçen yaz, ABD'li komutanlar düzenledikleri kara operasyonlarında etkin bir değişim olmayacağını belirtti. Geçen Ağustos'ta ordudan yapılan açıklamada, "Mayıs 2009'dan bu yana tek taraflı operasyonlar düzenlenmediği, tüm operasyonların Irak güvenlik güçleriyle birlikte yapıldığı" belirtildi.

Ancak ABD güçleri kısa süre önce, kontrolü Arap, Kürt ve Türkmenler arasında bölünmüş olan Kerkük'te gerilimi azaltmak için devriye gezmeye başladı. Irak'ın kuzeyindeki ABD güçlerinin komutanı Binbaşı David Perkins, "tek taraflı olarak bölgeye girdiklerini", tüm faaliyetlerin Irak ordusu ve Kuzey Irak'taki yarı özerk Kürt bölgesindeki perşmergelerle koordinasyon halinde yapıldığını ifade etti.

ABD güçlerinin savaş alanında kendi başına öne çıkarılması gibi alışılmışın dışında bir hamle, yıl sonunda gerçekleşecek çekilme öncesinde Kerkük'teki durumun ciddiyetini gösteriyor. Aynı zamanda, hem Irak hem de ABD'nin yaşanabilecek mezhep çatışmalarından duyduğu endişeyi artıyor.

Bu hafta ABD Barış Enstitüsü tarafından yayımlanan rapor, Kerkük'teki muammanın, Irak'ın istikrarı için El Kaide'den daha büyük bir tehdit olduğunu ifade etti. Raporda, "Bu stratejik bölgelere sahip olmak için rekabet içindeki Iraklı kesimlere yönelik politik ve anayasal çerçevenin eksikliği, ABD'nin Kuzey Irak'taki güçlerinin geri çekilmesiyle birleşiyor" denildi.

Şubat ayında yaşanan en son kriz, Kürt liderlerin Kerkük'ün güneyi ve batısında ABD ve Irak güçlerine danışmadan peşmerge güçleri konuşlandırmasından kaynaklandı. Bu hamle, üç tarafın bölgede güvenliği sağlamak için vardığı ortak kararı açıkça ihlal etti.

YENİ GÜVENLİK PLANI
Kerkük'ü birkaç hafta önce ziyaret ettiğimde, peşmergeler hala şehrin etrafındaki mevzilerini koruyordu ve kentteki gerilim daha da artmıştı. Araplar, peşmergelerin varlığını saldırganlık eylemi olarak gördü. Kürt yetkililer ise perşmergelerin Şubat ayında yaşanan protestolar için gönderilen ek güçler olduğunu belirtti. Bu güçlerin, Sünni-Arap isyancı grupların saldırısına maruz kalabileceğinden endişe duyuldu.

O zamandan bu yana, Kürt birlikleri geri çekilirken, yerlerini ABD askerleri aldı. Binbaşı Perkins, bunun sadece geçici bir çözüm olduğunu ifade etti. Perkins, son birkaç haftadır bölgedeki isyancı grupların ortaya koyduğu tehdit üzerine istihbarat çalışmaları yaptıklarını ve elde ettikleri bilgileri bu hafta Irak ve Kürt liderle paylaşacaklarını söyledi. Ardından, önümüzdeki iki hafta içinde, yıl sonuna kadar uygulanacak yeni bir ortak güvenlik planı oluşturabileceğini belirtti.

IRAK TALEPTE BULUNMALI
ABD askerlerinin geri çekilmesi için öngörülen tarih konusundaki tartışmalar da sürüyor. Bazı Irak ve ABD'li yetkililer, bu tarihin sonrasında da Kerkük'te ABD güçlerinin kalmasını istiyor.

ABD Savunma Bakanı Robert Gates, dün Bağdat'ta düzenlenen basın toplantısında, "Eğer Irak'ta kalmamız isteniyorsa, bunu planlarımızın içine en kısa zamanda eklememiz gerekir" yorumunu yaptı. Gates, "Irak'ta ABD güçlerinin varlığını sürdürmesine yönelik talep olduğu ve bu talebin nihayetinde Irak halkından gelmesi gerektiğini" söyledi.

Şu an için, Kerkük'ün bulunduğu bölgedeki şiddet olayları ağırlıklı olarak El Kaide ve Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'in Baas Partisi'ne bağlı bir isyancı gruptan kaynaklanıyor. İsyancı grubun adı "Nakşibendi Tarikatı Mensupları Ordusu" (JRTN). Geçen yaz, ABD askeriyle JRTN'nin Kuzey Irak'taki karargahlarından birinde vakit geçirdim. Birçok asker, uzun dönemde JRTN'nin Irak'ın istikrarı için El Kaide'den daha büyük bir tehdit oluşturabileceğini düşünüyordu.

Perkins, JRTN gibi isyancı grupların, Kürt-Arap-Türkmen kavgasıyla doğrudan bağlantılı olmadığını, ancak mezhep gerginliğini şiddet olaylarını tetiklemek için kullanmak istediklerini belirtti. Kısaca, El Kaide ve diğer gruplar, mezhep çatışmalarını kullanarak, suçu diğer grupların üzerine atmak istiyor.

Şu an için, ABD rekabetçi faktörler arasında tampon görevi görüyor. ABD'nin Kerkük'ü korumaya devam etmesi için, Irak hükümetinin bu konuda talepte bulunması gerek. ABD'nin bölgedeki en üst düzey sözcüsü Binbaşı Jeffrey Buchanan, "Iraklıların ABD askerlerinin bölgede kalmasını istemeleri halinde, geri çekilme sürecini başlatmadan önce yapmalarının, kendileri adına çok daha iyi olacağını" belirtti. Buchanan ayrıca, çekilmelerinin ardından Kerkük'te şiddet olaylarının patlak vermesi halinde, geri dönebileceklerini söyledi.

HÜRRİYET