Ekonomide 2021 nasıl geçti? (ÖZEL HABER)

ELİF DİDEM DANACIOĞLU / BURSADA BUGÜN

2021'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) dolar kurunun tarihi zirvesini görmesinin ardından satış yönlü piyasalara müdahalede bulundu. 18'e çıkan Dolar/TL kuru rekor kırmaya devam etti. Merkez Bankası, 1 Aralık, 3 Aralık 10 Aralık ve 13 Aralık'ta da doğrudan döviz müdahalesinde bulunduğunu duyurmuştu.

Merkez Bankası'nın 2021'de üçüncü kez faiz indirmesi, TL'deki değer kaybını hızlandırdı. Bu tabloyu tersine çevirmek için para politikasının da tamamen değiştirildiğine şahit olduk.

20 Aralık 2021 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamaları sonrası sert bir şekilde düşüşe geçen altının gram fiyatı 736 liraya geriledi. Aynı dakikalarda çeyrek altın 1.220 lira, Cumhuriyet altını da 4.950 liradan satıldı. BIST 100 endeksi, gün içinde iki kez devre keserken, önceki kapanışa göre yüzde 1,35 değer kaybıyla 2.056,36 puandan günü tamamladı. Döviz kurları tarafında ise, ekonomiye ilişkin yapılan açıklamalar sonrası sert düşüş yaşandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni bir finansal alternatif sunacaklarını belirtti. Açıklamalar öncesinde 18,3674 ile zirvesinden işlem gören Dolar/TL, konuşma sonrası hızla düşüşe geçti ve yüzde 33,2 değer kaybederek 12,2756'ya kadar geriledi.

Uzmanlar ise, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasının ardından bankalarda yüklü miktarda döviz satışı gerçekleştirildiğini, bunun döviz kurlarında sert düşüşü beraberinde getirdiğini belirtti.

Ekonomi verilerinden derlediğim bilgilere göre, 2021 yılı önemli gelişmeler imza attı.

İşte, ekonomide 2021'in en önemli başlıkları...

BİRİNCİ ÇEYREK... 

Türkiye ekonomisi, ilk çeyrekte yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının etkilerine rağmen ihracat ve sanayi üretimi büyümenin lokomotifi oldu. Sanayi üretimi haziranda da güçlü seyrini sürdürürken, analistler, söz konusu verilerinin ikinci çeyrekte güçlü büyümeye işaret ettiğini belirtti. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye ekonomisi, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 7,2'lik büyüme gösterdi. İhracatta yılın ilk aylarında rekorlara imza atıldı. Gündemin önemli başlıklarından biri olan ilk çeyrekte, salgından zarar gören esnaf ve işletmelere yönelik gelir kaybı ve kira destek ödemeleri gerçekleştirildi. Enflasyonla mücadele kapsamında fahiş fiyat artışı yapanlara karşı denetimler artırıldı, birçok firmaya idari para cezası uygulandı. Büyüme, ihracat ve sanayi üretiminde pozitif performans sergilenen ilk çeyrekte, Türkiye ekonomisine ilişkin yol haritaları gündemde yerini aldı. İşsizlik oranı 2021 yılı I. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 0,1 puan azalarak yüzde 13,5 oldu. İşsiz sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 89 bin kişi artarak 4 milyon 277 bin kişi olarak gerçekleşti.

İKİNCİ ÇEYREK...

Yılın ikinci çeyreği itibarıyla yeniden ivme kazanan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vaka sayıları ve mutasyon endişeleri, salgının gidişatına ve ekonomilere yönelik belirsizlikleri artırdı.

Rekor düzeyde mali ve parasal teşviklerin devam ettiği ve birçok ülkede kısıtlamaların yeniden devreye alındığı bu süreçte, enflasyon beklentilerindeki yükselişin sürmesi ise merkez bankalarını köşeye sıkıştırdı.

Türkiye ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde büyüme trendi ve ihracatta rekorlara imza atmayı sürdürdü. Hazine ve Maliye Bakanlığı öncülüğünde KOBİ'lere finansman desteği için 2021 Nefes Kredisi devreye alındı. Ödeme güçlüğü çekilen çek ve senetlere ilişkin kolaylık getirildi. Merkez Bankasının 128 milyar dolarlık rezerv tartışmaları da ikinci çeyrekte gündem maddesi oldu. İşsizlik oranı 2021 yılı II. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 1,0 puan azalarak yüzde 11,8 oldu. İşsiz sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 11 bin kişi azalarak 3 milyon 795 bin kişi olarak gerçekleşti. Sanayi üretimi ikinci çeyrekte yüzde 20'nin üzerinde büyümeye işaret ediyor. GSYH 2021 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 21,7 oranında büyüme gösterdi. İkinci çeyrekte tarım sektörü yüzde 2,3, sanayi sektörü yüzde 40,5 ve hizmetler sektörü (inşaat dâhil) yüzde 20,5 oranında büyüme kaydetti. GSYH 2021 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 21,7 oranında büyüme gösterdi. Bu dönemde özel tüketimin büyümeye katkısı 13,7 puan olurken kamu tüketimi ekonomik büyümeye 0,7 puan katkı verdi.

ÜÇÜNCÜ ÇEYREK...

Türkiye, turizm sezonunda tarihinin en büyük orman yangınlarıyla mücadele etti. Türkiye ekonomisi, yüksek ihracat performansını sürdürdü ve yeni ihracat rekorlarına imza attı. Üçüncü çeyrekte açıklanan büyüme rakamı önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi 2021 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 10,8 arttı.

Bir önceki çeyreğe göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi ise yüzde 1,6 arttı. Buna göre, Türkiye ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 7,4 büyüdü. Üçüncü çeyrekte tarım sektörü yüzde 5,9 oranında daralırken, sanayi sektörü yüzde 10 ve hizmetler sektörü (inşaat dâhil) yüzde 12,5 oranında büyüme gösterdi.

2021 yılı Kasım ayında TÜFE yüzde 3,51 oranında arttı. Kasım ayındaki artışla birlikte yıllık enflasyon yüzde 21,31 düzeyinde gerçekleşti. İşsizlik oranı 2021 yılı III. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 1,6 puan azalarak yüzde 11,7 oldu. İşsiz sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre 282 bin kişi azalarak 3 milyon 912 bin kişi olarak gerçekleşti. İhracat ve büyüme verileri yılın son 3 ayında da pozitif seyretti. Bu dönemde açıklanan eylül, ekim ve kasım ihracatında rekorlar tazelendi ve ihracat artışını sürdürdü. Türkiye ekonomisi, yılın 3'üncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,4 büyüme kaydetti. Türkiye, bu oranla verisi açıklanan G20 ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ikinci ülke oldu.

"KUR KORUMALI TL VADELİ MEVDUAT"

Türkiye'de yılın son çeyreğinde, yeni bir ekonomi politikası uygulamaya konuldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yüksek faiz döngüsü yerine, yatırım, üretim, istihdam, ihracat, büyüme odaklı ekonomi politikasına odaklanıldığını, istihdamın korunduğu yeni bir ekonomi modeline geçildiğini açıkladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, kurdaki dalgalanmayı durdurarak nispi bir istikrar sağlamak için yeni araçların devreye alınacağını açıkladı. Erdoğan, kur getirisinin bankadaki Türk lirası varlığının mevduat kazancının üstünde kalması halinde aradaki farkın doğrudan vatandaşa ödeneceğini açıkladı. "Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat" ürünü devreye alındı.

BİTCOİN FİYATI DOLARIN ALTINA İNDİ

Son çeyrekte yatırımcı sayısının her geçen gün kripto para piyasalarında arttığı görülürken, kasım ayında 69 bin doların üzerine çıkarak yılın zirvesini gören Bitcoin'in fiyatı aralıkta 43 bin doların altına indi."Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat" ürünü detaylarının belli olmasıyla dolar/TL 11,1234 seviyelerine kadar gerilerken, böylece saatler içinde yüzde 40'a yakın düşüş gösterdi. Kurdaki hareket karşısında, aralıksız 14 gün boyunca yükselen ve haftalık bazda 10 haftayı kazançla kapatan Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksinde de oynaklık arttı. Altının ons fiyatı ise ekim başından 21 Aralık'a kadar geçen sürede yüzde 1,8 değer kaybederek 1.788 dolara geriledi. Yurt içinde gram altının fiyatı son çeyrekte tarihi zirvesini 1.059 liraya taşırken, toplamda yüzde 44,7'lik değer kazancı ile 21 Aralık itibarıyla 726,9 lira oldu.